Vang danh anh hùng và nghĩa hiệp Tô Ký

(ĐTTCO) - Ngày 5-9-2019 kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Thiếu tướng - Anh hùng Lực lượng vũ trang Tô Ký. Ông là nhân vật tiêu biểu sinh trưởng ở quê hương cách mạng Mười tám thôn vườn trầu, với cá tính đặc trưng của người Nam bộ: trượng nghĩa và hào hiệp, dũng cảm và ngang ngạnh, đa năng và khiêm nhường, nhiệt thành và huỵch toẹt, vô tư và gần gũi, thủy chung và năng động…

Dùng truyện Tàu thuyết phục lính mã tà 
Cuộc đời tướng Tô Ký gắn liền với mảnh đất thép Hóc Môn - Củ Chi của Gia Định xưa, với Mười tám thôn vườn trầu lừng danh sử sách. Vốn liếng Nho học là nguồn tri thức có ảnh hưởng nhiều tới cách sống và ứng xử của ông sau này, nhất là trong những thời điểm chông gai thử thách. Ông cũng học võ thuật và trở thành người giỏi võ có hạng, giúp ông tự tin hành xử trong nhiều tình huống éo le, giúp đỡ người yếu đuối hoạn nạn, khuất phục nhiều giang hồ hảo hán. 
 Cuộc đời tướng Tô Ký gắn liền với mảnh đất thép Hóc Môn - Củ Chi của Gia Định xưa, với Mười tám thôn vườn trầu lừng danh sử sách.
Khi phong trào cách mạng bùng lên ở quê hương Mười tám thôn vườn trầu, Tô Ký đã tham gia tổ chức Thanh niên Dân chủ, rồi được kết nạp Đảng Cộng sản Đông Dương. Ông gan góc, hăng hái nên được tổ chức tin tưởng. Trong một lần đi phân phát truyền đơn cổ động đấu tranh, Tô Ký bị mật thám Pháp bắt giam tại Khám lớn Sài Gòn, kết án 1 năm tù ở và 3 năm đày biệt xứ lên căng Tà Lài nằm sâu trong rừng Cát Tiên, bên bờ sông Đồng Nai. 
Theo kế hoạch, vào một đêm sau Tết Tân Tỵ 1941, một cuộc vượt ngục của những người tù cộng sản đã diễn ra và thành công. Đoàn tù 8 người vượt ngục chia làm 2 nhóm. Một nhóm 5 người cải trang chạy về hướng Sài Gòn. Còn nhóm 3 người là các ông Trần Văn Giàu, Châu Văn Giác và Tô Ký đã băng rừng trốn lên Đà Lạt. Tuy nhiên, do thực dân Pháp ra lệnh truy nã gắt gao, hình ảnh 8 tù nhân cộng sản dán khắp nơi, nên chẳng bao lâu sau, Tô Ký đã bị địch bắt trên cao nguyên và đưa về Sài Gòn giam giữ. Ở trong tù ông lấy thân mình che chở, đỡ đòn cho những bạn tù chính trị sức khỏe yếu bị địch tra tấn. Vì còn trẻ và chưa giữ vị trí quan trọng nào trong tổ chức, Tô Ký chỉ bị tòa kêu án 6 tháng tù ngồi, đưa lên giam ở căng Bà Rá, rồi chuyển lên khám Tây Ninh. 
Vang danh anh hùng  và nghĩa hiệp Tô Ký ảnh 1 Thiếu tướng Tô Ký và phu nhân thời trẻ.
Thời kỳ ở ngục Tây Ninh chủ yếu Tô Ký làm tạp dịch, lo chuyện bếp núc nấu ăn cho cai ngục và tù nhân. Nhờ tài ăn nói khéo léo, biết sử dụng thành ngữ Hán học dịch ra quốc ngữ, đặc biệt thuộc làu nhiều truyện tích của Trung Hoa, nên ở đâu Tô Ký cũng làm quen thân dễ dàng các viên cai ngục và lính canh. Đêm đêm, bên chén nước trà, lính canh ngồi mê mẩn nhìn Tô Ký múa võ và kể chuyện Thuyết Đường, Hán Sở tranh hùng, Tam Quốc diễn nghĩa, Thủy hử… Họ dần “ghiền” truyện tích, võ nghệ và nể phục ông. Vì lẽ đó, ngày 9-3-1945, khi Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương, Tô Ký đã dễ dàng vận động thuyết phục lính mã tà giao súng cho tù chính trị để cùng bỏ trốn.

Ra Bắc về Nam và mãi yên nghỉ ở vườn trầu
Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945 vừa thành công, một đại đội gồm 120 lính Pháp của Trung đoàn số 5 thuộc địa đã trà trộn vào đơn vị đầu tiên của quân Anh - Ấn đến Sài Gòn, tái xâm lược nước ta. Nhằm có một lực lượng vũ trang làm nòng cốt cho cuộc kháng chiến, Tỉnh ủy Gia Định và Xứ ủy Nam bộ đã quyết định thành lập Giải phóng quân liên quận từ 3 đơn vị nhập lại. Ngày 1-11-1945, tại làng Mỹ Hạnh Bắc, xã Mỹ Hạnh Bắc, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An ngày nay, Giải phóng quân liên quận Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hòa chính thức được thành lập. Tô Ký làm Chỉ huy trưởng, Trần Văn Trà làm Chính trị viên. 
Ngoài nhiệm vụ chiến đấu, Giải phóng quân liên quận còn làm công tác vận động chính trị, dân vận, phân hóa các lực lượng ô hợp để thống nhất các đơn vị vũ trang. Giải phóng quân liên quận đã trở thành lực lượng nòng cốt thành lập các Chi đội 12, 14 và 15. Lúc chuẩn bị đón cái Tết kháng chiến đầu tiên năm 1945-1946, Chi đội trưởng Tô Ký đã đưa Chi đội 12 làm cuộc “chinh Đông” qua Tân Uyên phối hợp với Chi đội 10 của thi tướng Huỳnh Văn Nghệ bày binh bố trận, ngăn chặn giặc Pháp từ Biên Hòa tấn công lên chiến khu Đ. Bị phục kích bất ngờ, quân Pháp chịu một số tổn thất và thoái lui không dám lấn chiếm căn cứ địa kháng chiến.
Bấy giờ, tình hình quân sự ở Sài Gòn - Nam bộ rất phức tạp, nhất là lực lượng Bình Xuyên. Tô Ký đã đích thân đến các đơn vị, gặp từng chỉ huy để tìm cách thuyết phục, dàn xếp nhằm ổn định lực lượng đồng lòng chống Pháp. Giữa lúc Tô Ký đang rối bời, tướng “độc nhãn” Nguyễn Bình xuất hiện với danh nghĩa Đặc phái viên Trung ương, như một vị cứu tinh cho Nam bộ đang thời kỳ “hỗn quân hỗn quan”. Tô Ký cùng Trần Văn Trà, Huỳnh Văn Nghệ đã giúp Nguyễn Bình từng bước thống nhất các lực lượng vũ trang Nam bộ, đưa cuộc kháng chiến chống Pháp đến thắng lợi.
Năm 1954, tập kết ra Bắc, Tô Ký lần lượt nhận nhiệm vụ Tư lệnh kiêm Chính ủy Sư đoàn 338, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Chính ủy kiêm Bí thư Quân khu ủy Quân khu Hữu Ngạn, Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 3. Đứng trước tình hình căng thẳng do bộ đội tập kết từ miền Nam muốn sớm trở về giải phóng quê hương, Tô Ký đã gặp gỡ thuyết phục ổn thỏa từng đơn vị, cá nhân chờ chỉ thị của Trung ương. Sau đó ông điều động 4.000 quân dự bị về miền Nam chiến đấu, tiếp nhận và điều trị hàng vạn thương binh từ chiến trường…
Thiếu tướng Tô Ký cũng chỉ huy bộ đội xây dựng 7 nông trường kinh tế, tích cực tham gia công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, đắp đê Chương Mỹ, Mai Lâm… Đặc biệt, khi nước nhà thống nhất, sắp nghỉ hưu, nhờ uy tín và tính cách “Anh Ba” Nam bộ, ông còn được biệt phái sang đặc trách công tác dầu khí ở phía Nam, sát cánh cùng Tướng Đinh Đức Thiện xây dựng ngành kinh tế mũi nhọn còn non trẻ này. Tô Ký để lại nhiều giai thoại xúc động khi lo chạy tiền, lương thực, thực phẩm, vải vóc… giữa hoàn cảnh đầy khó khăn thiếu thốn để nuôi người lao động. Ông được ngành dầu khí xem như “cây đũa thần” mang lại nhiều điều kỳ diệu.
Cách đây vừa đúng 20 năm, vào mùng 2 Tết Kỷ Mão 1999, Thiếu tướng Tô Ký bất ngờ nhắm mắt xuôi tay ở tuổi bát tuần. Cả đời vào tù ra khám, xông pha trận mạc, ra Bắc vào Nam, “hùm xám” Tô Ký đã trở về an nghỉ tại khu vườn ấu thơ yên tĩnh quê hương Mười tám thôn vườn trầu. Quanh ông vẫn âm vang những huyền thoại về một danh tướng nghĩa hiệp và anh hùng được mãi mãi truyền tụng. 

Phan Phú Yên

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đông đảo các bạn trẻ khắp nơi đến thăm môi trường học tập lý tưởng ở Đại học Trà Vinh

15-5: ĐH Trà Vinh nhận hồ sơ xét tuyển bằng học bạ

(ĐTTCO) - Lãnh đạo Trường đại học Trà Vinh cho biết, trong mùa tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2021, Trường Đại học Trà Vinh sẽ tuyển sinh phạm vi toàn quốc (với mã trường tuyển sinh là DVT), xét tuyển 55 ngành, hơn 6.000 chỉ tiêu trên cả nước.


Công nghệ

Apple hâm nóng đường đua

(ĐTTCO) - Trong sự kiện đặc biệt Spring Loaded của Apple vừa qua, hãng Táo khuyết đã trình làng những món đồ và ứng dụng công nghệ tuy quen thuộc nhưng cũng rất mới mẻ, khiến tín đồ công nghệ nóng lòng dõi theo.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Ẩm thực

Du lịch

Du lịch 'đau đầu' với việc hủy, hoãn tour

(ĐTTCO)-Ngày 7-5, nhiều doanh nghiệp du lịch, lữ hành cho biết tất cả tour khởi hành vào tháng 5 đã bị hủy hoặc hoãn, chưa kể gần 70% tour của tháng 6 và 7 đang trong quá trình xử lý theo yêu cầu của khách hàng.

Mua sắm