Trách nhiệm... lương tâm

(ĐTTCO) - LTS: Tiếp nối những góp ý, phản ánh, bức xúc đăng trên báo SGGP liên tục những ngày qua của một số chuyên gia, nhà khoa học, giáo viên, phụ huynh về việc sách giáo khoa môn Tiếng Việt lớp 1 của bộ sách Cánh Diều có quá nhiều sai sót, thậm chí phản cảm và trách nhiệm của những người có liên quan.

Báo SGGP xin tiếp tục giới thiệu đến bạn đọc bài viết của TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội về vấn đề này.

Với chủ trương xã hội hóa việc viết sách giáo khoa (SGK), năm nay là năm đầu tiên có 5 bộ SGK lớp 1 để các nhà trường lựa chọn. Rất tiếc, chúng ta đã để xảy ra vụ lùm xùm liên quan đến SGK Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều - bộ sách được các trường lựa chọn nhiều nhất trong 5 bộ sách, tới 32%.

Trách nhiệm... lương tâm ảnh 1Học sinh lớp 1, Trường Tiểu học Đống Đa (quận Tân Bình) trong giờ học môn tiếng Việt bộ sách Cánh diều. Ảnh: THU TÂM

Chúng tôi vẫn nói với nhau, không có cuốn sách nào mỏng mà bán được nhiều, được giá như SGK. Nhưng vấn đề là phải vì con trẻ. Tâm lý trẻ em, đó là một khoa học không phải ai cũng biết. Dạy trẻ lớp 1 là rất khó vì phải hiểu vấn đề tâm lý trẻ em rất nghiêm túc. Trẻ em rất trong sáng, nên chúng ta phải dạy cho các em những gì trong sáng trước, rồi những năm sau mới dạy các cháu nhận diện những thứ về “bệnh tật” của con người, như sự lừa gạt, dối trá… 

Chúng ta nói nhiều đến vấn đề trách nhiệm sau sự việc này và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức nào thì đã có luật quy định. Nhưng trách nhiệm lương tâm mới là điều quan trọng nhất, vì trẻ em là tương lai của chúng ta. Nếu vì trình độ hay một sơ suất thì đáng trách; nếu vì lợi ích nào đó mà cố tình sơ suất thì không thể chấp nhận. Bài học quan trọng nhất là những người biên soạn SGK hãy đem tất cả tấm lòng yêu trẻ của mình, sự cầu thị và khiêm tốn, lắng nghe giáo viên dạy lớp 1 trên cả nước để xem trong giảng dạy, họ cần cái gì. Thậm chí, nếu cần thiết hãy xuống trực tiếp lắng nghe học sinh để biết các em thích cái gì; ở Hà Nội, TPHCM hay các thành phố lớn thế nào, vùng xa xôi ra sao. 

Trách nhiệm của những người thẩm định SGK là rất lớn. Họ là những người “gác cửa” rất quan trọng. Nếu làm không tốt thì dư luận sẽ hiểu nhầm về hội đồng thẩm định. Hội đồng là người “nhặt sạn”, nên anh phải “nhặt” được các “hạt sạn” của SGK. Nếu không “nhặt” được 100% thì cũng phải 90%; đặc biệt, nếu không “nhặt” được “hạt sạn” nhỏ như bụi mịn thì anh phải “nhặt” được những “hạt sạn” to. Để lọt những “hạt sạn” to đến mức ai cũng nhìn thấy thì rõ ràng, hội đồng thẩm định “có vấn đề” về trách nhiệm. Cách sửa sai hiện nay là những gì sai không thể chấp nhận, sửa chữa thì phải mạnh dạn cắt bỏ. Sai có thể sửa thì phải sửa và quan trọng nhất là bảo đảm sự ổn định, đặc biệt những trường học sử dụng bộ sách Cánh Diều. 

Viết SGK phải bằng tất cả tâm huyết và muốn thế cần có thời gian, không thể làm vội vàng. Nếu làm SGK mà trong thời gian 1 - 2 năm thì không đảm bảo chất lượng. Bởi, người viết SGK xong còn phải mang đến cho người tiếp nhận, đó là các thầy cô trực tiếp dạy học để họ nhuần nhuyễn với ý tưởng của người viết thì họ mới dạy tốt. Mặt khác, SGK mới, ngoài nội dung hay còn phải bảo đảm được sự giảm tải, phải làm sao để học sinh không phải gù lưng mang cặp sách đến lớp như hiện nay. Dù sách có hay mà vẫn quá tải, vẫn đè nặng lên đôi vai học sinh thì coi như chưa đổi mới thành công.

Những ngày qua, có nhiều ý kiến đề nghị hội đồng thẩm định không làm hết trách nhiệm thì phải thay. Một nguyên tắc rất đơn giản được áp dụng cho bất cứ lĩnh vực nào, ở đâu, đó là không làm tròn nhiệm vụ thì phải thay thế. Không nên có chuyện đã lập ra một hội đồng thì cứ giữ nguyên, nhất là khi đã có sơ suất. Nhưng cũng không phải là chuyện thay đổi đồng loạt, người nào trong hội đồng có tâm, có tầm thì chúng ta phải giữ lại, bởi đôi khi trong lĩnh vực khoa học và nhân văn, ý kiến thiểu số lại là chân lý.

Vụ việc SGK bộ Cánh Diều là một bài học sâu sắc mà những người làm giáo dục phải nhận thức nghiêm túc khuyết điểm, tồn tại để bảo đảm không lặp lại khi làm các bộ SGK sau, nhất là hiện nay, chúng ta đang tiến hành biên soạn SGK mới từ lớp 2 đến lớp 12 theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Hãy làm SGK bằng tất cả trí tuệ, trách nhiệm, tình cảm với con trẻ. Đừng để xã hội hiểu nhầm những người làm SGK là vì đồng tiền, bởi điều đó sẽ rất nguy hiểm, phản giáo dục. Trẻ con hiện nay rất thông minh, vì vậy, các em nghe được điều đó sẽ bị tổn thương, mất niềm tin vào những kiến thức trong SGK mà thầy cô truyền tải. Điều đó là rất nguy hiểm, vì trong giáo dục, nếu giả dối sẽ mất tất cả. Làm giáo dục phải nhân văn, chân thành, có tâm, đừng làm vì bất cứ điều gì vụ lợi, hoặc vì ai đó.

Tất cả chúng ta đều ủng hộ những người tâm huyết, say sưa với giáo dục. Say sưa nhưng phải là say sưa với sư phạm, với mục tiêu đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, không phải là say sưa với tiền bạc. Mặt khác, khi có sự việc xảy ra, chúng ta góp ý kiến là rất đáng quý, nhưng hãy bằng tinh thần xây dựng, không phải bằng sự chỉ trích, suy diễn và phủ nhận mọi kết quả.

TS NGUYỄN VIẾT CHỨC

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Món quà công nghệ mùa lễ hội

(ĐTTCO) - Bạn đang tìm kiếm một món quà cho gia đình, bạn bè, lãnh đạo, đồng nghiệp trong dịp lễ hội cuối năm, nhất định không thể bỏ lỡ những món đồ công nghệ dưới đây.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Các đối tác quốc tế cam kết sớm hỗ trợ vaccine Covid-19 cho Việt Nam

(ĐTTCO) - Ngày 3-12, tại Hà Nội đã diễn ra cuộc họp Nhóm đối tác y tế (HPG) 2020 chủ đề “Hợp tác và đối tác trong phòng chống đại dịch Covid-19 và sẵn sàng ứng phó với các làn sóng tiếp theo” do Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long và Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam Kidong Park đồng chủ trì. 

Ẩm thực

Đại tiệc trưa muộn đẳng cấp tại Social Club Saigon

(ĐTTCO) - Đại tiệc trưa muộn (Epic Brunch) thịnh soạn độc đáo chỉ duy nhất một lần mỗi tháng mang đến thiên đường mỹ vị cho những thượng khách sành ăn và sành uống nhất. Ý tưởng “Epic Brunch” ra đời tại Hôtel des Arts Saigon là đại tiệc trưa muộn kết hợp cùng các loại rượu và sâm-panh thượng hạng dành cho những người yêu thích sự phóng khoáng tận hưởng. 

Du lịch

Mùa lá phong khoe sắc live

(ĐTTCO) - Phong là loại cây thân gỗ với đặc tính lá đổi màu từ xanh sang vàng rồi đỏ tạo ra bức tranh phong cảnh đẹp đến nao lòng. Chúng ta thường thấy cảnh rừng phong mùa lá đỏ tuyệt sắc ở một số nước như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Canada… Những năm gần đây, nhiều nhóm bạn trẻ đi phượt đã phát hiện một số cánh rừng phong tuyệt đẹp ở vùng rừng núi phía Tây Bắc và Đông Bắc nước ta. 

Mua sắm

Đồng hồ đặc biệt giá dưới 10.000USD

(ĐTTCO) - Mặc dù có một số đồng hồ đeo tay siêu sang trọng có giá hàng trăm ngàn USD, nhưng cũng có nhiều chiếc đồng hồ thực sự đặc biệt, đáng tin cậy, bền lâu và bắt mắt có giá dưới 10.000USD. Đây là 6 mẫu đồng hồ nam tốt nhất có thể lựa chọn ở mức giá này.