Rành mạch về chuẩn “mật”

(ĐTTCO) - Tuần qua, tại phiên họp thứ 37 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho ý kiến về các báo cáo trong lĩnh vực tư pháp, phòng chống tham nhũng năm 2019, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga (ảnh) thốt lên: Truy tố oan làm tan nát số phận con người thì công khai, ai làm oan thì lại “mật”. 
Năm 2019, số trường hợp bị oan tăng 50% so với năm 2018, nhưng con số cụ thể không công khai. Đây không phải là lần đầu tiên người đứng đầu Ủy ban Tư pháp kiên trì nhắc lại yêu cầu không lạm dụng dấu “mật”.
Thực hiện đúng phương châm “khen, chê có địa chỉ”, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết, qua thẩm tra các báo cáo lần này, bà nhận thấy báo cáo của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao rất minh bạch, còn lại báo cáo của Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đều đóng dấu “tối mật” vào nhiều nội dung “không thể coi là “mật” được”.
Bà Nga cũng bày tỏ băn khoăn vì sao số phạm nhân tự sát, trốn trại tại trại tạm giam, nhà tạm giữ hay số lượng cán bộ, chiến sĩ trại giam vi phạm cũng là “tối mật” và không được nêu trong báo cáo của Bộ Công an. Điều này dẫn đến khó khăn cho công tác thẩm tra, ảnh hưởng đến tiếp cận thông tin của đại biểu và cử tri. Ủy ban Tư pháp đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao báo cáo cụ thể có bao nhiêu trường hợp bị oan theo quy định tại Điều 18 và Điều 34 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Phản hồi ý kiến của Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Lê Minh Trí giải thích, các bộ, ngành vẫn đang chuẩn bị hoặc đã trình danh mục tài liệu mật theo Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, nhưng chưa được thông qua, nên vẫn phải thực hiện theo quy định cũ.
Luật Bảo vệ bí mật nhà nước và Luật Tiếp cận thông tin đều đã có quy định về vấn đề này, song tình trạng lạm dụng dấu “mật” vẫn không hiếm. Vẫn còn những khoảng mờ ngay trong Luật Tiếp cận thông tin về phạm vi, tính chất tài liệu được xác định “mật”.
Điều 6 về tiếp cận thông tin quy định “thông tin công dân không được tiếp cận”, “thông tin mật” khá định tính và tạo ra kẽ hở cho các quyết định mang tính chủ quan khi nêu đó là loại thông tin mà “công dân tiếp cận sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội”. “Thông tin thuộc bí mật công tác”, “thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan nhà nước” cũng được liệt kê trong danh mục này.
Một điểm bất hợp lý hiện nay là trong khi chế tài cho hành vi làm lộ bí mật được quy định rất rõ trong Bộ luật Hình sự 2015 với những hình phạt nghiêm khắc, kể cả trong trường hợp vô ý (có khung phạt tù tối đa lên tới 7 năm đối với trường hợp vô ý và 15 năm trong trường hợp cố ý); thì ở chiều ngược lại, hiện chưa có văn bản pháp quy nào nêu hình phạt cụ thể cho hành vi lạm dụng dấu “mật”.
“Khoảng trống” này rất dễ dẫn đến lạm dụng; làm ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin của người dân cũng như hoạt động của bộ máy nhà nước, trong đó hệ quả dễ nhận thấy là hạn chế hiệu quả của công tác phòng chống tiêu cực, tham nhũng. Người dân luôn chờ đợi một sự rành mạch, dứt khoát có tính định lượng cao về chuẩn “mật” để họ được thực hiện quyền “được biết, được bàn, được kiểm tra” mà Hiến pháp đã xác định.

BẢO VÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

TPHCM chạm đến những tiền đề ứng dụng AI

(ĐTTCO) - Đến nay, Hội thi giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên địa bàn TPHCM năm 2020 đã có những kết quả ban đầu. Kết quả hội thi sẽ được công bố tại Ngày hội AI TPHCM sắp tới (dự kiến diễn ra từ ngày 2 đến 4-10).

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Xét nghiệm NIPT di truyền dị tật trong thai kỳ

(ĐTTCO) – Mới đây, Viện Di truyền y học – Gene Solutions đã tổ chức buổi toạ đàm với chủ đề xét nghiệm di truyền trong thai kỳ: cập nhật thông tin và những xu hướng mới. 

Ẩm thực

Tinh túy ẩm thực Quảng Đông tại Hà Nội Daewoo

(ĐTTCO) - Tiếp nối hơn 2 thập niên chinh phục thực khách bằng tinh hoa ẩm thực Quảng Đông tại Sài Gòn, mới đây nhà hàng Ngân Đình đã có mặt tại Hà Nội, mang tới cho thực khách thủ đô một không gian ẩm thực sang trọng, đẳng cấp trong khuôn viên khách sạn 5 sao Hà Nội Daewoo. 

Du lịch

Tập trung chất lượng dịch vụ du lịch sau cú "đánh bồi" của dịch Covid

(ĐTTCO) - Để ngành du lịch có thể có được sự phục hồi ngoạn mục thì cần phải có sự vào cuộc của tất cả các bên. Các bên cùng nỗ lực thì khó khăn mới được giải quyết. Khi đó, chúng ta đã có thể dõng dạc chuyển tải thông điệp “An toàn rồi - du lịch thôi!".

Mua sắm

Túi cầm tay cho nam giới

(ĐTTCO) - Những chiếc túi cầm tay nhỏ gọn (hand-held) là vật dụng được ưa chuộng của nam giới, nhất là những ai không thích sự cồng kềnh. Nếu bạn đang tìm kiếm loại túi này, hãy tham khảo một số mẫu sau đây.