Trần Long Ẩn

Người du ca của xuân xanh

(ĐTTCO) - “Đi qua vùng cỏ non, ngỡ mùa xuân đang đến. Bâng khuâng chiều ba mươi, tóc em xanh màu trời”. Có lẽ thế hệ thanh niên TPHCM trưởng thành sau ngày giải phóng gần như ai cũng từng nghe và từng cất giọng hát lên ít nhất một lần những ca từ thấm đẫm triết lý nhân sinh mới mẻ, tràn trề tình nhân ái và lạc quan này.

Người du ca của xuân xanh ảnh 1
Nhạc sĩ Trần Long Ẩn viết ca khúc Đi qua vùng cỏ non trong bầu không khí đất nước đang giăng giăng xuân cách mạng, mà lòng người tại chỗ vẫn còn ngổn ngang băng giá, dùng dằng nghi ngại, nép mình, chưa hòa nhập được vào những chương trình phục hồi và xây dựng đất nước sau chiến tranh.

Vậy mà những lời thủ thỉ, thì thầm thân thiện đó có hiệu ứng không kém những khẩu hiệu hùng hồn, đã góp phần thúc đẩy giới trẻ TP đặt qua một bên những “được mất riêng của mình đời người ai cũng có”, cất cao “từng tiếng hát, thiết tha yêu cuộc đời”, chọn con đường hành động “vượt đèo băng sông, biển trời mênh mông” tìm đến những miền đất hoang hóa, những vùng sâu vùng xa đầy gian khổ và khó khăn để khắc phục những hậu quả nặng nề của chiến tranh, xây dựng những khu kinh tế mới, làm giàu cho quê hương đất nước.

Ca khúc Đi qua vùng cỏ non đã phản ánh được tâm thế của một thế hệ giao thời đầy trăn trở mà cũng đầy năng động, vừa da diết tình cảm riêng tư vừa tràn trề tinh thần cống hiến, rằng “dù chữ tình là riêng cá nhân, nhưng phải và nên luôn gắn bó cùng chung xã hội”. Mà hình như đó cũng là ý tưởng chủ đạo trong toàn bộ sáng tác của Trần Long Ẩn.

Trần Long Ẩn viết nhiều và rất sớm. Cách đây non nửa thế kỷ, khi những phong trào đấu tranh chính trị "Những đêm không ngủ", "Những ngày tuyệt thực'', "Hát cho đồng bào tôi nghe"... của sinh viên và giới trẻ ngay giữa lòng Sài Gòn và các đô thị miền Nam đến độ cao trào, thì khí thế đấu tranh càng trở nên sôi động khi được khích lệ bởi những ca khúc hừng hực tinh thần dấn thân, trong đó nổi bật là bài hát Người mẹ Bàn Cờ do Trần Long Ẩn phổ nhạc trên nền lời thơ Nguyễn Kim Ngân. Với giai điệu da diết, ca từ rung cảm, bài hát đã chinh phục trọn vẹn trái tim quần chúng.

Trần Long Ẩn thuở ấy, từ một sinh viên áo trắng chỉ quen với ghế giảng đường, khi hòa mình vào những đoàn tranh đấu, đã trở thành người du ca tóc xanh hát cho vận mệnh sống còn của dân tộc. Có thể nói, chính ca khúc Người mẹ Bàn Cờ đã đánh dấu sự hiện diện của Trần Long Ẩn trong dòng âm nhạc cách mạng, tạo tiền đề để chàng sinh viên trẻ tuổi giàu nhiệt huyết dấn thân đó trở thành một trong những bóng cả trong khu vườn âm nhạc Việt Nam sau này.

Những năm tháng hoạt động như một nhạc sĩ trong phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” đã giúp cho ông có nhiều chất liệu để viết thêm các ca khúc giữ lửa cho phong trào đấu tranh đô thị như Người cha bến tàu, Hoa lục bình, Hát trên đường tranh đấu, Hành khúc thành phố, Chim gọi đàn chim tung cánh trắng...

Sau đó, Trần Long Ẩn vào vùng giải phóng rồi ra Hà Nội. Những người đi trước như nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, Lư Nhất Vũ, Ngô Đông Hải, Hồ Bông, Ngô Y Linh, hay các nhà thơ Giang Nam, Hoài Vũ… cùng với những thầy dạy ở trường Âm nhạc quốc gia như nhạc sĩ Chu Minh, Ca Lê Thuần, Nguyễn Thị Nhung, Đinh Quang Hợp, Tào Hữu Huệ… đã giúp Trần Long Ẩn chính thức bước vào con đường nghiên cứu, sáng tác, biểu diễn phục vụ chiến sĩ và Nhân dân, phục vụ sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sài Gòn mừng giải phóng. Nhạc sĩ Trần Long Ẩn về lại TP và bắt đầu một giai đoạn sáng tác mới đầy sung mãn. Rõ ràng giữa một nhạc sĩ sinh viên khởi nghiệp trong phong trào đấu tranh bảo vệ văn hóa dân tộc ở Sài Gòn trước năm 1975, và một nhạc sĩ chuyên nghiệp được trang bị đầy đủ tri thức và kỹ năng thực hành âm nhạc học viện sau ngày đất nước thống nhất có một sự khác biệt rất lớn về chất lượng sáng tác. Với Trần Long Ẩn,  giờ đây âm nhạc không chỉ phản ánh hiện thực, khai phóng nhân loại, mà còn giúp con người củng cố phẩm chất, xây dựng niềm tin vào sứ mệnh lớn lao của bản ngã. Bằng sáng tác của mình, ông khẳng định âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục con người, nhất là thế hệ trẻ.

Một số tác phẩm tiêu biểu của Trần Long Ẩn thời kỳ này có: Đi qua vùng cỏ non, Một đời người một rừng cây, Tình đất đỏ miền Đông... Ca khúc Tình đất đỏ miền Đông đã đoạt giải nhất cuộc vận động sáng tác ca khúc về đề tài thống nhất đất nước do Hội Văn nghệ Giải phóng tổ chức năm 1976. Song ảnh hưởng của ca khúc Một đời người một rừng cây trong công chúng thời bấy giờ mới là điều đáng ghi nhận.

Sau ngày giải phóng, Chủ tịch UBND TP lúc bấy giờ là đồng chí Võ Văn Kiệt đã tổ chức lực lượng và phát động phong trào “Thanh niên xung phong khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng Tổ quốc giàu mạnh”. Chính lực lượng thanh niên xung phong TP với sứ mệnh đầy gian khó ấy đã giáo dục, rèn luyện và đào tạo được một lớp thanh niên sống có lý tưởng, hoài bão và giàu mơ ước, biết gạt bỏ tác phong sinh hoạt lề mề, cũ kỹ, riêng lẻ, chỉ vun vén cho cá nhân để trở thành những con người biết gắn bó với tập thể, "sống vì mọi người".

Nhạc sĩ Trần Long Ẩn kể: Có lần, tôi theo ông Sáu Dân đến thăm rừng đước ở Cần Giờ. Chính ông tư vấn cho các kỹ sư nông lâm đừng trồng cây xa quá, cây mọc cong queo không thẳng được. Nghe ông Sáu Dân nói như vậy giữa rừng đước non, trong tôi nảy ra ý bài hát "Một đời người, một rừng cây". Con người sống phải chan hòa trong tập thể, như cây mọc sát nhau mới đứng thẳng, mới phát huy được hết sức mạnh của từng cá thể.

Đến nay, Trần Long Ẩn đã có những sáng tác bay cao, bay xa và đạt những thành tựu đáng kể trên con đường hoạt động âm nhạc. Đáng chú ý có các bài: Đàn sáo Hậu Giang, Mừng tuổi mẹ, Xin làm người hát rong, Trên mảnh đất tình người, Tín hiệu trái tim, Đêm thành phố đầy sao… Thậm chí, ca khúc Đêm thành phố đầy sao còn được công chúng bình chọn là một trong các bài hát được yêu thích nhất viết về Sài Gòn. Những tác phẩm ấy không chỉ phản ánh được một hiện thực náo nức tràn đầy sự thăng tiến của đất nước mà còn lấp lánh ánh sáng của trí tuệ bản thân và thấm đẫm những suy niệm lớn lao của thời đại.

Với người nhạc sĩ đầy tài năng này, trí tuệ chính là ánh sáng soi rọi những hành trình "trăm năm hát khúc mười năm" của con người hướng tới tương lai vinh quang. Tác phẩm âm nhạc phải cần và luôn đề cao chủ nghĩa nhân văn, tinh thần lạc quan và tính công dân trong đời sống xã hội. Công chúng nhiều thế hệ yêu thích các ca khúc của nhạc sĩ Trần Long Ẩn đã góp phần khẳng định dòng âm nhạc mà ông theo đuổi có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hướng con người đến với những cảm xúc thẩm mỹ lành mạnh, đến với sự trong sáng, thanh cao của tâm hồn và trí tuệ.

Gần đây, Trần Long Ẩn tập trung sáng tác giao hưởng thơ. Ông hy vọng giao hưởng thơ sẽ là chiếc cầu nối giúp công chúng tiếp cận gần hơn nữa ngôn ngữ âm nhạc giao hưởng. Mặt trời và ánh lửa là một tác phẩm giao hưởng thơ tiêu biểu, dài khoảng 13 phút, trong đó có trích các ca khúc: Hát cho dân tôi nghe (Tôn Thất Lập), Dậy mà đi (Nguyễn Xuân Tân), Tự nguyện (Trương Quốc Khánh), Người mẹ Bàn Cờ và Tình đất đỏ miền Đông.

Dù hiện đang bận bịu với vai trò người đứng đầu tại Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật của TP, nhưng nhạc sĩ Trần Long Ẩn vẫn luôn dành thời gian để sáng tác. Với ông, được sống, được hát, được sáng tác tặng cho bạn bè, người thân, cho quê hương, đất nước vẫn luôn là niềm vui mang ý nghĩa nhất của một đời làm nhạc sĩ.

Đạo diễn Nguyễn Mộng Long

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Ứng dụng thúc đẩy công việc

(ĐTTCO) - Những ý tưởng và nền tảng mới giúp cân bằng sân chơi cho nhân viên tiềm năng có thể giúp thay đổi và cân bằng mọi thứ tốt hơn. Dưới đây là một số sáng tạo mang đến nhiều hứa hẹn nhất.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

15 phút phẫu thuật cứu sống sản phụ mắc 2 bệnh tim nặng

(ĐTTCO) - Chiều 14-7, BS CK2 Phạm Thanh Phong, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết, trong 15 phút các bác sĩ vừa phẫu thuật thành công cứu sống sản phụ cùng lúc mắc 2 bệnh tim bẩm sinh, có biến chứng tăng áp phổi rất nặng, đe dọa tính mạng cả mẹ lẫn con.

Ẩm thực

Tiệc trưa sành điệu tại nhà hàng Saigon Kitchen

(ĐTTCO) - Bữa trưa sẽ không còn là một “thủ tục” trong ngày nữa khi thực khách bước vào không gian đầy hoài niệm với không gian bếp mở, chỗ ngồi thư giãn, tầm nhìn xanh mát ngoài khung cửa kính tại nhà hàng Saigon Kitchen, tọa lạc tại tầng 2 Khách sạn Hôtel des Arts Saigon.

Du lịch

Hợp tác phát triển du lịch Việt Nam

(ĐTTCO) - “Liên kết- sức mạnh du lịch Việt Nam” là chủ đề Hội nghị ký kết hợp tác phát triển du lịch 3 miền Bắc- Trung- Nam sẽ được Hiệp hội Du lịch TPHCM (HTA) tổ chức bên lề Ngày hội Du lịch TPHCM lần thứ 16 sẽ diễn ra tới đây. 

Mua sắm

Váy hoa cao cấp mùa hè

(ĐTTCO) - Váy hoa mùa hè là một trong những món đồ vượt thời gian mà bạn có thể sẽ mặc hàng năm. Váy hoa phù hợp cho bất cứ dịp nào, từ những sự kiện lớn, làm việc ở công sở hay đi du lịch.