Mối duyên điện ảnh và văn học

(ĐTTCO) - Ngay trong tháng Giêng Canh Tý, nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm đã có chút lộc văn chương. Đó là tiểu thuyết lịch sử “Bắc Cung hoàng hậu” được Công ty Điện ảnh S18 mua bản quyền để làm phim với giá 150 triệu đồng. Tin vui của nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm một lần nữa lại khiến công chúng phải suy tư về mối quan hệ giữa văn chương và điện ảnh. Phải chăng, nhiều năm qua điện ảnh Việt chưa khai thác hiệu quả giá trị văn chương Việt, nên chỉ quẩn quanh đánh đấm và hài nhảm?

Tiểu thuyết lịch sử “Bắc Cung hoàng hậu” được Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2013. Dù không phải sở trường ở thể loại này, nhưng bằng niềm tự hào được sinh ra và lớn lên ở Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội, là quê mẹ của Lê Ngọc Hân, nên nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm viết “Bắc Cung hoàng hậu” như một cách tri ân tiền nhân.
Tiểu thuyết dựng lại bức tranh một thời tao loạn với hình ảnh mỹ nhân tài sắc Lê Ngọc Hân hiện lên như điểm sáng rực rỡ. Ở tuổi 80, nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm thổ lộ: “Tuy không rành về điện ảnh, nhưng tôi cũng hình dung được làm phim về Bắc Cung hoàng hậu sẽ rất tốn kém để dàn dựng, cả bối cảnh lẫn phục trang. Thế nhưng, đối tác vẫn hứng thú với đề tài này và kiên quyết thực hiện. Đó cũng là điều đáng mừng”. 
Cuốn sách của nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm chỉ là một trong hàng trăm tiểu thuyết được ra đời hàng năm ở Việt Nam. Thế nhưng, dường như những nhà làm phim nước ta vẫn chưa chú ý đến nguồn tài nguyên này. Vì sao phải nói vậy? Vì hiện nay điện ảnh vẫn khan hiếm kịch bản. Thậm chí, phải mua lại kịch bản để làm phim, theo dạng re-make. Đành rằng, không phải tiểu thuyết nào cũng có thể chuyển thành tác phẩm điện ảnh, nhưng quan trọng là các đạo diễn và biên kịch lười đọc. Mà khi càng thờ ơ với văn chương, chất lượng điện ảnh càng gay go.
Mối duyên điện ảnh và văn học ảnh 1 Bộ phim “Mắt biếc” dựa theo tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh.
Không phải nói ngoa, hầu hết bộ phim nổi bật nhất của điện ảnh Việt đều xuất phát từ văn chương. Trước đây, điện ảnh Việt tập hợp được một đội ngũ nhà văn tài năng và tâm huyết như Vũ Bão, Nguyễn Khắc Phục, Nguyễn Mạnh Tuấn, Nhật Tuấn, Hoàng Văn Bổn, Chu Lai… Đáng tiếc, giờ đây thưa vắng dần những nhà văn cộng tác với điện ảnh.
Không dễ có được những đạo diễn có khả năng viết lách như Đặng Nhật Minh để tự sáng tác kịch bản cỡ “Thị xã trong tầm tay”, hoặc “Bao giờ cho đến tháng Mười”. Nếu đạo diễn quá lạc quan về khả năng biến hóa của mình để trưng dụng những cây bút thường thường bậc trung làm biên kịch, không thể có được bộ phim hay. Bằng chứng là những phim ăn khách kiểu “Hai Phượng” hoặc “Cua lại vợ bầu” đều nông cạn về tư tưởng và thẩm mỹ. 
Những đạo diễn tài ba nhất luôn có ý thức xây dựng lương duyên điện ảnh và văn chương. Dựa trên nền tảng có sẵn của văn chương, từ chi tiết cho đến cấu trúc từng được nhà văn đầu tư hao tâm tổn trí, đạo diễn sẽ có được bộ khung tương đối vững chắc cho bộ phim. Chiều dài điện ảnh Việt đã chứng minh chân lý ấy với các bộ phim “Vợ chồng A Phủ”, “Chị Dậu”, “Làng Vũ Đại ngày ấy", “Thời xa vắng”, “Mùa len trâu”, “Trăng nơi đáy giếng” và gần đây là “Cánh đồng bất tận”, “Hương Ga”, “Thiên mệnh anh hùng”, “Quyên”, “Người trở về”… Đáng chú ý hơn, chỉ với tiểu thuyết “Bến không chồng” của nhà văn Dương Hướng, đạo diễn Lưu Trọng Ninh không chỉ có tác phẩm điện ảnh cùng tên, mà còn làm thêm bộ phim truyền hình “Thương nhớ ở ai”. 
Quan hệ giữa điện ảnh và văn chương là sự cộng sinh đáng trân trọng. Khi tác phẩm được làm phim, số lượng bản in trên thị trường sách cũng tăng vọt. Đặc biệt, sức hút của nhà văn ăn khách như Nguyễn Nhật Ánh, đã khiến các đạo diễn hào hứng đi tìm tác phẩm để chuyển thể. Ngoài bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, 2 tác phẩm cũ của Nguyễn Nhật Ánh cũng được tái sinh trên màn bạc là “Cô gái đến từ hôm qua” và “Mắt biếc”, đồng thời 2 tác phẩm khác cũng được làm phim là “Ngồi khóc trên cây” và “Thiên thần nhỏ của tôi”. 
Hiện tượng Nguyễn Nhật Ánh trong điện ảnh, cần nhìn nhận như thế nào cho rành mạch? Đạo diễn Phan Gia Nhật Linh cho rằng: “Thật ra, một trong những lý do tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh thành công và luôn nằm trong trái tim người đọc chính vì những câu chuyện của anh rất bình thường. Tôi chỉ cố gắng làm nên bộ phim thật bình thường, giản dị, chân thật giàu cảm xúc với vài chấm phá về cách kể chuyện khác biệt để diễn tả sự mơ mộng của nhân vật. Tôi nghĩ cái khó nhất của bộ phim là tạo nên những cảm xúc lãng đãng từ truyện của Nguyễn Nhật Ánh”. Còn nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đánh giá rất ôn hòa: “Nhà văn và các đạo diễn, biên kịch cùng làm công việc sáng tác, mỗi người có khung trời sáng tạo của mình, tôi tôn trọng điều đó. Nhà văn hãy làm tốt nhất nhiệm vụ viết văn của mình còn việc của điện ảnh cứ để các đạo diễn và biên kịch lo. Ê-kíp làm phim có quyền làm những gì tốt nhất cho tác phẩm điện ảnh nhưng tôi chỉ đề nghị giữ đúng tinh thần và thông điệp của tác phẩm…”.
Làm phim từ tác phẩm văn chương, không phải không có áp lực cho các đạo diễn. Nếu phim thành công, có khi bị mang tiếng là ăn theo nguyên bản. Ngược lại, nếu phim thất bại, lại bị công chúng phê phán làm hỏng nguyên bản. Thế nhưng, hơn bao giờ hết, điện ảnh Việt hôm nay không nên thờ ơ với nguồn tài nguyên văn chương đang có sẵn, như lý giải của nhà biên kịch Tô Hoàng: “Phần đông đạo diễn vẫn chịu sức ép cân đong lỗ lãi của nhà sản xuất. Vì vậy, muốn hay không phim của họ vẫn phải tuân thủ công thức Tình + Hành động + Hài + Những tên tuổi diễn viên đang “hot”.
Để bổ cứu hoặc nắn chỉnh phần nào tình trạng sản xuất phim ở nước ta, tôi thiết tha kêu gọi các nhà sản xuất, đạo diễn hãy quay trở lại với nền văn học của chúng ta, nếu thực sự muốn tìm đến một bộ phim hay. Nhà văn hầu như đã bảo đảm 30- 40%, thậm chí hơn thế cho thành công trong bộ phim tương lai của các bạn. Tức bảo đảm cho cốt truyện trong phim rồi. Vấn đề còn lại là các bạn hãy dành tâm huyết, vốn hiểu biết và công sức để chuyển tải từ ngôn ngữ văn chương qua ngôn ngữ tổng hợp của điện ảnh”. 

Tuy Hòa

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tìm thấy 16 thi thể tại khu vực sạt lở Đoàn kinh tế quốc phòng 337

Tìm thấy 16 thi thể tại khu vực sạt lở Đoàn kinh tế quốc phòng 337

(ĐTTCO) - Đến thời điểm 9 giờ ngày 19-10, lực lượng chức năng đã tìm thấy thêm 2 thi thể cán bộ, chiến sĩ tại khu vực sạt lở Đoàn kinh tế quốc phòng 337, nhưng chưa xác định được danh tính. Như vậy, đến nay đã tìm thấy 16 thi thể trong vụ sạt lở đất này.

Công nghệ

Mang rạp chiếu phim VIP về nhà

(ĐTTCO) - Bạn hoàn toàn có thể biến gian phòng ngủ hoặc phòng khách thành những rạp chiếu phim riêng tư ngay tại nhà, để có một buổi tối quây quần cùng gia đình và bạn bè.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Không chủ quan điều trị bệnh gout

(ĐTTCO) - Gout là bệnh lý do sự rối loạn chuyển hóa nhân purin, làm tăng acid uric trong máu, dẫn đến lắng đọng urat trong các mô của cơ thể gây ra nhiều bệnh khác nhau, trong đó có bệnh lý về xương khớp. 

Ẩm thực

Không gian ẩm thực sang trọng phương Tây

(ĐTTCO) - Một không gian sang trọng tách biệt khỏi sự ồn ã, xô bồ của phố phường, phục vụ những món sáng thân thuộc cùng ly cà phê thơm nức, tọa lạc ngay trung tâm TPHCM, bên trong khách sạn 5 sao đẳng cấp nổi tiếng bậc nhất Sài thành, hẳn sẽ đem lại sự hài lòng và thư giãn nhất cho thực khách, đó chính là Nhà hàng Hoàng Sa. 

Du lịch

Mua sắm

Những mùi hương độc đáo

(ĐTTCO) - Tính từ đầu năm đến nay, đã có gần 200 mùi nước hoa mới được lên kệ trong các cửa hàng. Nếu bạn sẵn sàng thử một hương thơm mới thì có thể tham khảo danh sách sau đây.