Kiên Giang - Hà Huy Hà - Đa tài, nhân hậu và nghĩa tình

(ĐTTCO) - Kiên Giang - Hà Huy Hà là tên tuổi nổi bật của đất phương Nam, không chỉ trong văn chương mà còn trên sân khấu kịch trường Sài Gòn trước đây với tư cách soạn giả và nhà báo. Có thể nói Kiên Giang là nghệ sĩ lãng tử cuối cùng của thế hệ tài hoa bước ra từ cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam bộ. Năm nay kỷ niệm 90 năm ngày sinh của ông (1929-2019) và tròn 5 năm ngày ông vĩnh viễn ra đi.
Mối quan hệ đặc biệt với Sơn Nam  và Nguyễn Bính
Kiên Giang là bậc lão thành đa tài, đa năng, đa tình. Khi làm thơ, ông lấy bút danh Kiên Giang, còn viết báo hay soạn tuồng cải lương, vọng cổ ký Hà Huy Hà, nhưng tên thật của ông là Trương Khương Trinh, sinh năm 1929 tại Xẻo Đước, làng Đông Thái, huyện An Biên, tỉnh Rạch Giá, nay thuộc tỉnh Kiên Giang. Cái làng Đông Thái xa xôi hẻo lánh ấy lại sinh ra 2 nhân vật tiêu biểu cho văn chương Nam bộ là Sơn Nam và Kiên Giang. 
Nhà văn Sơn Nam trong các tác phẩm hay kể về cái làng Đông Thái quê hương quanh năm hiu hắt như ngọn đèn dầu mù u và thường bị bọn hải tặc lộng hành. Nhưng ông cũng tự hào cái làng ấy sản sinh con người tài hoa, nghĩa khí như Kiên Giang - Hà Huy Hà. Ngược lại, thi sĩ Kiên Giang cũng luôn dành cho nhà văn Sơn Nam những tình cảm trân trọng về tài năng và nhân cách.
Kiên Giang - Hà Huy Hà - Đa tài, nhân hậu  và nghĩa tình ảnh 1 Thi sĩ, soạn giả Kiên Giang - Hà Huy Hà và tác giả Phan Hoàng.
Đối với ông, văn học sử Nam bộ thế kỷ 20 khó có ai vượt qua được tầm vóc đồ sộ của Sơn Nam. Sinh cùng làng, thành danh cùng lượt, sống trọn tình cùng nhau gần cả thế kỷ, khi trở về cát bụi 2 bậc trưởng thượng Sơn Nam - Kiên Giang lại được nằm cạnh nhau “hàn huyên” tại Nghĩa trang Hoa viên Chánh Phú Hòa ở Bình Dương. Hạnh phúc ấy mấy ai có được. 
Nếu như nhà văn Sơn Nam là bạn chí cốt thì thi sĩ Nguyễn Bính là bậc thầy có nhiều ảnh hưởng đến con đường thi ca của Kiên Giang. Năm 1946, vì nạn cướp biển, gia đình ông phải rời làng tản cư lên thị xã Rạch Giá. Một sáng nọ ông nghe một bạn học nói có nhà thơ nổi tiếng Nguyễn Bính từ ngoài Bắc vào đang ở xóm biển sau đình Nguyễn Trung Trực. Mừng quá, ông liền đi tìm thần tượng.
Hỏi thăm, bà con ngư dân bảo Nguyễn Bính đang tá túc nhà ông Lý, một người gốc Bắc di cư, Kiên Giang tìm tới, người nhà ấy nói “Ông Bắc Kỳ đang ngủ ngoài đình”. Ra đình, thấy chẳng có ai, ông lại hỏi thăm bà hàng nước. Bà cười nói ở đây chẳng có nhà thơ nhà thẩn nào cả chỉ có một anh hàn sĩ giống “Trần Minh khố chuối” hay ngủ trong nóp sau cửa đình. Chiếc nóp chằm bằng lá được dân Nam bộ thường dùng làm “túi ngủ”.
Ông nhìn ra sau cửa đình thấy đúng là có một người đang ngủ trong nóp, dù lúc này trời đã gần trưa. Đến bên chiếc nóp một hồi, ông đập đập vào nóp và nói đại ý: Ông ơi, tui cũng là người làm thơ, nghe tin ông ở xa đến đây, tui đến chào ông. Thi sĩ Nguyễn Bính uể oải ra khỏi nóp, hỏi: “Có thuốc không?”. Đang còn là học sinh trung học, chàng trai yêu thơ họ Trương tập tành hút thuốc lá, trong túi có gói Cotab còn 2 điếu, lấy ra mời. Nguyễn Bính trầm ngâm hút liền một mạch hết cả 2 điếu thuốc rồi xé vỏ gói thuốc lá hí hoáy ghi tặng bạn trẻ 4 câu thơ: Có những dòng sông chảy rất mau/ Nhớ chi nghĩa bến với duyên cầu / Lá vàng hoa đỏ trôi không kịp/ Lưu lạc ai ngờ lại gặp nhau.
Đọc thơ của thần tượng tặng mình, Kiên Giang sướng run cả người, cung kính mời thi sĩ đi uống cà phê quán Quảng Phát bên chợ Rạch Giá. Bên ly cà phê ở cuối đất phương Nam, chàng thơ trẻ hỏi đàn anh sao không tá túc nhà đồng hương là ông Lý nữa, Nguyễn Bính có vẻ buồn và bảo tại chị vợ chủ nhà quá xinh đẹp, cứ nằm trên võng xõa tóc đung đưa ngâm mùi mẫn thơ Nguyễn Bính, làm ông Lý tỏ ý bực bội không hay, nên thi sĩ đành phải bỏ ra đình ngủ nóp. 
Thương đàn anh không chốn dung thân, Kiên Giang chợt nhớ có căn nhà bỏ trống của người giữ sân banh nên tìm đến xin cho ở đậu, rồi trộm tiền mẹ để giúp nuôi thầy. Những ngày nương náu ở đây, thi sĩ Nguyễn Bính đặt cho nơi tạm trú bằng cái tên thơ mộng là Mộc Kiều Trang và dán trước cửa mấy câu thơ: Từ dạo về đây sống rất nghèo/ Bạn bè chỉ có gió trăng theo/ Những phường phú quý xin đừng đến/ Hãy để thềm ta xanh sắc rêu.

Kiên Giang trong lòng người đẹp đồng nghiệp
Cách đây 5 năm, thi sĩ Kiên Giang đang ở Long Xuyên tình cờ đọc báo thấy tin một bé sơ sinh bị đánh rơi ngoài đường do cha mẹ tử nạn. Ông đã gom chút tiền hưu và thêm tiền của con gái được tất cả 5 triệu đồng, đi xe đò lên TPHCM để góp phần giúp đỡ em bé. Thế nhưng vừa tới TP, chưa kịp thực hiện ý định ông bị đột quỵ, và trái tim nhân ái của ông đã ngừng đập lúc 6 giờ 30 sáng 31-10-2014. Quan sát dòng người đến tiễn đưa thi sĩ, soạn giả Kiên Giang về nơi an nghỉ, tôi nhận ra điều khá đặc biệt. Đó là có nhiều nữ văn nghệ sĩ.
 Hương Lan gọi Kiên Giang bằng chú. Ca sĩ hải ngoại này cho hay chính ông là người đặt nghệ danh cho bà là Hương Lan, trong khi hồi còn là đồng ấu đi hát vẫn gọi tên thật là bé Ngọc Ánh. Soạn giả Kiên Giang còn có những lời khuyên hữu ích lúc mới chính thức bước vào nghề mà suốt đời ca sĩ Hương Lan ghi nhớ. Còn nghệ sĩ Phương Dung tâm sự bà có nhiều kỷ niệm đẹp khó quên với thi sĩ Kiên Giang, đặc biệt là biệt danh nổi tiếng “Nhạn trắng Gò Công” của bà do chính ông đặt cho trong một bài báo kịch trường. 
Trong số những nữ nghệ sĩ sân khấu lừng danh Nam bộ đến nghiêng mình trước linh cữu ông, tôi còn thấy có các NSND Kim Cương, Lệ Thủy và  Ngọc Giàu. Bằng trí nhớ hiếm có, Kim Cương đọc lại nhiều đoạn thơ của Kiên Giang bà thuộc thời trẻ. Giống như nhận định của nhà văn Sơn Nam thuở sinh thời, nghệ sĩ Kim Cương cho rằng soạn giả Kiên Giang là người tiên phong đưa thi ca vào tuồng cải lương, nâng cao chất nghệ thuật trong từng lời ca, giúp cho khán giả cảm thụ sâu sắc hơn cái hay cái đẹp của tuồng tích. 
Còn NSND Lệ Thủy là cô đào diễn rất thành công vai nàng Xuân Tự trong vở cải lương "Áo cưới trước cổng chùa" của ông từ mấy mươi năm qua. Mỗi lần vở này tái diễn, ông đều vào hậu trường sân khấu thăm hỏi, động viên các nghệ sĩ. Ông dặn Lệ Thủy làm sao nhân rộng nhiều hơn những “nàng Xuân Tự” cho lớp diễn viên trẻ để tiếp bước thành công của thế hệ đi trước.
Trong khi đó, Ngọc Giàu vẫn nhớ như in thời điểm năm 60 của thế kỷ trước lúc bà mới được về Sài Gòn diễn trong đoàn Thanh Minh - Thanh Nga, chính Kiên Giang là ký giả đầu tiên viết bài khích lệ bà. Ngọc Giàu rất thích những bản vọng cổ do ông soạn như Hương cau quê ngoại, Đội gạo đường xa, Vắt sữa nai nuôi mẹ, Ngồi trâu thổi sáo… gần gũi và thấm đẫm tình yêu quê hương, gia đình. Nó cũng thể hiện tấm lòng nhân hậu của ông. 

Phan Hoàng

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

1.000 tác phẩm dự Lễ hội Bonsai và Suiseki châu Á - Thái Bình Dương

1.000 tác phẩm dự Lễ hội Bonsai và Suiseki châu Á - Thái Bình Dương

(ĐTTCO) - Quy tụ gần 1.000 tác phẩm Bonsai, hơn 250 tác phẩm Suiseki, hơn 100 ảnh nghệ thuật sinh vật cảnh, trên 50 quốc gia tham dự, dự kiến thu hút hơn 50.000 lượt khách tham quan… được Ban tổ chức thông tin trong họp báo Lễ hội Bonsai và Suiseki châu Á – Thái Bình Dương thứ 15 năm 2019.

Công nghệ

Cuộc đua trợ thủ robot

(ĐTTCO) - Lĩnh vực điện tử, tự động hóa đang bước vào giai đoạn bùng nổ đã thúc đẩy các hãng công nghệ trên khắp thế giới bước vào cuộc đua phát triển chế, tạo robot tự động phục vụ con người. 

Thú đam mê

Nghệ thuật thưởng ngoạn Kỳ Lân Nhật Bản

(ĐTTCO) - Lân là một trong bốn linh vật quen thuộc (Long, Lân, Quy, Phụng) với tín ngưỡng dân gian các nước Việt Nam, Trung Hoa, Hàn Quốc và Nhật Bản. Lân là một con vật vương giả, thánh thiện và rất được tôn kính. Kỳ lân xuất hiện dự báo thánh nhân hoặc hiền triết ra đời như trường hợp Đức Khổng Tử ở Trung Quốc.

Sức khỏe

Mối nguy tiềm ẩn do nạp nhiều đường

(ĐTTCO) - Nạp quá nhiều đường vào cơ thể mỗi ngày làm tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như béo phì dẫn đến rối loạn đường huyết, tim mạch và cả ung thư. Trong những năm gần đây, ở Việt Nam tỷ lệ trẻ béo phì và người mắc các bệnh không lây nhiễm ngày càng tăng. 

Ẩm thực

Khách sạn Rex Sài Gòn tham gia Liên hoan bếp trưởng 5 sao lần 14

(ĐTTCO) - Nằm trong khuôn khổ “Liên hoan Ẩm thực Món ngon các nước năm 2019”, sự kiện “Liên hoan Bếp trưởng 5 sao lần thứ 14” là một hoạt động nổi bật, thu hút sự tham gia của nhiều đơn vị, được Sở Du lịch TPHCM tổ chức vào ngày 14/11/2019. 

Du lịch

Sắc thu ảo diệu Canada live

(ĐTTCO) - Mùa thu là mùa cao điểm du lịch của Canada, khi cả đất nước được nhuộm đỏ những màu sắc ảo diệu của những hàng cây lá phong, là thời điểm có thời tiết lạnh nhẹ thích hợp cho các hoạt động ngoài trời và dã ngoại, là mùa di cư của những đàn cá hồi khổng hồ. 

Mua sắm

Phụ kiện da nhỏ xinh

(ĐTTCO) - Hãy tạm quên những món phụ kiện đắt tiền để chiêm ngưỡng những món phụ kiện nhỏ nhắn làm từ da, mang lại cho bạn vẻ ngoài thời thượng và bắt kịp trend.

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019