Kiên Giang - Hà Huy Hà - Đa tài, nhân hậu và nghĩa tình

(ĐTTCO) - Kiên Giang - Hà Huy Hà là tên tuổi nổi bật của đất phương Nam, không chỉ trong văn chương mà còn trên sân khấu kịch trường Sài Gòn trước đây với tư cách soạn giả và nhà báo. Có thể nói Kiên Giang là nghệ sĩ lãng tử cuối cùng của thế hệ tài hoa bước ra từ cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam bộ. Năm nay kỷ niệm 90 năm ngày sinh của ông (1929-2019) và tròn 5 năm ngày ông vĩnh viễn ra đi.
Mối quan hệ đặc biệt với Sơn Nam  và Nguyễn Bính
Kiên Giang là bậc lão thành đa tài, đa năng, đa tình. Khi làm thơ, ông lấy bút danh Kiên Giang, còn viết báo hay soạn tuồng cải lương, vọng cổ ký Hà Huy Hà, nhưng tên thật của ông là Trương Khương Trinh, sinh năm 1929 tại Xẻo Đước, làng Đông Thái, huyện An Biên, tỉnh Rạch Giá, nay thuộc tỉnh Kiên Giang. Cái làng Đông Thái xa xôi hẻo lánh ấy lại sinh ra 2 nhân vật tiêu biểu cho văn chương Nam bộ là Sơn Nam và Kiên Giang. 
Nhà văn Sơn Nam trong các tác phẩm hay kể về cái làng Đông Thái quê hương quanh năm hiu hắt như ngọn đèn dầu mù u và thường bị bọn hải tặc lộng hành. Nhưng ông cũng tự hào cái làng ấy sản sinh con người tài hoa, nghĩa khí như Kiên Giang - Hà Huy Hà. Ngược lại, thi sĩ Kiên Giang cũng luôn dành cho nhà văn Sơn Nam những tình cảm trân trọng về tài năng và nhân cách.
Kiên Giang - Hà Huy Hà - Đa tài, nhân hậu  và nghĩa tình ảnh 1 Thi sĩ, soạn giả Kiên Giang - Hà Huy Hà và tác giả Phan Hoàng.
Đối với ông, văn học sử Nam bộ thế kỷ 20 khó có ai vượt qua được tầm vóc đồ sộ của Sơn Nam. Sinh cùng làng, thành danh cùng lượt, sống trọn tình cùng nhau gần cả thế kỷ, khi trở về cát bụi 2 bậc trưởng thượng Sơn Nam - Kiên Giang lại được nằm cạnh nhau “hàn huyên” tại Nghĩa trang Hoa viên Chánh Phú Hòa ở Bình Dương. Hạnh phúc ấy mấy ai có được. 
Nếu như nhà văn Sơn Nam là bạn chí cốt thì thi sĩ Nguyễn Bính là bậc thầy có nhiều ảnh hưởng đến con đường thi ca của Kiên Giang. Năm 1946, vì nạn cướp biển, gia đình ông phải rời làng tản cư lên thị xã Rạch Giá. Một sáng nọ ông nghe một bạn học nói có nhà thơ nổi tiếng Nguyễn Bính từ ngoài Bắc vào đang ở xóm biển sau đình Nguyễn Trung Trực. Mừng quá, ông liền đi tìm thần tượng.
Hỏi thăm, bà con ngư dân bảo Nguyễn Bính đang tá túc nhà ông Lý, một người gốc Bắc di cư, Kiên Giang tìm tới, người nhà ấy nói “Ông Bắc Kỳ đang ngủ ngoài đình”. Ra đình, thấy chẳng có ai, ông lại hỏi thăm bà hàng nước. Bà cười nói ở đây chẳng có nhà thơ nhà thẩn nào cả chỉ có một anh hàn sĩ giống “Trần Minh khố chuối” hay ngủ trong nóp sau cửa đình. Chiếc nóp chằm bằng lá được dân Nam bộ thường dùng làm “túi ngủ”.
Ông nhìn ra sau cửa đình thấy đúng là có một người đang ngủ trong nóp, dù lúc này trời đã gần trưa. Đến bên chiếc nóp một hồi, ông đập đập vào nóp và nói đại ý: Ông ơi, tui cũng là người làm thơ, nghe tin ông ở xa đến đây, tui đến chào ông. Thi sĩ Nguyễn Bính uể oải ra khỏi nóp, hỏi: “Có thuốc không?”. Đang còn là học sinh trung học, chàng trai yêu thơ họ Trương tập tành hút thuốc lá, trong túi có gói Cotab còn 2 điếu, lấy ra mời. Nguyễn Bính trầm ngâm hút liền một mạch hết cả 2 điếu thuốc rồi xé vỏ gói thuốc lá hí hoáy ghi tặng bạn trẻ 4 câu thơ: Có những dòng sông chảy rất mau/ Nhớ chi nghĩa bến với duyên cầu / Lá vàng hoa đỏ trôi không kịp/ Lưu lạc ai ngờ lại gặp nhau.
Đọc thơ của thần tượng tặng mình, Kiên Giang sướng run cả người, cung kính mời thi sĩ đi uống cà phê quán Quảng Phát bên chợ Rạch Giá. Bên ly cà phê ở cuối đất phương Nam, chàng thơ trẻ hỏi đàn anh sao không tá túc nhà đồng hương là ông Lý nữa, Nguyễn Bính có vẻ buồn và bảo tại chị vợ chủ nhà quá xinh đẹp, cứ nằm trên võng xõa tóc đung đưa ngâm mùi mẫn thơ Nguyễn Bính, làm ông Lý tỏ ý bực bội không hay, nên thi sĩ đành phải bỏ ra đình ngủ nóp. 
Thương đàn anh không chốn dung thân, Kiên Giang chợt nhớ có căn nhà bỏ trống của người giữ sân banh nên tìm đến xin cho ở đậu, rồi trộm tiền mẹ để giúp nuôi thầy. Những ngày nương náu ở đây, thi sĩ Nguyễn Bính đặt cho nơi tạm trú bằng cái tên thơ mộng là Mộc Kiều Trang và dán trước cửa mấy câu thơ: Từ dạo về đây sống rất nghèo/ Bạn bè chỉ có gió trăng theo/ Những phường phú quý xin đừng đến/ Hãy để thềm ta xanh sắc rêu.

Kiên Giang trong lòng người đẹp đồng nghiệp
Cách đây 5 năm, thi sĩ Kiên Giang đang ở Long Xuyên tình cờ đọc báo thấy tin một bé sơ sinh bị đánh rơi ngoài đường do cha mẹ tử nạn. Ông đã gom chút tiền hưu và thêm tiền của con gái được tất cả 5 triệu đồng, đi xe đò lên TPHCM để góp phần giúp đỡ em bé. Thế nhưng vừa tới TP, chưa kịp thực hiện ý định ông bị đột quỵ, và trái tim nhân ái của ông đã ngừng đập lúc 6 giờ 30 sáng 31-10-2014. Quan sát dòng người đến tiễn đưa thi sĩ, soạn giả Kiên Giang về nơi an nghỉ, tôi nhận ra điều khá đặc biệt. Đó là có nhiều nữ văn nghệ sĩ.
 Hương Lan gọi Kiên Giang bằng chú. Ca sĩ hải ngoại này cho hay chính ông là người đặt nghệ danh cho bà là Hương Lan, trong khi hồi còn là đồng ấu đi hát vẫn gọi tên thật là bé Ngọc Ánh. Soạn giả Kiên Giang còn có những lời khuyên hữu ích lúc mới chính thức bước vào nghề mà suốt đời ca sĩ Hương Lan ghi nhớ. Còn nghệ sĩ Phương Dung tâm sự bà có nhiều kỷ niệm đẹp khó quên với thi sĩ Kiên Giang, đặc biệt là biệt danh nổi tiếng “Nhạn trắng Gò Công” của bà do chính ông đặt cho trong một bài báo kịch trường. 
Trong số những nữ nghệ sĩ sân khấu lừng danh Nam bộ đến nghiêng mình trước linh cữu ông, tôi còn thấy có các NSND Kim Cương, Lệ Thủy và  Ngọc Giàu. Bằng trí nhớ hiếm có, Kim Cương đọc lại nhiều đoạn thơ của Kiên Giang bà thuộc thời trẻ. Giống như nhận định của nhà văn Sơn Nam thuở sinh thời, nghệ sĩ Kim Cương cho rằng soạn giả Kiên Giang là người tiên phong đưa thi ca vào tuồng cải lương, nâng cao chất nghệ thuật trong từng lời ca, giúp cho khán giả cảm thụ sâu sắc hơn cái hay cái đẹp của tuồng tích. 
Còn NSND Lệ Thủy là cô đào diễn rất thành công vai nàng Xuân Tự trong vở cải lương "Áo cưới trước cổng chùa" của ông từ mấy mươi năm qua. Mỗi lần vở này tái diễn, ông đều vào hậu trường sân khấu thăm hỏi, động viên các nghệ sĩ. Ông dặn Lệ Thủy làm sao nhân rộng nhiều hơn những “nàng Xuân Tự” cho lớp diễn viên trẻ để tiếp bước thành công của thế hệ đi trước.
Trong khi đó, Ngọc Giàu vẫn nhớ như in thời điểm năm 60 của thế kỷ trước lúc bà mới được về Sài Gòn diễn trong đoàn Thanh Minh - Thanh Nga, chính Kiên Giang là ký giả đầu tiên viết bài khích lệ bà. Ngọc Giàu rất thích những bản vọng cổ do ông soạn như Hương cau quê ngoại, Đội gạo đường xa, Vắt sữa nai nuôi mẹ, Ngồi trâu thổi sáo… gần gũi và thấm đẫm tình yêu quê hương, gia đình. Nó cũng thể hiện tấm lòng nhân hậu của ông. 

Phan Hoàng

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc nhìn khác khi dân nhậu biết sợ

Góc nhìn khác khi dân nhậu biết sợ

(ĐTTCO) - Nghị định 100/2019 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt và đường bộ, có hiệu lực ngày 1-1-2020 cùng thời điểm có hiệu lực của Luật Phòng chống tác hại của rượu bia, thực sự đã mang lại nhiều thay đổi đáng kể.

Công nghệ

Dồn sức cho an ninh mạng

(ĐTTCO) - Chỉ thị 01/CT-BTTTT ngày 3-1-2020 về định hướng phát triển ngành TT-TT năm 2020 của Bộ TT-TT (Chỉ thị 01) yêu cầu các cơ quan, đơn vị thực thi nghiêm túc những nhiệm vụ tại Chỉ thị 14 (ngày 7-6-2019) của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng, với nhiều chỉ tiêu đề ra trong năm nay.

Thú đam mê

SUMIDA - Dòng gốm phù điêu kể chuyện dân gian live

(ĐTTCO) - Sumida (すみだ) là dòng gốm Nhật đắp nổi men những phù điêu  kể chuyện dân gian Nhật Bản và trở nên nổi tiếng thế giới từ khoảng năm 1895 đến 1920. Gốm Sumida-gawa yaki (隅田 焼) do nghệ nhân Inoue Ryōsai I (井上 良斎, sinh 1828) khởi xướng, và làm theo đơn đặt hàng cho riêng người Mỹ sưu tầm. 

Sức khỏe

Xử lý tai nạn thường gặp dịp Tết

(ĐTTCO) - Trong những ngày Tết, những tai nạn ngoài ý muốn như ngộ độc thực phẩm do sử dụng thực phẩm không bảo quản tốt, tai nạn giao thông, khiến nhiều người lo lắng. Nếu không may bị tai nạn trên, cần biết cách sơ cứu, và xử lý tình huống để giảm thiểu ảnh hưởng.

Ẩm thực

Đón năm mới với buffet Nhà hàng Nineteen

(ĐTTCO) - Chào đón Tết Canh Tý với một trong những bữa buffet tối hấp dẫn nhất trong không gian ấm cúng tại Nhà hàng Nineteen vào các ngày 24, 25 và 26-1, hứa hẹn là điểm hẹn hoàn hảo cho mọi thực khách muốn một bữa ăn sum vầy trong dịp đặc biệt này.

Du lịch

Khách sạn Bông Hồng giải cơn “khát” cơ sở lưu trú cho Sa Đéc

(ĐTTCO) - Mỗi năm, lượng khách đến TP Sa Đéc (tỉnh Đồng Tháp) trên 700.000 khách, trong đó có khoảng 40.000 khách quốc tế. Mới đây, UBND TP Sa Đéc đã ra thông báo về việc ngưng thu vé tham quan Làng hoa Sa Đéc để tạo thuận lợi cho du khách khắp nơi được thưởng ngoạn hương sắc ngàn hoa miền Tây. Dự đoán Sa Đéc sẽ quá tải du khách ngay trong dịp Tết Canh Tý đang cận kề. 

Mua sắm

Những lọ nước hoa đáng thử

(ĐTTCO) - Bạn có thể bị thu hút bởi một ai đó vì mùi thơm khó cưỡng. Như một chiếc váy xinh xắn, một lọ nước hoa với mùi thơm quyến rũ sẽ giúp phái đẹp trở nên tự tin hơn. Dưới đây là những lọ nước hoa cao cấp mà các nàng nên thử.