Khó chứng minh sự gian dối trong trốn đóng BHXH

(ĐTTCO) - Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực từ năm 2018, có 3 tội danh xử lý hình sự các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 214, Điều 215, Điều 216.
Trong việc xử lý doanh nghiệp trốn đóng, gian lận BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, việc bóc tách trách nhiệm pháp nhân và cá nhân rất rõ ràng. Tội gian lận BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (Điều 214, Điều 215) không áp dụng với pháp nhân, mà áp dụng với cá nhân.
Hành vi trốn đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 216 áp dụng cả với pháp nhân và cá nhân. Với pháp nhân, mức phạt tiền từ 200 triệu đồng trong trường hợp doanh nghiệp trốn đóng BHXH từ 50 triệu đồng, phạt 3 tỷ đồng với hành vi trốn đóng BHXH trên 1 tỷ đồng.
Số tiền phạt có khi còn cao hơn số tiền doanh nghiệp trốn đóng BHXH, thật sự là mức phạt có tính răn đe. Đưa pháp nhân thương mại để xử phạt tiền vì trốn đóng BHXH cũng là một sự tiến bộ của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015. 
Khó khăn thực sự là xử lý trách nhiệm hình sự cá nhân có nghĩa vụ đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động mà lại gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để trốn đóng (Điều 216). Chúng ta cũng cần xem xét khách quan, hiện nay, tỷ lệ đóng các khoản BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp ở nước ta là 32% mức lương, một tỷ lệ cao tương ứng số tiền quá lớn đối với doanh nghiệp.
Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ mới cố gắng trả lương cho người lao động và chưa có tiền nộp BHXH. Trong tình trạng nợ BHXH nhiều như hiện nay, phân biệt có sự “gian dối” hay không (hay đơn thuần là nợ vì khó khăn khách quan) thật không dễ. Chẳng hạn, nếu có người làm giả giấy tờ, hồ sơ để chiếm đoạt tiền BHXH, thì động cơ vụ lợi là vì mục đích riêng, sự gian dối dễ được chứng minh.
Còn việc dây dưa nợ đọng, chậm đóng BHXH có thể vì khó khăn chung - và vì lợi chung của doanh nghiệp, chứ không riêng cá nhân nào - trong bối cảnh doanh nghiệp chịu quá nhiều áp lực bởi thuế, BHXH, các chi phí “bôi trơn” không chính thức… Như vậy, ranh giới giữa nợ BHXH vì khó khăn khách quan và trốn đóng BHXH vì gian dối (để quy vào phạm tội hình sự) đang khá mong manh.
Nhìn ở góc độ khách quan như thế, nên dù áp dụng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, song cơ quan chức năng cũng khó có thể mạnh tay xử lý hình sự chủ doanh nghiệp nợ BHXH. Luật có hiệu lực từ ngày 1-1-2018, nhưng mãi đến ngày 15-8-2019 mới có hướng dẫn cụ thể thực hiện các Điều 214, Điều 215, Điều 216 và đến nay chưa có doanh nghiệp nào bị xử lý theo 3 điều trên, đã cho thấy phần nào sự chưa mạnh tay đó. Sự cẩn trọng của cơ quan chức năng để chứng minh sự “gian dối” của cá nhân trong doanh nghiệp là cần thiết, bởi nếu không, chủ doanh nghiệp có thể sẽ… đi tù hàng loạt, vì nợ BHXH.

TS ĐINH THỊ THANH NGA Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

ĐH Trà Vinh vào top 300 trường phát triển bền vững trên thế giới

Đại học Trà Vinh vào top 300 trường phát triển bền vững trên thế giới

(ĐTTCO) - Ngày 7-12, lãnh đạo Trường đại học Trà Vinh cho biết: Tổ chức xếp hạng Đại học phát triển bền vững thế giới (UI Greenmetric World University Ranking‎) đại diện hơn 20 quốc gia thế giới có Văn phòng đặt tại Indonesia, vừa công bố các Trường đại học phát triển bền vững trên thế giới năm 2019. 

Công nghệ

Thú đam mê

“Thần bài” hồi sinh

(ĐTTCO) - Droughs, quán cà phê nhỏ vui nhộn nằm gọn trong một vòm đường sắt ở Islington, phía Bắc London (Vương quốc Anh), có những bức tường gạch trần, tủ bar chứa đầy bia thủ công rất ngon và những chiếc ghế cực kỳ thoải mái. Nhưng chưa phải là điểm đặc sắc nhất của quán, mà là các kệ xếp đầy hơn 700 bộ cờ bàn (board games).

Sức khỏe

Dị dạng mạch máu não: Nguy cơ tử vong và tàn phế cao

(ĐTTCO) - Dị dạng mạch máu não thường có những biểu hiện khá mơ hồ như nhức đầu kéo dài hoặc có những cơn co giật… cho đến lúc vỡ dị dạng và gây xuất huyết não, mới gây nên những triệu chứng: nhức đầu, nôn mửa, rối loạn ý thức. Nếu không được thăm khám, phát hiện kịp thời có thể gây tử vong và tàn phế rất cao. 

Ẩm thực

Đón Giáng sinh và năm mới tại Rex Hotel Saigon

(ĐTTCO) - Tiết trời se lạnh báo hiệu mùa Giáng sinh và những ngày cuối năm đang đến gần. Noel là dịp mọi người tạm gác mệt nhọc, khó khăn quay về với sự ấm áp của không khí gia đình, với bàn thức ăn đầy nóng hổi, những hương vị thật quen thuộc, trong một khung cảnh đủ đầy sự hiện diện của các thành viên. 

Du lịch

Những góc nhìn khác biệt

(ĐTTCO) - Thay vì sum họp cùng gia đình đón tết hay những câu chuyện rôm rả cùng người thân ngày đầu năm, nhiều bạn trẻ tỏ ra sợ tết, né tết bằng cách đi du lịch hoặc viện cớ bận việc. 

Mua sắm

Đôi giày cho quý ông đích thực

(ĐTTCO) - Một đôi giày da với đường may tinh xảo và lớp da tuyệt đẹp sẽ giúp quý ông ghi điểm rất nhiều. Cùng điểm qua một vài kiểu giày từ thương hiệu cao cấp.