Cần tôn trọng giá trị cũ

Sách giáo khoa luôn cần một sự chuẩn mực. Vì vậy, việc biên soạn và thay đổi nội dung sách giáo khoa phải có những đắn đo cần thiết. Nếu sai sót về mặt khoa học hoặc lịch sử, nhất định phải chỉnh sửa. Bằng không, nên tôn trọng những giá trị đã định hình để tạo nền tảng ổn định cho việc dạy và việc học. Gần đây, dư luận xôn xao về bài thơ “Nam quốc sơn hà” được sử dụng bản dịch mới trong cuốn Ngữ Văn lớp 7 tập 1 của NXB Giáo Dục. Nhiều người biết bài thơ được tương truyền của Lý Thường Kiệt với nguyên văn chữ Hán phiên âm quốc ngữ: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư / Tiệt nhiên định phận tại tại thiên thư / Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm / Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”. Theo nhiều giai thoại được ghi lại, nhờ bài thơ này quân ta đã được nâng đỡ sĩ khí để đánh tan quân Tống trên sông Như Nguyệt. Không chỉ xưng tụng như bài thơ thần, “Nam quốc sơn hà” còn được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta trước hiểm họa Bắc thuộc.

Bản dịch phổ biến nhất của “Nam quốc sơn hà” được nhiều người nhớ: “Sông núi nước Nam vua Nam ở / Rành rành định phận tại sách trời / Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm / Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”. Việc áp dụng bản dịch khác của Lê Thước - Nam Trân trong sách giáo khoa mới: “Sông núi nước Nam vua Nam ở / Vằng vặc sách trời chia xứ sở / Giặc dữ cớ sao phạm đến đây / Chúng mày nhất định phải tan vỡ”, đã tạo những ý kiến trái chiều về tiếp nhận.

Xưa nay, nguyên tắc để có một bản dịch hoàn hảo dựa trên 3 tiêu chí tín - đạt - nhã. Dịch thơ là công việc cực kỳ khó khăn. Nhất là dịch từ chữ Hán sang chữ quốc ngữ, phải đối diện với sự phức tạp của chữ tượng hình. Ngữ âm chữ Hán đọc theo kiểu người Việt luôn có những đặc điểm gợi tả riêng, bất kỳ bản dịch quốc ngữ nào cũng khó so sánh được. Do đó, để tìm một bản dịch chuẩn cho “Nam quốc sơn hà” không đơn giản. Giá trị của “Nam quốc sơn hà” không thể lung lay, dù có thêm hàng trăm hay hàng ngàn bản dịch khác nhau. Tuy nhiên, bản dịch cũ đã rất quen thuộc với nhiều thế hệ người Việt, không nên “cải cách” bằng bản dịch mới trong sách giáo khoa của 2 dịch giả Lê Thước - Nam Trân.

Nếu muốn giúp học sinh hiểu rõ hơn và hiểu sâu thêm “Nam quốc sơn hà”, chỉ nên cung cấp ngữ nghĩa của bài thơ gốc, chứ không cần cung cấp thêm bản dịch.

GIA QUAN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

TPHCM chạm đến những tiền đề ứng dụng AI

(ĐTTCO) - Đến nay, Hội thi giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên địa bàn TPHCM năm 2020 đã có những kết quả ban đầu. Kết quả hội thi sẽ được công bố tại Ngày hội AI TPHCM sắp tới (dự kiến diễn ra từ ngày 2 đến 4-10).

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Xét nghiệm NIPT di truyền dị tật trong thai kỳ

(ĐTTCO) – Mới đây, Viện Di truyền y học – Gene Solutions đã tổ chức buổi toạ đàm với chủ đề xét nghiệm di truyền trong thai kỳ: cập nhật thông tin và những xu hướng mới. 

Ẩm thực

Tinh túy ẩm thực Quảng Đông tại Daewoo Hà Nội

(ĐTTCO) - Tiếp nối hơn 2 thập niên chinh phục thực khách bằng tinh hoa ẩm thực Quảng Đông tại Sài Gòn, mới đây nhà hàng Ngân Đình đã có mặt tại Hà Nội, mang tới cho thực khách thủ đô một không gian ẩm thực sang trọng, đẳng cấp trong khuôn viên khách sạn 5 sao Hà Nội Daewoo. 

Du lịch

Tập trung chất lượng dịch vụ du lịch sau cú "đánh bồi" của dịch Covid

(ĐTTCO) - Để ngành du lịch có thể có được sự phục hồi ngoạn mục thì cần phải có sự vào cuộc của tất cả các bên. Các bên cùng nỗ lực thì khó khăn mới được giải quyết. Khi đó, chúng ta đã có thể dõng dạc chuyển tải thông điệp “An toàn rồi - du lịch thôi!".

Mua sắm

Túi cầm tay cho nam giới

(ĐTTCO) - Những chiếc túi cầm tay nhỏ gọn (hand-held) là vật dụng được ưa chuộng của nam giới, nhất là những ai không thích sự cồng kềnh. Nếu bạn đang tìm kiếm loại túi này, hãy tham khảo một số mẫu sau đây.