“Bom nước” đe dọa miền Trung

(ĐTTCO)-Trong lúc dịch Covid-19 chưa được chặn đứng, tại miền Trung, mùa mưa bão lại đến rất gần. Một lúc phải gánh vác nhiều trọng trách nặng nề để duy trì nền kinh tế, ổn định đời sống xã hội, các tỉnh miền Trung đang phải đối diện với muôn vàn khó khăn, thách thức. Trong đó, đáng lo ngại nhất là hàng trăm hồ đập bị xuống cấp nặng nhưng chưa có kinh phí nâng cấp, sửa chữa. 

Hệ thống xả lũ hồ thủy lợi Đập Làn, Hương Khê, Hà Tĩnh xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: NGỌC OAI

Hệ thống xả lũ hồ thủy lợi Đập Làn, Hương Khê, Hà Tĩnh xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: NGỌC OAI

Hồ đập xuống cấp

Từ phản ánh của người dân, PV đến ghi nhận thực tế tại hồ Hóc Thánh (xã Bình Tường, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Hiện bờ hồ và mái tràn xả lũ của hồ đập này bị xói lở, nhiều mảng bê tông bị bong, vỡ nát, xuống cấp. Tuyến kênh dẫn lũ cũng đang bị sạt lở rất nghiêm trọng. Khối lượng đất đá trên núi sạt lở tràn ra nửa lòng hồ.

“Mùa mưa lũ sắp tới, hồ Hóc Thánh xuống cấp nặng, trong khu vực có hàng trăm hộ dân sinh sống nên nguy hiểm luôn chực chờ”, ông Nguyễn Văn Hùng (54 tuổi, người dân thôn Hòa Sơn, xã Bình Tường) lo lắng.

Giống như hồ Hóc Thánh, ở Bình Định còn có các hồ Hóc Cầu, Suối Cầu, Suối Mây (huyện Vân Canh), Hóc Xoài, Cây Me, Hố Trạnh, Thuận An (huyện Phù Mỹ), Đá Bàn (Phù Cát), Cây Điều, Vạn Hội, Ân Đôn (Hoài Ân)… cũng đang bị xuống cấp nặng. Hư hỏng nặng nhất là hồ Giàn Tranh (xã Mỹ Hòa, huyện Phù Mỹ).

Hiện hồ đập này đã bị thấm ở thân đập, mặt cắt ngang đập quá nhỏ (1,2m), xuất hiện nhiều vết nứt, thấm dọc ngang thân đập, mái thượng lưu bị sạt lở, thân cống xả lũ bị hư hỏng… 

Tại huyện miền núi Hương Khê (tỉnh Hà Tĩnh), địa phương đang có 32/157 hồ đập xây dựng từ 50 đến 60 năm trước, đang xuống cấp ở mức độ “báo động đỏ”. Rảo qua các đập Cơn Hương (ở xã Hà Linh), Ông Vờm (xã Lộc Yên), Khe Trẹ (xã Phú Gia), Khe Cáo (xã Phúc Đồng), Khe Mui (xã Hương Lâm)… đều bị xuống cấp nghiêm trọng. Một số hồ đập xuất hiện tổ mối, thấm nước qua thân đập, vai đập. Mái hạ lưu bị xói lở, thân đập yếu, mặt cắt đập nhỏ, thấp, tràn không đảm bảo tiêu thoát lũ.

“Địa phương đang vận dụng tối đa mọi nguồn lực để khắc phục, sửa chữa tạm thời các hồ đập. Tuy nhiên, để xử lý dứt điểm, UBND tỉnh Hà Tĩnh và Trung ương xem xét bố trí vốn chứ huyện không thể kham nổi”, ông Lê Quang Vinh, Trưởng phòng NN-PTNT huyện Hương Khê, kiến nghị.

'Bom nước' đe dọa miền Trung ảnh 1Nhiều hồ đập ở Hương Khê (tỉnh Hà Tĩnh) đang xuống cấp, mất an toàn. Ảnh: NGỌC OAI
Tại tỉnh Hà Tĩnh, 12 công trình hồ đập ở huyện miền núi Hương Sơn cũng trong tình trạng tương tự. Ghi nhận tại các hồ Ồ Ồ, Khe Điếc, Bãi Sậy, Tràng Riềng, Cửa Bàn xảy ra hiện tượng nước thấm qua thân đập, vai đập. Hệ thống tràn xả lũ kết cấu chủ yếu bằng đất, kích thước nhỏ không đảm bảo tiêu thoát vào mùa mưa lũ... Từ đầu năm 2020, huyện Hương Sơn đã đề xuất UBND tỉnh đầu tư nâng cấp, sửa chữa 9 công trình hồ chứa cấp bách với tổng kinh phí 18,5 tỷ đồng. 

Nhiều bất cập

Do nhiều yếu tố lịch sử nên việc quản lý hồ đập thủy lợi ở các địa phương khu vực miền Trung có nhiều nghịch lý, bất cập. Tại các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên có 404 hồ chứa thủy lợi, với dung tích chứa nước gần 1,6 tỷ m3.

Đa số các hồ vừa và nhỏ làm bằng đập đất với những phương thức xây dựng thủ công, không theo kỹ thuật. Trong thời gian khai thác, do không được duy tu bảo dưỡng thường xuyên nên các hồ đồng loạt xuống cấp, rất khó để tranh thủ, bố trí nguồn vốn nâng cấp, sửa chữa. Riêng tỉnh Bình Định có 165 hồ đập nhưng số nhiều là loại nhỏ và vừa, làm bằng đập đất được người dân và các hợp tác xã xây dựng từ những năm 1975 đến 1995.

Trong 65 hồ loại lớn thì có 15 hồ do Công ty Khai thác công trình thủy lợi Bình Định quản lý, 50 hồ còn lại do các huyện quản lý. Theo đúng Luật Thủy lợi thì 50 hồ này phải do Công ty khai thác công trình thủy lợi quản lý. Ngoài ra còn 100 hồ chứa làm bằng đập đất loại vừa, nhỏ và siêu nhỏ cũng do các huyện, xã quản lý. 

'Bom nước' đe dọa miền Trung ảnh 2Thân đập hồ thủy lợi Hóc Thánh, Bình Định bị xói lở nặng nề. Ảnh: NGỌC OAI
Theo ông Hồ Đắc Chương, Chi Cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Bình Định, các hồ đập bị hư hỏng, xuống cấp đều do huyện và xã quản lý, tuy nhiên năng lực, chuyên môn để quản lý các hồ đập của các cấp này còn hạn chế, thậm chí có nơi không có chuyên môn. Do đó, dù đưa vào sử dụng hàng chục năm, hồ đập bị xuống cấp nhưng các địa phương chỉ khai thác chứ không duy tu, bảo dưỡng.
“Hồ đập chẳng khác nào cái xe công cộng, ai cũng có thể lấy để đi cho đến khi hư hỏng thì bỏ đó, rất bất cập…”, ông Hồ Đắc Chương ví von chua chát và đề xuất, các địa phương cần giao trách nhiệm quản lý, kèm trách nhiệm duy tu, sửa chữa cụ thể cho các huyện, xã, tránh tình trạng “cha chung không ai khóc”.

Đối với các hồ đập loại lớn, cần phải thực hiện theo đúng Luật Thủy lợi, giao về cho đơn vị đủ thẩm quyền, chuyên môn quản lý. Về lâu dài, nếu như nông sản người dân làm ra chất lượng tốt, có đầu ra ổn định và đem lại hiệu quả cao thì nên đưa vào xã hội hóa trong việc khai thác vận hành hồ thủy lợi.

“Thực ra, nhìn thì thấy hồ đập đều vững chãi, an toàn nhưng nếu cứ chủ quan và không có kiến thức thì khi mưa lũ về là rất mong manh. Mỗi vết nứt là một thảm họa”, ông Hồ Đắc Chương cảnh báo.

“Cầu cứu” Trung ương

Theo UBND tỉnh Hà Tĩnh, để đảm bảo an toàn các hồ chứa, hiện nay địa phương đang tiếp tục triển khai sửa chữa, nâng cấp 34 hồ chứa thủy lợi. Từ năm 2015 đến nay, Hà Tĩnh đã sửa chữa, nâng cấp, xây dựng mới 35 hồ thủy lợi (6.417 tỷ đồng). Hiện tại toàn tỉnh vẫn còn đến 50 hồ chứa bị hư hỏng nặng, có nguy cơ mất an toàn cao chưa có nguồn vốn để sửa chữa, nâng cấp. Vừa qua, Hà Tĩnh trình xin Thủ tướng hỗ trợ đầu tư nâng cấp, sửa chữa trước mắt cho 37 công trình, với kinh phí dự kiến 414 tỷ đồng.

Không chỉ Hà Tĩnh, nhiều địa phương ở khu vực Nam Trung bộ cũng đang kiến nghị Trung ương, bố trí kinh phí đầu tư khẩn cấp các hồ đập thủy lợi hư hỏng. UBND tỉnh Bình Định cũng vừa có văn bản đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội và các bộ ngành quan tâm, xem xét hỗ trợ địa phương 197 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp 16/29 hồ đập đang mất an toàn vào mùa mưa lũ tới.

NGỌC OAI - DƯƠNG QUANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Trợ lý ảo dành riêng cho gia đình

(ĐTTCO) - Rất nhiều tiện ích gia đình được ứng dụng thêm “trợ lý” nhằm hỗ trợ để tối ưu hóa việc chăm sóc và giải trí cho gia đình hàng ngày.

Thú đam mê

Cổ vật Satsuma thật và giả qua những siêu phẩm gốm tranh cực đại live

(ĐTTCO) - Lịch sử gốm Satsuma gắn liền với phát hiện ra đất sét trắng từ năm 1617 và lịch sử chính trị Nhật Bản mở cửa giao thương quốc tế giữa cuối thế kỷ 19. Suốt 300 năm phát triển hoàn thiện và thăng hoa rực rỡ nhất trong kỷ nguyên Minh Trị (明治, 1868-1912), Satsuma luôn là đồ đất nung chứ không phải đồ sứ. 

Sức khỏe

Nâng sức đề kháng, dinh dưỡng trong mùa dịch

(ĐTTCO) - Bên cạnh việc thực hiện Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ, tuân thủ 5K để phòng dịch Covid-19, các chuyên gia cho rằng, một chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt hợp lý, cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp mọi người vượt qua được nguy cơ bệnh tật. 

Ẩm thực

Buồn - vui món cá thu đao

(ĐTTCO) - Ngày TPHCM đóng cửa thứ 15, thèm cá nục hấp cuốn bánh tráng, mới nghĩ tại sao không mua cá thu đao nướng cuốn thế. Cá thu đao hồi trước rẻ rề. Bây giờ giá đã lên hơn gấp đôi, 150.000 đồng/kg. Tin buồn cho một con cá có thời vừa rẻ lại vừa thơm ngon.

Du lịch

Hấp dẫn “du lịch số”

(ĐTTCO) - Dịch Covid-19 bùng phát, ngành dịch vụ du lịch gần như “đóng băng”. Tuy nhiên, thời điểm này loại hình “du lịch số” tìm được cơ hội, đáp ứng phần nào nhu cầu yêu thích “xê dịch” của du khách. Loại hình này được kỳ vọng sẽ song hành cùng với sản phẩm du lịch truyền thống trong thời gian tới ngay cả khi đẩy lùi được dịch bệnh.  

Mua sắm