85 xuân vẫn... đọc sách, chơi hoa

(ĐTTCO) - Bước vào năm Canh Tý 2020, học giả An Chi đón mùa xuân 85 trong cuộc đời. Ông vừa trình làng cuốn Truyện Kiều bản cổ Duy Minh Thị 1872 do mình hiệu đính. Với con người nhỏ thó mà uyên bác và đầy thăng trầm này, 85 xuân vẫn yêu đời và đắm mình trong sách vở, như 2 câu thơ ông tự trào: “Mặc phường nuôi lợn xây sơn thự/ Ta thà đọc sách với chơi hoa”.
Nhà học giả uy tín
Nói tới An Chi mọi người nhớ tới bộ sách Chuyện Đông chuyện Tây vốn khởi đầu bằng một chuyên mục trên tạp chí Kiến Thức Ngày Nay. Bộ sách nhiều tập và được tái bản nhiều lần bởi những NXB khác nhau, đã được học giả An Chi bổ sung và NXB Tổng hợp TPHCM ấn hành thành 4 tập.
Năm 2019 bộ sách được trao Giải thưởng Sách quốc gia do Bộ Thông tin -Truyền thông và Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức. Điều này thêm một lần khẳng định giá trị tác phẩm và thành quả nghiên cứu của An Chi, một trong những trí thức đáng kính trong mấy mươi năm qua của nước ta.
Học giả An Chi tên thật là Võ Thiện Hoa, còn có bút danh đầu tiên là Huệ Thiên, sinh trưởng ở Gia Định, nay là TPHCM. Sau Hiệp định Geneva năm 1954, đất nước bị chia cắt hai miền. Bấy giờ An Chi là học sinh kháng chiến không thuộc diện được đi tập kết, nhưng ông đã quyết định vượt tuyến ra Hải Phòng trước khi chấm dứt thời hạn 300 ngày.
85 xuân vẫn... đọc sách, chơi hoa ảnh 1 Học giả An Chi
Thời kỳ đầu ở miền Bắc, An Chi tham gia lực lượng thanh niên xung phong xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội - Lào và Nhà máy chè Phú Thọ, rồi học Trường Sư phạm Trung cấp Trung ương, ra trường về dạy học cấp 2 ở Thái Bình. Từ năm 1966 đến năm 1975, ông còn trải qua nhiều công việc khác nhau, như làm tạp vụ nhà văn, thợ nguội, thợ tiện, phụ trách thư viện Trường Học sinh miền Nam số 8 ở Tam Đảo. 
Nhỏ con, ốm yếu, đơn độc, sống và làm việc trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, nhưng chàng trai họ Võ không ngừng tự học, tích luỹ kiến thức, trau dồi văn phong. Nhờ nghị lực vượt khó và niềm đam mê chữ nghĩa, chuyên tâm nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa, An Chi đã trở thành học giả uy tín. Ngoài bộ sách Chuyện Đông chuyện Tây, ông còn là tác giả công trình nghiên cứu văn hóa Những tiếng trống qua cửa các nhà sấm, và gần đây là bộ sách Rong chơi miền chữ nghĩa gồm 3 tập đồ sộ do NXB Tổng hợp TPHCM ấn hành năm 2016. 
Trong lời giới thiệu bộ sách Chuyện Đông chuyện Tây của An Chi, nhà ngữ học lừng danh Cao Xuân Hạo đã viết: “Quả có nhiều người hình dung An Chi là cụ già đầu bạc trán hói, thông kim bác cổ, suốt ngày vùi đầu trong những đống sách cũ kỹ. Trong trí tưởng tượng của họ An Chi gần như là nhân vật huyền thoại, khó lòng có thật trong cuộc sống còn nhiều hàng dỏm, sách dỏm và trí thức dỏm này”.

Không bao giờ “buông vũ khí”
Trải qua bao gian khổ đắng cay hỉ nộ ái ố, An Chi vẫn tự tại vượt lên chính mình bằng tri thức tự học phi thường. Dù đã khẳng định vị trí trong đời sống nước nhà nhưng lúc nào ông cũng say mê nghiên cứu và khiêm tốn trước thành tựu. Ông tâm sự: “Tôi thường nói với gia đình và bạn bè rằng chuyện tôi giải đáp thắc mắc chỉ là chuyện mua vui cho bạn đọc trong chốc lát, nhưng hễ còn sống và còn sức thì còn… mua vui để cho chính cuộc đời của mình cũng đỡ nhạt nhẽo”.
85 xuân vẫn... đọc sách, chơi hoa ảnh 2 Bộ sách Chuyện Đông chuyện Tây của An Chi.
Mấy mươi năm dấn thân trong đời sống học thuật có thể nói An Chi đã thể hiện sự tự tin, bản lĩnh khi không ngại “va chạm” với nhiều “cây đa cây đề” đạo cao đức trọng trong việc phản biện nhằm đi tới tận cùng chân lý khoa học. Sau những lần “va chạm” khá căng thẳng với những người khác quan điểm, kinh nghiệm mà An Chi rút ra là không bao giờ “buông vũ khí” giữa chừng nhưng phải “chống” lại người đối thoại bằng cứ liệu vững chắc chứ không bao giờ được phủ nhận suông…
Bản lĩnh An Chi cùng kiến thức sâu rộng, luận chứng cụ thể, được trình bày lô gich và khúc chiết, dễ hiểu qua từng chữ từng bài đã được đông đảo bạn đọc cùng giới nghiên cứu đồng tình. Thí dụ, An Chi đã chỉ ra những chỗ sai trong Từ điển Truyện Kiều của GS. Đào Duy Anh và cả những điểm GS. Phan Ngọc sửa chữa “nâng cấp” không đúng về cuốn từ điển này. Hoặc trong 2 cuốn Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam, Từ điển từ và ngữ Việt Nam đều của GS. Nguyễn Lân, ông cũng chỉ ra chính xác những “chỗ sai khó ngờ”. An Chi còn chứng minh thuyết phục về sự nhầm lẫn của GS. Hoàng Xuân Hãn trong việc dùng thuyết “tự nhiên” lý giải ngôn ngữ Truyện Kiều.
Bên cạnh bộ sách Chuyện Đông chuyện Tây, công trình nghiên cứu Những tiếng trống qua cửa các nhà sấm của An Chi cũng rất đáng chú ý. Dù không chuyên nghiên cứu khoa học lịch sử, nhưng những vấn đề ông đặt ra và kiến giải khá sâu sắc như: Hùng Vương hay Lạc Vương?
Vấn đề “thành” của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Mạc Đăng Dung có dâng đất cho nhà Minh hay không?… Đặc biệt, về vấn đề Mạc Đăng Dung, sau khi đưa ra những sử liệu để phản biện một cách minh bạch, An Chi đã đi đến kết luận: “Vậy thì làm gì có chuyện Mạc Đăng Dung cắt đất của quốc gia Đại Việt để dâng cho nhà Minh; chỉ có việc sử thần của nhà Lê đã xuyên tạc sự thật lịch sử để hạ nhục nhà Mạc mà thôi”. 
Từ sự quan tâm đến Truyện Kiều của Nguyễn Du cũng như thiếu sót của những nhà nghiên cứu đi trước, An Chi đã mang đến cho bạn đọc bản cổ Duy Minh Thị 1872 do ông trực tiếp hiệu đính. Học giả An Chi cho biết bản cổ này của Truyện Kiều có những chỗ thuộc từ ngữ, cách nói của Nam kỳ mà 2 nhà Kiều học hàng đầu là Nguyễn Tài Cẩn và Nguyễn Quảng Tuân do không nắm vững nên phạm sai lầm khi phiên âm. Việc minh định chân xác về tác phẩm và sự nghiệp của tiền nhân, không chỉ trả lại đúng giá trị sự thật lịch sử, còn thể hiện cái tâm cái tầm của học giả An Chi.  

Phan Hoàng

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Các bạn trẻ thích thú với môi trường học tập lý tưởng ở ĐH Trà Vinh

Đại học Trà Vinh công bố ngưỡng chất lượng đầu vào năm 2020

(ĐTTCO) - Chiều 19-9, Trường ĐH Trà Vinh cho biết, vừa công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (mức điểm sàn nhận hồ sơ xét tuyển) các ngành đại học và cao đẳng giáo dục mầm non hệ chính quy, theo phương thức xét tuyển điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2020. Năm nay, điểm nhận đăng ký xét tuyển của trường có mức từ 15-22 điểm. 

Công nghệ

TPHCM chạm đến những tiền đề ứng dụng AI

(ĐTTCO) - Đến nay, Hội thi giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên địa bàn TPHCM năm 2020 đã có những kết quả ban đầu. Kết quả hội thi sẽ được công bố tại Ngày hội AI TPHCM sắp tới (dự kiến diễn ra từ ngày 2 đến 4-10).

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Xét nghiệm NIPT di truyền dị tật trong thai kỳ

(ĐTTCO) – Mới đây, Viện Di truyền y học – Gene Solutions đã tổ chức buổi toạ đàm với chủ đề xét nghiệm di truyền trong thai kỳ: cập nhật thông tin và những xu hướng mới. 

Ẩm thực

Tinh túy ẩm thực Quảng Đông tại Daewoo Hà Nội

(ĐTTCO) - Tiếp nối hơn 2 thập niên chinh phục thực khách bằng tinh hoa ẩm thực Quảng Đông tại Sài Gòn, mới đây nhà hàng Ngân Đình đã có mặt tại Hà Nội, mang tới cho thực khách thủ đô một không gian ẩm thực sang trọng, đẳng cấp trong khuôn viên khách sạn 5 sao Hà Nội Daewoo. 

Du lịch

Xây dựng du lịch An Giang thân thiện, hấp dẫn

(ĐTTCO)-Nhiều năm qua, du lịch An Giang thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, vui chơi, nghỉ dưỡng. Để tiếp tục phát huy tiềm năng và lợi thế, tỉnh An Giang vừa ban hành kế hoạch triển khai thực hiện chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030.

Mua sắm

Túi cầm tay cho nam giới

(ĐTTCO) - Những chiếc túi cầm tay nhỏ gọn (hand-held) là vật dụng được ưa chuộng của nam giới, nhất là những ai không thích sự cồng kềnh. Nếu bạn đang tìm kiếm loại túi này, hãy tham khảo một số mẫu sau đây.