Xung đột Ukraine đe dọa kinh tế toàn cầu

Cuộc khủng hoảng leo thang ở Ukraine đã đẩy thị trường toàn cầu vào cảnh hỗn loạn, nhấn chìm giá cổ phiếu từ Phố Wall cho đến Ukraine trong khi đẩy giá vàng, giá dầu tăng vọt. Dù chứng khoán đã hồi phục trong phiên tiếp theo, nhưng nhiều người vẫn lo ngại cho nền kinh tế toàn cầu.

5 mối lo

Ukraine chỉ chiếm khoảng 0,2% GDP toàn cầu nên ảnh hưởng của nó đến nền kinh tế thế giới không lớn. Tuy nhiên, có 5 lý do khiến các nhà kinh tế lo ngại khi bùng nổ khủng hoảng ở nước này. Thứ nhất, Ukraine có vai trò kết nối quan trọng giữa Nga và châu Âu.

Hiện Nga cung cấp 25% nhu cầu khí đốt cho châu Âu, một nửa số đó qua đường ống ngang Ukraine. Cuộc khủng hoảng có thể dẫn đến việc làm ách tắc đường ống dẫn khí đốt, tạo ra cú sốc lớn khiến khu vực đồng EUR rơi trở lại vào suy thoái.

Trong xung đột lần trước với Kiev, Moscow từng cắt dòng khí đốt đi qua các đường ống ở Ukraine. Giá khí đốt vì vậy tăng tới 6% ở thị trường London hôm 3-3 và cổ phiếu Gazprom, công ty độc quyền khí đốt ở Nga, giảm hơn 10%. Giá dầu cũng nhảy vọt, với dầu Brent giao tương lai tăng 1,9% ở London.

Thứ hai, một lệnh cấm vận đối với Nga có thể tác động mạnh đến kinh tế thế giới, vì Nga nằm trong nhóm 8 nước có nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), đồng thời là thị trường quan trọng của nhiều công ty phương Tây. Chẳng hạn, Nga là thị trường số 1 đối với người khổng lồ sữa Danone của Pháp, thị trường lớn thứ 2 của đại gia nước giải khát Pepsi…

Nga cũng đóng vai trò lớn trong ngành công nghiệp kim loại, hầu hết đại gia kim loại trên thế giới đều đầu tư nhiều vào nước này. “Điều đó có nghĩa Nga rất quan trọng cho các công ty châu Âu và Hoa Kỳ” - theo Chris Weafer, đồng sáng lập viên công ty tư vấn Macro Advisory có trụ sở ở Moscow.

Hiện nay, khoảng 50% ngoại thương của Nga là với các nước EU. Ngay cả khi không có lệnh cấm vận, quan hệ làm ăn của các công ty phương Tây và Nga chắc chắn cũng bị ảnh hưởng vì quan hệ ngoại giao sứt mẻ, đặc biệt khi Hoa Kỳ cảnh báo tẩy chay hội nghị G8 được tổ chức ở Sochi, Nga. Hôm 2-3, các quan chức Hoa Kỳ đã hủy bỏ cuộc đàm phán năng lượng và thương mại với Nga.

Xung đột Ukraine đe dọa kinh tế toàn cầu ảnh 1

Rủi ro lớn nhất xung đột Ukraine có thể mang lại
là gián đoạn đường dẫn khí đốt từ Nga sang châu Âu.

Thứ ba, Ukraine là một trong những nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới về bắp và lúa mì, nên giá các loại ngũ cốc này có thể tăng vọt nếu hoạt động xuất khẩu của Ukraine gặp trục trặc. Thứ tư, chính phủ Ukraine đang nặng nợ và cần hỗ trợ. Hiện nước này có 13 tỷ USD nợ phải trả trong năm nay và 16 tỷ USD phải trả trong năm 2015. Nếu không có sự giúp đỡ từ bên ngoài, nước này có thể hướng tới một cuộc phá sản.

“Để tránh một sự sụp đổ hoàn toàn Ukraine đang rất cần tiền. Ukraine không thể sống sót nếu không tái cơ cấu trong vài tháng tới” - theo Lubomir Mitov, Kinh tế trưởng khu vực châu Âu và thị trường mới nổi của Viện Tài chính quốc tế (IIF). Hiện vẫn chưa rõ ai sẽ đứng ra hỗ trợ cho Kiev, đặc biệt sau khi cuộc đảo chính đã lật đổ nhiều quan chức thân Nga, khiến Moscow đóng băng 15 tỷ USD ứng cứu cho Kiev.

Có thể IMF sẽ đứng ra hỗ trợ. Giám đốc IMF Christine Lagarde đang tư vấn với các bên có thể giúp huy động 35 tỷ USD nếu Ukraine xin giúp đỡ. IMF cho biết đã khởi đầu việc khảo sát thực tế ở Ukraine từ ngày 4 đến 14-3 để xem xét về những cải tổ cần thiết nếu Kiev xin hỗ trợ. Ngoài ra, Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry đã đến Kiev vào hôm 4-5 và mang theo gói hỗ trợ trị giá 1 tỷ USD cho Ukraine.

Thứ năm, bất ổn ở Ukraine diễn ra vào thời điểm khó khăn chung của các thị trường mới nổi toàn thế giới, vốn đang tăng trưởng chậm lại sau khi Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED) thu hẹp gói kích thích của mình. “Cuộc khủng hoảng ở Ukraine rõ ràng là cú sốc cho tâm lý các nhà đầu tư ở các thị trường mới nổi” - theo Michala Marcussen, Kinh tế trưởng toàn cầu của Ngân hàng Société Générale.

Theo bà, dù chứng khoán ở các thị trường lớn hiện đang ở mức cao, nhưng các nhà đầu tư ở những thị trường mới nổi lâu nay đã ngập trong lo lắng vì những bất ổn chính trị ở Thái Lan, Argentina và Thổ Nhĩ Kỳ. Tình hình ở Ukraine có thể là “giọt nước tràn ly” khiến nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro ở các thị trường mới nổi, dẫn tới việc thoái vốn.

Phao cứu hộ

Cho đến nay, các nhà quan sát quốc tế đã bớt căng thẳng sau khi Tổng thống Putin phủ nhận việc các lực lượng đặc nhiệm của Nga đã xâm chiếm các khu vực quân sự quan trọng ở Crimea. Giới quan sát cũng tin rằng hiện Moscow chưa muốn leo thang xung đột ở Ukraine.

Ngoài ra, trong những năm gần đây Nga đã giảm bớt phụ thuộc vào đường ống khí đốt đi ngang Ukraine bằng cách mở đường ống Nord Stream. Thêm vào đó, các nước châu Âu cũng có thể xây dựng những kho dự trữ khí đốt lớn hơn. Điều này có thể giúp kiềm chế bớt đà tăng giá khí đốt nếu có xung đột xảy ra. Lĩnh vực ngân hàng ở châu Âu cũng không đến nỗi thiệt hại quá lớn.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính vừa qua, nhiều ngân hàng phương Tây đã rút lại các hoạt động ở Ukraine. Ngân hàng Áo Raiffeisen là một trong số ít nhà cho vay ở EU có hoạt động chính ở Ukraine, cho biết đang tìm cách bán lại chi nhánh Raiffeisen Bank Aval.

Người Việt ở Ukraine lo ngại

Theo Đại sứ quán Việt Nam tại Ukraine, hiện có khoảng 10.000 người Việt Nam đang sinh sống, công tác, học tập và làm việc tại Ukraine, tập trung ở một số thành phố lớn như Kiev, Kharkov, Odessa. Cho đến nay chưa có công dân Việt Nam bị thiệt hại do biểu tình, đụng độ tại các thành phố này. Đại sứ quán Việt Nam đang theo dõi sát tình hình để kịp thời có các biện pháp bảo hộ công dân hiệu quả nhất, như thiết lập đường dây nóng để công dân Việt Nam có thể liên lạc với Đại sứ quán nhờ hỗ trợ.

Dù vậy, cuộc khủng hoảng đã ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người Việt ở Ukraine. Một doanh nhân Việt Nam ở Kiev cho biết hoạt động kinh doanh của ông bị ảnh hưởng nặng. Nhiều người Việt buôn bán trong các khu chợ thời gian gần đây không được tốt, lợi nhuận giảm mạnh do các cuộc biểu tình, đụng độ. Theo báo chí nước ngoài, khoảng 5.000 Việt kiều ở thành phố Kharkov đang rất lo lắng kể từ khi bạo lực đẫm máu diễn ra ở thành phố này. Nhiều gia đình người Việt lo sợ con cái họ có thể bị buộc gia nhập quân đội Ukraine nếu xung đột leo thang. Một số người Việt đã lên kế hoạch sơ tán, trong khi những người khác trù tính bay trở về Việt Nam nếu chiến sự diễn ra. Hoạt động kinh doanh của người Việt cũng ảnh hưởng nặng vì tiền Ukraine mất giá theo sau các xung đột.

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Sóng suy thoái hậu Covid-19: Nga - Chật vật khôi phục kinh tế

(ĐTTCO) - Cho đến nay, Nga là nước bị ảnh hưởng nặng nề thứ 3 từ dịch Covid-19, với hơn 647.800 người nhiễm. Thêm vào đó, giá dầu giảm mạnh trong thời gian qua cũng ảnh hưởng nặng tới nền kinh tế xứ Bạch dương, vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu dầu mỏ.

Nhân vật

Mukesh Ambani top 10 giàu nhất thế giới

(ĐTTCO) - Theo Bloomberg, tài sản ròng của Mukesh Ambani, Chủ tịch Công ty Công nghiệp Reliance, đã tăng vọt lên mức 64,5 tỷ USD, trở thành tỷ phú châu Á duy nhất nằm trong top 10 người giàu nhất thế giới. Reliance là công ty tư nhân lớn nhất của Ấn Độ, được xếp vào danh sách 500 công ty lớn nhất thế giới.