Vắc xin "miễn phí" của Trung Quốc cho Kyrgyzstan có thật sự "miễn phí"?

ispionline
(ĐTTCO) - Vào giữa tháng 3, Kyrgyzstan đã nhận được 150.000 liều vắc xin Sinopharm miễn phí của Trung Quốc. 

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Quốc gia này trở thành quốc gia đầu tiên ở Trung Á không bắt đầu chiến dịch tiêm chủng quốc gia với Sputnik V của Nga, mặc dù Uzbekistan đã đánh bại Bishkek trong việc phê duyệt vắc xin của Trung Quốc vào đầu tháng 3.

Thoạt nhìn, mối quan hệ về vắc xin giữa Trung Quốc và Kyrgyzstan có thể có vẻ khó hiểu, vì kỳ vọng vào Kazakhstan — đối tác Trung Á thân cận nhất của Bắc Kinh — trở thành mục tiêu chính trong chính sách ngoại giao vắc xin của Trung Quốc trong khu vực. Tuy nhiên, Nur-Sultan đầu tiên đã chọn chuyển sang viện trợ của Moscow và cuối cùng là tung ra loại vắc xin QazVac, do Kazakhstan sản xuất trên toàn quốc.

Mặc dù Bishkek duy trì mối quan hệ ít toàn diện với Bắc Kinh hơn Kazakhstan, Kyrgyzstan là nước nhận được nhiều triển vọng nhất trong chính sách ngoại giao vắc xin của Trung Quốc ngày nay.

Thật vậy, tình trạng bất ổn chính trị gần đây của đất nước dẫn đến việc Kyrgyzstan dần tách khỏi các cường quốc phương Tây. Theo ghi nhận của "Economist Intelligence Unit", sự tách biệt khỏi phương Tây là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sự thành công của các nỗ lực ngoại giao hiện tại của Bắc Kinh, vì người ta cho rằng quan hệ rắc rối với phương Tây khiến Trung Quốc dễ dàng tự định vị mình là một nước lớn và nhà tài trợ nước ngoài.

Bảo vệ lợi ích quốc gia thông qua vắc xin miễn phí

Việc Kyrgyzstan bắt đầu chiến dịch tiêm chủng quốc gia với Sinopharm thay vì Sputnik V có ý nghĩa mang tính biểu tượng cao đối với Trung Quốc.

Trên thực tế, Bishkek thường gắn liền với tình trạng hỗn loạn và bất ổn - một mối đe dọa đối với các khu vực và biên giới phía Tây của Trung Quốc. Mặc dù vậy, Bắc Kinh đã theo đuổi các lợi ích kinh tế và năng lượng cấp bách ở quốc gia này trong thập kỷ qua.

Kể từ năm 2013, Trung Quốc đã tài trợ cho Kyrgyzstan khoảng 4,3 tỷ USD, bao gồm các khoản đầu tư và hợp đồng xây dựng, chủ yếu trong lĩnh vực vận tải và năng lượng.

Bằng cách xây dựng lại hình ảnh tích cực của Trung Quốc ở Kyrgyzstan thông qua viện trợ vắc xin, Bắc Kinh đang cố gắng bảo vệ lợi ích quốc gia của mình, đồng thời đảm bảo rằng các dự án được tài trợ trước đây sẽ không bị lãng phí.

Hơn nữa, theo lập luận của các nhà quan sát khác, do các khoản đầu tư và hợp đồng này, Trung Quốc hiện đang nắm giữ khoảng 40% tổng nợ nước ngoài của Kyrgyzstan (1,8 tỷ USD) và, trong bối cảnh nền kinh tế bị khủng hoảng đáng kinh ngạc, nước này có nguy cơ trở nên mất khả năng thanh toán.

Do đó, tăng cường hỗ trợ cũng sẽ làm tăng sức mạnh đàm phán của Trung Quốc khi đến thời điểm đàm phán lại khoản nợ của Bishkek.

Trên thực tế, việc xây dựng “Cộng đồng Y tế Trung Quốc-Kyrgyzstan” có ý nghĩa như thế nào?

Khi vắc xin Sinopharm miễn phí của Trung Quốc đến Bishkek, các cơ quan quản lý của Kyrgyzstan đã tổ chức một “buổi lễ quyên góp” tại chỗ, với sự tham dự của cả Thủ tướng nước này, Ulukbek Maripov và Đại sứ Trung Quốc, Du Dewen (杜德文).

Buổi lễ là một nỗ lực nhằm nhấn mạnh hai nguyên lý trung tâm của diễn ngôn chính trị toàn cầu liên quan đến đại dịch của Trung Quốc. Đầu tiên, truyền thông Trung Quốc nhắc lại quan điểm xây dựng “cộng đồng y tế Trung Quốc-Kyrgyzstan”; Kyrgyzstan đã áp dụng một khuôn khổ tương tự, mặc dù chọn các thuật ngữ ít khoa trương hơn, lập luận cho việc Bishkek sẵn sàng hợp tác với Trung Quốc để chống lại đại dịch.

Thứ hai, bằng cách nhấn mạnh hợp tác song phương trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, Bắc Kinh đã kết nối “Con đường Tơ lụa Y tế" - một vector mới được thành lập trong “Sáng kiến Vành đai và Con đường” (BRI) của Trung Quốc. Hơn nữa, bằng cách đề cập đến khái niệm “cộng đồng sức khỏe”, Con đường tơ lụa về sức khỏe cũng gắn liền với “Cộng đồng chung vận mệnh” (人类 命运 共同体), một trong những khẩu hiệu được truyền đi nhiều nhất của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, mô tả một thế giới “hợp tác chung” dựa trên “lợi ích chung” và “trách nhiệm”.

Do đó, vắc xin miễn phí phục vụ mục đích kép là giúp Trung Quốc xây dựng danh tiếng tích cực với các đối tác BRI của mình (đặc biệt là ở những khu vực mà đại dịch đã thúc đẩy thái độ chống đối Trung Quốc) và truyền tải thông điệp rằng cuộc chiến chống lại đại dịch là lợi ích và trách nhiệm của một cộng đồng các quốc gia, do đó chệch hướng đổ lỗi khỏi Trung Quốc.

Vòng ngoại giao vắc xin của Trung Quốc ở Kyrgyzstan không chỉ đáp lại mong muốn của Bắc Kinh hỗ trợ các nước láng giềng trong cuộc chiến chống lại Covid-19.

Theo cả quan điểm phiến diện và thực dụng, Bắc Kinh đã khai thác nhu cầu chăm sóc sức khỏe của Bishkek để thúc đẩy một chiến lược nhằm một mặt khôi phục danh tiếng toàn cầu của Trung Quốc và mặt khác bảo vệ lợi ích chiến lược quốc gia của nước này.

Do những bất ổn chính trị gần đây, Kyrgyzstan có khả năng dễ dàng tiếp nhận chiến lược này hơn các quốc gia Trung Á khác.

Với tư cách là quốc gia dân chủ Tình trạng suy thoái trầm trọng mà đất nước đã trải qua với các cuộc biểu tình vào tháng 10 năm 2020 - và sự thay đổi sau đó trong chính phủ - càng khiến Kyrgyzstan bị các đối tác phương Tây ghẻ lạnh.

Hơn nữa, mức nợ cao của quốc gia đối với Trung Quốc khiến Bishkek có xu hướng hợp tác với Bắc Kinh hơn, đặc biệt là vào thời điểm nền kinh tế Kyrgyzstan đang suy giảm -8,6% vào năm 2020 và khả năng mất khả năng thanh toán ngày càng cao.

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật