Trung Quốc muốn làm trung gian hòa giải giữa Israel và Palestine

SCMP
(ĐTTCO) - Các nhà phân tích cho biết việc Trung Quốc đề nghị tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine là một nỗ lực để mở rộng ảnh hưởng của nước này ở Trung Đông khi chính quyền mới ở Washington vạch ra kế hoạch của mình.

 Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị chủ trì cuộc tranh luận mở của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua liên kết video hôm 16-5. Ảnh: Xinhua/SCMP

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị chủ trì cuộc tranh luận mở của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua liên kết video hôm 16-5. Ảnh: Xinhua/SCMP

Trong cuộc họp trực tuyến của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm 15 thành viên hôm 16-5, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị một lần nữa kêu gọi hai bên ngừng bắn ngay lập tức và yêu cầu Israel dỡ bỏ phong tỏa và bao vây Gaza càng sớm càng tốt.

Ông Vương Nghị cũng kêu gọi Mỹ ngừng “cản trở” hội đồng hành động về cuộc xung đột, và hỗ trợ các nỗ lực của hội đồng nhằm xoa dịu căng thẳng và tìm ra một giải pháp chính trị. Trung Quốc tiếp quản vị trí chủ tịch luân phiên của hội đồng vào đầu tháng 5.

Ông nói: “Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường nỗ lực thúc giục hòa bình và thúc đẩy các cuộc đàm phán, đồng thời hoàn thành trách nhiệm của mình với tư cách là chủ tịch Hội đồng Bảo an. Chúng tôi tái khẳng định lời mời các nhà lập pháp hòa bình từ Palestine và Israel đến Trung Quốc để mở ra đối thoại và chúng tôi hoan nghênh các nhà đàm phán của cả hai bên tham gia vào các cuộc đàm phán trực tiếp tại Trung Quốc.”

Ông Vương Nghị cho biết các cuộc đàm phán nên tiếp tục để đạt được giải pháp hai nhà nước bao gồm việc sớm thành lập một nhà nước Palestine độc lập, dựa trên biên giới năm 1967 với Đông Jerusalem đang tranh chấp làm thủ đô, sẽ cùng tồn tại với nhà nước Israel.

Ông cũng cho biết Israel cần ngừng trục xuất người Palestine ra khỏi nhà của họ, ngăn chặn bạo lực và các mối đe dọa chống lại người Hồi giáo, đồng thời tôn trọng hiện trạng của các địa điểm tôn giáo ở Jerusalem. Đồng thời, phía Palestine nên tránh làm leo thang tình hình, bao gồm cả việc bắn tên lửa về phía Tel Aviv.

Cùng với Na Uy và Tunisia, Trung Quốc đã tìm kiếm một vai trò tích cực hơn trong việc xoa dịu căng thẳng giữa hai bên, với việc ba nước thúc đẩy hai vòng tham vấn kín trước đó của Hội đồng Bảo an. Cả ba cũng đưa ra một tuyên bố chung kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức mọi hành động bạo lực, khiêu khích, xúi giục, phá hủy và các kế hoạch trục xuất”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên không trực tiếp lên án Israel khi được yêu cầu bình luận vào 17-5, nhưng nhấn mạnh rằng “đại đa số” Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có tiếng nói chung về vấn đề này và Mỹ cần phải “hoàn thành trách nhiệm của mình” .

Ông Triệu Lập Kiên cho biết Trung Quốc lên án mạnh mẽ bạo lực nhắm vào dân thường và nói rằng Israel nên kiềm chế.

Trong bối cảnh họ đang cạnh tranh về ảnh hưởng toàn cầu, Bắc Kinh đã đối lập các nỗ lực ngoại giao của mình với Mỹ - một đồng minh thân cận của Israel, nói rằng Washington đã chặn Hội đồng Bảo an đưa ra một tuyên bố chung về việc “chấm dứt ngay lập tức các hành vi thù địch” giữa hai bên. Trung Quốc cũng phải chịu áp lực lớn hơn vì đàn áp người Hồi giáo và các dân tộc thiểu số ở Tân Cương.

Li Weijian, phó chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Trung Đông của Trung Quốc, cho biết nhận xét của ông Vương Nghị cụ thể hơn so với những lần trước, khi Trung Quốc “ở mức độ phản bác nhiều hơn”.

Ông nói: “Trước đây, Trung Quốc luôn kêu gọi ngừng bắn, nhưng họ hiếm khi đề cập đến cách thức và ai sẽ cung cấp nền tảng cho các cuộc đàm phán. Bởi vì Trung Quốc hiện đang định vị mình là một cường quốc toàn cầu, họ cần phải gánh vác trách nhiệm của một cường quốc, vì vậy không thể vắng mặt trong các vấn đề toàn cầu nóng bỏng”.

Ông Li cho biết các nước Ả Rập cũng bày tỏ hy vọng rằng Trung Quốc sẽ đóng một vai trò lớn hơn trong khu vực.

Người Israel và người Palestine trước đây đã được mời hội đàm tại Trung Quốc, kể cả trong chuyến công du của ông Vương Nghị tới Trung Đông vào tháng 3, nhưng các nhà quan sát cho rằng lời đề nghị đã không được thực hiện nghiêm túc vì Bắc Kinh không được coi là một bên quan trọng trong cuộc xung đột.

Huang Minxing, giáo sư tại Đại học Tây Bắc ở Tây An, cho biết Trung Quốc thiếu kinh nghiệm về chính trị trong khu vực nhưng lập trường trung lập của họ có thể hiệu quả.

Ông nói: “Trung Quốc từ lâu đã theo đuổi chính sách không can thiệp vào công việc của nước khác và các vấn đề Trung Đông cũng quá phức tạp, vì vậy Trung Quốc sẽ thận trọng hơn khi can dự vào công việc của mình.”

Nhưng giáo sư Huang nói thêm rằng Trung Quốc có cơ hội đảm nhận vai trò lớn hơn trong khu vực, vì Tổng thống Mỹ Joe Biden vẫn đang phát triển chính sách của mình đối với Israel và châu Âu từ lâu đã lo ngại về sự thiên vị của Washington đối với Israel. Trong khi Trung Quốc duy trì quan điểm trung lập và cố gắng đưa ra giải pháp về mặt công lý quốc tế, lập trường như vậy có thể nghiêng về khách quan hơn đối với các nước Ả Rập.

Giáo sư Huang nói: “Miễn là Trung Quốc tích cực giao tiếp với cộng đồng quốc tế, sẽ có cơ hội cho hành động thiết thực nếu nước này nói lên tiếng nói chung với cộng đồng quốc tế. Khi Mỹ buộc cả thế giới phải chọn phe giữa Trung Quốc và Mỹ, Trung Quốc sẽ muốn mở rộng quan hệ bạn bè của mình và sẽ làm việc chăm chỉ để đối phó với áp lực của Mỹ.”

Trong khi tổng thống Biden nói chuyện riêng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và nhà lãnh đạo Palestine Mahmoud Abbas về vấn đề này, ông Vương Nghị đã chuyển tải quan điểm của mình vào 15-7 trong một cuộc gọi điện thoại cho người đồng cấp ở nước láng giềng Pakistan.

Hôm 16-5, Mỹ cũng cho biết họ sẵn sàng hỗ trợ nếu hai bên quyết định ngừng bắn. Họ cũng đã lặp lại sự ủng hộ của mình đối với giải pháp hai trạng thái.

Guy Burton, một giáo sư trợ giảng tại Đại học Vesalius ở Brussels, cho biết ông hoài nghi về việc Trung Quốc có ảnh hưởng thay thế trong cuộc xung đột.

Ông cũng cho biết giải pháp hai nhà nước đang trở nên không phù hợp như một lựa chọn đối với nhiều người Do Thái và Palestine ở Israel.

Giáo sư Burton nói: “Mặc dù có những lời hùng biện, các hành động của họ không cho thấy sự quan tâm đến việc thực hiện một vai trò tích cực hơn hoặc cung cấp một con đường hoặc kết quả khác”.

“Không có cuộc đàm phán nào có ý nghĩa giữa người Palestine và người Israel trong gần một thập kỷ. Không có lãnh đạo thống nhất hoặc đại diện nào ở phía Palestine có thể giữ vững mối quan hệ của riêng họ với người Israel ngay cả khi các cuộc đàm phán được bắt đầu lại.”

Giáo sư Burton cho biết Bắc Kinh đã phải vật lộn để có được đại diện của hai bên ký một tuyên bố không ràng buộc tại một hội nghị chuyên đề về hòa bình mà họ tổ chức ở Trung Quốc vào tháng 12-2017.

Ông nói: “Trong khi người Palestine luôn mong muốn mở ra tiến trình hòa bình cho các nước khác, thì Israel lại ít quan tâm hơn. Họ có một thỏa thuận tốt với Mỹ, vậy tại sao họ lại từ bỏ điều đó để mời một nhà hòa giải chưa được kiểm tra như Trung Quốc?”

Các hành động thù địch trong tuần qua là tồi tệ nhất giữa hai bên trong nhiều thập kỷ.

Israel đã cảnh báo rằng họ sẽ tiếp tục bắn phá Gaza “chừng nào cần thiết” để đáp trả các tên lửa bắn ra từ Hamas. Ít nhất 192 người đã chết ở Gaza, trong đó có 58 trẻ em. Tại Israel, 10 người đã thiệt mạng, trong đó có hai trẻ em.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nêu quan ngại tại cuộc họp hôm 16-5 rằng cuộc xung đột có thể gây ra một “cuộc khủng hoảng an ninh và nhân đạo không thể giải quyết được” và một “vị trí bất ổn nguy hiểm mới” trong toàn bộ khu vực.

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật