Tranh giành ảnh hưởng ở Trung Đông

(ĐTTCO) - Hãng thông tấn TASS đưa tin Nga đã bắt đầu rút một phần binh lính khỏi Syria theo chỉ thị của Tổng thống Vladimir Putin sau khi tuyên bố đánh bại hoàn toàn tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. 
Trước đó, trong cuộc gặp người đồng cấp Syria Bashar al-Assad, ông Putin đã cho biết mong muốn hợp tác với Iran và Thổ Nhĩ Kỳ để khởi động tiến trình hòa bình Syria. Những động thái của Nga tại Syria được nhiều nhà quan sát xem là đánh dấu sự trở lại của Nga tại khu vực Trung Đông, điểm nóng của thế giới.
Gia cố các mối quan hệ
Trên thực tế, một chuỗi sự kiện phức tạp bùng phát khi phong trào Mùa xuân Arab xuất hiện đã đẩy Nga vào lò lửa Trung Đông. Năm 2011, Anh và Pháp mở chiến dịch tấn công Libya lật đổ nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi, vốn từ lâu vẫn là đối tác kinh tế quan trọng của Moscow. Vài tháng sau, đến lượt Syria của Tổng thống Assad bị đe dọa.
Theo Điện Kremlin, mối đe dọa đó không phải từ đường phố ở Syria mà từ nhưng nhà bảo trợ phương Tây. Tiếp đó, năm 2014, cuộc lật đổ Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych - người được xem là thân Nga - của phe thân châu Âu đã bắt đầu khiến Nga cảm thấy bị đe dọa. Cuộc can thiệp quân sự của Nga vào Syria bắt đầu từ tháng 9-2015 là câu trả lời cụ thể cho các thách thức an ninh của nước này.
Theo Le Figaro, trong cuộc khủng hoảng ở Trung Đông hiện nay, Nga là cường quốc duy nhất có liên hệ với mọi bên để có thể đóng vai trò trung gian hòa giải. Moscow hợp tác chặt chẽ với Iran trong việc tìm kiếm giải pháp chính trị cho Syria, trong khi đa số các nước từ Saudi Arabia đến Hoa Kỳ không nói chuyện được với Teheran.
Trong cuộc xung đột giữa Qatar và các nước vùng Vịnh, không can dự trực tiếp nhưng Moscow xích lại với Qatar để thúc đẩy vương quốc này đối thoại với Saudi Arabia. Giờ đây, từ thắng lợi quân sự tại Syria, Moscow trở thành người đối thoại bắt buộc mà các nước bảo trợ cho phe nổi dậy ở Syria phải thích nghi. Thổ Nhĩ Kỳ chống kịch liệt Syria cũng đang hợp tác chặt chẽ với Nga. Có thể thấy vai trò của Nga là không thể phủ nhận ở Trung Đông lúc này. Với vị thế đó, Nga đang tìm cách gia cố các mối quan hệ thương mại với mọi tác nhân trong vùng, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự.
Tranh giành ảnh hưởng ở Trung Đông ảnh 1 Cuộc chiến chống khủng bố khiến đất nước Syria bị tàn phá nặng nề.

Gần 2 tháng qua, khu vực Trung Đông có rất nhiều sự kiện đáng chú ý. Trước hết là việc Thủ tướng Lebanon Saad al-Hariri bất ngờ tuyên bố từ chức từ Saudi Arabia. Chức vụ ông Hariri đã nắm giữ gần 1 năm nay là theo một thỏa thuận đã được Saudi Arabia chấp thuận. Trong những tháng gần đây, dường như ông Hariri đã mất quyền kiểm soát trong bối cảnh Hezbollah, lực lượng thân Iran và nhóm của Tổng thống Lebannon Michel Aoun chi phối chính sách đối ngoại và an ninh của Lebanon.
Việc ông Hariri tuyên bố từ chức được hiểu là ý muốn của Saudi Arabia, nước này muốn đẩy mạnh việc chống lại Iran và Hezbollah nhằm đối phó với sự bành trướng của Iran với ý đồ làm thay đổi nguyên trạng ở Lebanon và kiểm soát toàn bộ nước này. Vụ việc đã dấy lên làn sóng chỉ trích từ Iran và các đồng minh của nước này, xem hành động này chống lại họ. Thủ tướng Israel Netanyahu đã coi việc từ chức này là hồi chuông cảnh báo về việc chống lại những ý đồ kiểm soát Trung Đông của Iran. 
Tiếp đó là chiến dịch cách chức và bắt giữ các hoàng thân, các cựu bộ trưởng Saudi Arabia và đương chức, các doanh nhân nổi tiếng với cáo buộc tham nhũng. Sự việc diễn ra trên phạm vi rộng lớn và được coi là một bước đi lớn nữa để củng cố quyền lực của Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, người đang dẫn dắt một xu hướng cứng rắn của Saudi Arabia chống lại Iran, nhưng lại cởi mở và hợp tác với Israel. Rồi lực lượng Houthi ở Yemen - được cho là được Iran bảo trợ - bắn tên lửa đạn đạo hướng vào Saudi Arabia như một đòn trả đũa của Iran đối với việc Saudi Arabia leo thang chống lại Iran. 
Trong khi đó, cố vấn của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, đồng thời là con rể của ông, Jared Koushner, đã có chuyến công du bí mật tới khu vực, bắt đầu từ Saudi Arabia tiếp đến là Israel. Đây là một động thái của Hoa Kỳ dường như để phá vỡ thế bế tắc trong cái được gọi là tiến trình hòa bình và để tranh thủ được sự phối hợp giữa các nước Arab “ôn hòa” và Israel trong cuộc đối đầu với Iran. Theo lời ông Donald Trump, người đã nói trên Twitter kêu gọi Quốc vương Saudi Arabia niêm yết một phần công ty dầu mỏ Aramco của Saudi Arabia lên sàn chứng khoán New York, những diễn biến gần đây ở Saudi Arabia có liên kết trực tiếp giữa lợi ích chiến lược và tài chính của Hoa Kỳ với quan hệ với các đồng minh vùng Vịnh. Tất cả những diễn biến này có ý nghĩa gì? 

Định hình lại cục diện khu vực
Giới quan sát nhận định những diễn biến gần đây với tâm điểm là Saudi Arabia dường như là một kế hoạch nhằm định hình lại cục diện khu vực bằng cách cô lập Iran và không để nước này tăng cường ảnh hưởng ở khu vực. Dường như hướng đi này đang được phối hợp cùng với chính quyền Tổng thống Donald Trump và Israel. Cụ thể Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố từ chối tái xác nhận thỏa thuận hạt nhân với Iran và yêu cầu Quốc hội Hoa Kỳ điều chỉnh để thỏa thuận này phải bao gồm cả chương trình tên lửa hạt nhân của Iran và các hoạt động của Iran “gây bất ổn” trong khu vực.
Chiến dịch này cũng bao gồm một gói các biện pháp trừng phạt chống lại các quan chức cấp cao của Hezbollah. Washington tiếp tục các nỗ lực nhằm chặn đứng những nỗ lực của Iran trong việc kết nối miền Tây Iraq với miền Đông Syria trong khuôn khổ cuộc chiến với IS thông qua việc tăng cường ủng hộ Lực lượng bảo vệ người Kurd để họ kiểm soát các khu vực biên giới Syria-Iraq. Việc làm này được đẩy nhanh khi kết cục cuộc chiến chống IS và thất bại của tổ chức này ở Syria và Iraq. 
Tuy nhiên, việc cô lập Iran và kìm chân nước này có lẽ cũng không dễ dàng như Hoa Kỳ và các đồng minh trong khu vực mong muốn khi sự xích lại gần nhau giữa Iran và Thổ Nhĩ Kỳ đang được củng cố; quan hệ giữa Nga và Hoa Kỳ đang nghiêng theo hướng ngày càng bị đổ vỡ, và hậu quả của sự đổ vỡ này sẽ tác động đến sự ủng hộ của Moscow đối với lập trường các nước phản đối Washington ở khu vực.
Và việc Washington mới đây công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel sẽ khiến nhiều quốc gia Arab trong khu vực Trung Đông vốn đã không ưa Hoa Kỳ có lý do để bắt tay chống lại nước này.   
(Tổng hợp)

Tuệ Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật

Mukesh Ambani top 10 giàu nhất thế giới

(ĐTTCO) - Theo Bloomberg, tài sản ròng của Mukesh Ambani, Chủ tịch Công ty Công nghiệp Reliance, đã tăng vọt lên mức 64,5 tỷ USD, trở thành tỷ phú châu Á duy nhất nằm trong top 10 người giàu nhất thế giới. Reliance là công ty tư nhân lớn nhất của Ấn Độ, được xếp vào danh sách 500 công ty lớn nhất thế giới.