TQ chiếm phần lớn nguồn cá Biển Đông

Hãng tin Bloomberg (Hoa Kỳ) mới đây đã đăng bài viết "Cái giá phải trả vì không làm gì ở Biển Đông" (The Cost to Doing Nothing in the South China Sea) của tác giả Adam Minter, có tính phê phán việc Trung Quốc chiếm phần lớn nguồn cá Biển Đông, góp phần lớn làm cạn kiệt nguồn hải sản ở vùng biển này.

 TQ chiếm phần lớn nguồn cá Biển Đông ảnh 1

 Ngư dân TQ phơi cá vừa đánh bắt

Sau đây là lược dịch bài viết đề cập việc Trung Quốc chiếm phần lớn nguồn cá Biển Đông và sự căng thẳng chính trị ở vùng biển tranh chấp này không giúp cứu được nguồn hải sản - một bi kịch khác của Biển Đông.

Trong chuyến thăm Philippines tuần này của Tổng thống Mỹ Barack Obama, ông cùng lãnh đạo Philippines sẽ kêu gọi TQ và các nước tranh chấp chủ quyền Biển Đông giữ nguyên trạng khu vực này, cho đến khi giải quyết được những bất đồng. Dù hy vọng đấy có thể là một giải pháp chính trị tốt nhất, nó lại có thể là một thảm họa về môi trường. 

Biển Đông mất 60% nguồn cá từ năm 2045

Năm 2012, Biển Đông chiếm 12% sản lượng đánh cá toàn cầu. Nếu không có gì thay đổi, vùng biển này có thể mất gần 60% nguồn cá từ năm 2045, theo một nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc Đại học British Columbia (UBC, Mỹ).

Không thể nói là không thể ngăn chặn thảm họa này, nhưng nó sẽ cần những cuộc đàm phán đa phương và thỏa thuận khu vực về sự chia sẻ nguồn tài nguyên, điều xem ra không thể vào lúc đang có sự căng thẳng ở Biển Đông. 

Đánh cá quá mức không là vấn nạn của riêng châu Á, nhưng vì vai trò hàng đầu của hải sản trong dinh dưỡng và kinh tế của khu vực, vấn nạn này là khẩn cấp.

Các dữ liệu do UBC thu thập được cho thấy kể từ thập niên 1960, sản lượng đánh bắt tăng dần cùng với số ngư dân tăng.

Đến giữa thập niên 1990, số lượng cá ở vài khu vực ở Biển Đông đã giảm 90%, so với thời giữa những năm 1960.

Nguy cơ giá cá tăng cao, lòng dân TQ bất mãn

Mỗi quốc gia ở Biển Đông đều giữ một vai trò trong sự giảm sút nguồn cá này. Tuy nhiên, trong 40 năm qua, TQ có tác động lớn nhất khi từ năm 1978 đến 2013, sản lượng đánh bắt cá TQ tăng từ 5 triệu tấn lên 60 triệu tấn/năm.

Năm 2013, TQ chiếm 17% sản lượng đánh cá toàn cầu và chiếm gần một nửa sản lượng đánh bắt ở Biển Đông (trị giá khoảng 21 tỉ USD).

Nguồn cung tăng “thủng trời” vì người TQ giàu hơn, ăn nhiều cá hơn. Trong khi đó, từ khi hơn 80% vùng ven biển TQ bị ô nhiễm (theo chính phủ TQ) ngư dân nước này buộc phải đánh bắt thật xa bờ. 

TQ khuyến khích sự vươn khơi này, bằng cách trợ giá dầu và giúp tiền đóng tàu. Ví dụ: ngư dân TQ có thể tranh thủ “trợ giá dầu đặc biệt” để đánh cá ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam. TQ cũng đã xây trái phép các đảo nhân tạo ở khu vực này.

Sự hỗ trợ của chính phủ TQ không chỉ giúp tăng sản lượng đánh bắt, mà còn tận dụng lợi thế đội tàu đánh cá hùng hậu để TQ thực hiện yêu sách đòi chủ quyền 90% Biển Đông.

Theo các nhà nghiên cứu UBC, 7 loài cá ở Biển Đông sẽ cho sản lượng đánh bắt nhỏ hơn từ năm 2045, với các loài cá lớn - như cá mú - sẽ bị giảm 50% sản lượng.

Các nhà nghiên cũng dự báo giá mua - bán cá tương lai, theo một kịch bản “không làm gì”, dựa trên giá hải sản mà  ngư dân Hồng Kông kiếm được hồi năm 2010. Theo đó, tôm sẽ đắt hơn gấp 3 lần vào năm 2045, cá mú đắt gấp 9 lần.

Với ước tính này, vấn đề lạm phát giá lương thực là chuyện rất nhạy cảm ở TQ, nơi lương thực giữ một vai trò truyền thống trong việc dẫn đến sự bất mãn của người dân.   

TQ cần chấm dứt trợ giá dầu cho ngư dân đi vào vùng biển tranh chấp

Gần đây, TQ phát tín hiệu quan tâm tình trạng suy giảm nguồn cá Biển Đông. Nhưng biện pháp xử lý vấn nạn ưa thích của họ là đơn phương cấm đánh bắt ở vùng biển tranh chấp. Đấy không phải là giải pháp, trừ phi các nước cũng đánh cá ở Biển Đông đồng ý với TQ.

Những thỏa thuận song phương giữa Việt Nam - TQ không có may mắn ngăn chặn được sự giảm nguồn cá, cũng như không làm giảm được căng thẳng giữa ngư dân hai nước. 

Bất kỳ giải pháp nào đều phải có tính đa phương, điều đang bị sự căng thẳng chính trị hiện nay ngăn trở.

Các nước cần bắt đầu đàm phán thật sự về khuôn khổ đánh cá khu vực. Khung làm việc này phải có những vùng bảo tồn đặc biệt, các hành lang đánh bắt được các bên nhất trí.

Kế đến, TQ và các nước khác phải chấm dứt trợ giá dầu cho ngư đánh cá ở vùng biển tranh chấp. Sự trợ giá này chỉ càng kích thích nhiều ngư dân ra khơi vào lúc lẽ ra nên ít người đi đánh cá hơn.

Nó cũng tạo cớ “yêu nước”cho ngư dân đi vào vùng biển tranh chấp, từ đó làm giảm giá trị bất kỳ thỏa thuận chính thức hoặc thỏa thuận ngầm nào nhằm để kéo giảm sản lượng đánh bắt.

Cuối cùng, TQ nên làm việc với các nước khác cũng đòi chủ quyền Biển Đông, nhằm tạo ra các trung tâm nuôi thủy sản khu vực, giảm áp lực lên các vùng biển địa phương.

Với nền  công nghiệp thủy sản lớn nhất thế giới, TQ đang ở một vị trí đi đầu cho sự tạo ra các trung tâm này, và họ có thể hưởng lợi tài chính - chính trị nếu thành công. Tuy nhiên, nơi hưởng lợi thật sự phải là Biển Đông cùng nguồn tài nguyên đang mất nhanh của nó.

Một thế giới

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật

Tân Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga - Thấy vậy mà không phải vậy

(ĐTTCO) - Khác với các ứng cử viên cùng chặng đua, tân Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga là con trai của một nông dân trồng dâu tây, người từng bị xem là “một nhà lãnh đạo không có nhiều hứa hẹn” từ các phương tiện truyền thông quốc tế, Tiến sĩ Lim Tai Wei từ Viện Đông Á nói.