Phía sau khủng hoảng ở Bulgaria

Dòng người hoảng loạn chờ rút tiền ở Bulgaria đã nhanh chóng giải tán như khi họ xuất hiện trong cuộc khủng hoảng ngân hàng được cho là ngắn nhất lịch sử, nhưng có thể đó chỉ là “khúc dạo đầu” cho thứ gì đó đáng sợ hơn.

Trong một thành phố nơi các giả thuyết trái ngược phổ biến như những quầy bán thịt nướng, người dân có nhiều quan niệm khác nhau về nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng bất ngờ vào tháng trước ở 2 ngân hàng lớn nhất nước. Đó là kết quả của một vụ tranh chấp liên quan đến 2 doanh nhân có kết nối chính trị? Một âm mưu của các mật vụ nước ngoài hòng trả thù việc Bulgaria đình chỉ xây dựng đường ống dẫn khí đốt tự nhiên của Nga? Nguyên nhân khác? Hay tất cả những điều trên? Cho dù với nguyên nhân nào, cuộc khủng hoảng chóng vánh của 2 ngân hàng Corporate Commercial Bank (KTB) và First Investment Bank (FIB) đã làm tập trung những chú ý mới lên nền kinh tế mong manh và hệ thống chính trị rối loạn đang đè nặng Bulgaria.

Thái độ bất mãn của Moscow với quyết định mới đây của Bulgaria về việc đình chỉ hoạt động các đường ống South Stream đã dấy lên lo ngại gia tăng căng thẳng trong một khu vực đang bị đe dọa bởi cuộc khủng hoảng Ukraine. Hôm thứ hai (7-7), Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey V. Lavrov đã đến Sofia để bàn về vấn đề đường ống. Đối với nhiều người ở đây, vấn đề của Bulgaria xuất phát từ mối quan hệ giữa một số doanh nhân và chính phủ đảng Xã hội chủ nghĩa cầm quyền ngày càng không được lòng dân của Thủ tướng Plamen Oresharski, người nhậm chức hơn 1 năm trước đây, nhưng đã đồng ý tổ chức bầu cử sớm vào ngày 5-10. Chính phủ hiện tại dự kiến sẽ từ chức vào cuối tháng này, một nội các lâm thời sẽ cầm quyền cho đến khi chính phủ mới được bầu.

Cuộc khủng hoảng ngân hàng vừa qua khiến các nhà đầu tư nước ngoài và cộng đồng kinh doanh đa quốc gia thêm vỡ mộng. Niềm tin của họ đối với khả năng giám sát hệ thống tài chính đất nước của Ngân hàng Trung ương Bulgaria (BNB) bắt đầu bị lung lay. BNB là một trong số ít cơ quan chính phủ có chức năng khá tốt. Cho đến nay, KTB vẫn chưa mở cửa hoạt động trở lại. Với một tầng lớp trung lưu có học thức và sự hấp dẫn của các bãi biển Biển Đen và đỉnh núi Balkan, Bulgaria từng là một nam châm thu hút các công ty nước ngoài. Nhưng đầu tư nước ngoài (tổng cộng hơn 9 tỷ USD năm 2009) đã giảm chỉ còn 1,4 tỷ USD vào năm ngoái. Tham nhũng, chính sách thất thường cùng với hàng trăm triệu USD trong các khoản nợ chưa thanh toán cho các nhà sản xuất điện Hoa Kỳ và châu Âu, đã làm tổn thương môi trường kinh doanh.

Phía sau khủng hoảng ở Bulgaria ảnh 1

Người biểu tình chống chính phủ trước tòa nhà quốc hội ở Sofia vào tuần trước.

Các chi nhánh của KTB vẫn đóng cửa trong khi ngân hàng này đang cố gắng loại bỏ những vấn đề dưới sự giám sát khẩn cấp của BNB. Tại trụ sở ngân hàng ở Sofia, một bản hiệu gắn lên cánh cửa đóng kín nhằm trấn an với khách hàng tiền của họ vẫn an toàn, dù họ sẽ không tiếp cận được tiền bạc của mình cho đến khi ngân hàng mở cửa lại vào ngày 21-7.

Một giả thuyết cho rằng hoảng loạn phát sinh từ tranh chấp giữa Delyan Peevski, ông trùm truyền thông và cũng là đại biểu Quốc hội, với đối tác kinh doanh cũ của ông là nhà tài chính Tsvetan Vassilev. Khi mâu thuẫn giữa 2 người gia tăng, ông Peevski rút tiền của mình ra khỏi KTB do ông Vassilev kiểm soát. Thúc đẩy bởi các phương tiện truyền thông, người gửi tiền đổ xô nhau đi rút tiền. Khoảng 950 triệu USD (tương đương 1/5 tài sản của KTB) đã bị rút khỏi ngân hàng trước khi nó được BNB kiểm soát vào ngày 20-6. Sự hoảng loạn sau đó lây lan sang FIB. Ngày 27-6, khách hàng rút 550 triệu USD khỏi ngân hàng này sau khi có tin đồn trên mạng xã hội và tin nhắn. Chính phủ đã bắt giữ ít nhất 7 người bị nghi đã truyền bá tin nhắn cảnh báo ngân hàng sắp sụp đổ.

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật