Ông Putin có lặp lại kỳ tích?

Trong 2 nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên (2000-2008), Vladimir Putin được cho đã lập “kỳ tích” khi đưa nước Nga từ chỗ suy thoái và khủng hoảng tài chính trong những năm 90 trở thành nền kinh tế đứng thứ 7 về sức mua tương đương. Liệu lần trở lại điện Kremlin này, ông Putin có thể lặp lại được kỳ tích?

Bản lĩnh và may mắn

Trong 8 năm dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Putin, ngành công nghiệp Nga tăng 76%, đầu tư tăng 125%, nông nghiệp và xây dựng cũng tăng mạnh mẽ. Thu nhập thực tế của người dân tăng hơn gấp đôi và lương bình quân theo tháng tăng 7 lần từ 80USD lên 640USD.

Từ năm 2000-2006, tín dụng tiêu dùng tăng 45 lần và tầng lớp trung lưu tăng từ 8 triệu lên 55 triệu người. Số người sống dưới mức nghèo đói giảm từ 30% dân số năm 2000 xuống 14% năm 2008. Trong 8 năm Putin ở điện Kremlin, kinh tế Nga tăng trưởng ấn tượng với mức bình quân 7%/năm, giúp nước này trở thành nền kinh tế lớn thứ 7 trên thế giới xét trên sức mua tương đương.

GDP danh nghĩa tăng 6 lần, từ vị trí thứ 22 lên vị trí thứ 10 thế giới. Năm 2007, GDP của Nga vượt qua GDP của Liên Xô năm 1990, tức đã vượt qua được những hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính năm 1998 và suy thoái kinh tế những năm 90.

Đó có phải do những chính sách kinh tế khôn khéo của Putin? Nhiều người tin như vậy, nhưng cũng không thể phủ nhận rằng trong 2 nhiệm kỳ trước, ông Putin có rất nhiều may mắn. Trước tiên, đồng rúp bị sụt giá kinh khủng trong cuộc khủng hoảng năm 1998 giúp kinh tế Nga có sức cạnh tranh lớn, nhờ đó nhanh chóng hồi phục.

Ngoài ra, trong giai đoạn đó giá dầu liên tục tăng mạnh, giúp hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga mang lại nguồn ngân sách khổng lồ. Để khuyến khích nền dân chủ non trẻ ở Nga, các nước phương Tây có nhiều chính sách ưu đãi, giúp Mátxcơva dễ dàng tiếp cận được nguồn tín dụng rẻ dồi dào từ nước ngoài. Lúc đó, nền kinh tế châu Âu - thị trường xuất khẩu chính của Nga - cũng đang trong giai đoạn thịnh vượng.

Không chỉ may mắn khi tại vị, ngay cả thời điểm Putin mãn nhiệm cũng hết sức “đúng lúc”. Khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đến hồi gay cấn (cuối năm 2008) cũng là lúc Putin mãn nhiệm. Vì vậy, có thể nói ông “vô can” trước sự đi xuống của nền kinh tế xứ Bạch Dương trong những năm sau đó.

Thách thức kinh tế

Tuy nhiên, lần quay lại này của Putin dường như không được thuận buồm xuôi gió, không có được nhân hòa và cũng không được thiên thời. Kinh tế Nga dù đã tăng trưởng trở lại nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề lớn. Nga chưa lấy lại được “phong độ” của giai đoạn 1998-2008. Có những vấn đề đáng ngại về tài chính công. Một số nhà phân tích ở Nga cho rằng nước này đã rơi vào “bẫy thu nhập trung bình”, khi tăng trưởng kinh tế sẽ bị chậm lại.

Bởi khi đã trở thành nước có thu nhập trung bình, khả năng hấp thu công nghệ, ngân sách nước ngoài và các nguồn lực khác trở nên yếu đi. Đây có thể là một phần vấn đề của Nga. Nhưng có những khó khăn rõ ràng hơn như dân số trong độ tuổi lao động đang giảm dần. Năm ngoái, Viện Kinh tế Mátxcơva dự báo số người trong độ tuổi lao động tại Nga sẽ mất đi 11 triệu người trong vòng 10 năm, nếu không tính tới yếu tố nhập cư.

Ông Putin có lặp lại kỳ tích? ảnh 1

Ông Putin đã khóc khi biết sẽ quay lại điện Kremlin.

Xu hướng này hoàn toàn trái ngược với 2 nhiệm kỳ trước của Putin, khi số việc làm tăng khoảng 1%/năm và số người trong độ tuổi lao động cũng tăng, thậm chí dù tổng dân số giảm. Tương tự, dự báo của Cục Thống kê Nga cho rằng từ năm 2010-2030 số người trong độ tuổi lao động ở Nga sẽ mất đi hơn 10 triệu người, tính luôn cả số lao động nhập cư bổ sung là 4,5 triệu người. Hiện lực lượng lao động trẻ bắt đầu giảm một cách nhanh chóng.

Điều này không chỉ đơn giản là giảm nhân lực lao động, mà lao động trẻ thường cởi mở, năng động hơn và chịu khó tìm tòi học hỏi hơn lao động già. Vì vậy, giảm số nhân lực trẻ đồng nghĩa với giảm năng suất và khả năng cải thiện nhân lực.

Tình hình kinh tế khó khăn ở châu Âu rất đáng lo vì đây là 50% thị trường xuất khẩu của Nga. Giá dầu dù có thể tăng nhưng cũng có thể giảm, nói chung là bất định. Viện Nghiên cứu quốc tế ISPI dự báo Nga chỉ đạt tăng trưởng 4%/năm trong 10 năm tới. Tăng trưởng ở mức 4% hiện tại của Nga có lẽ là ước mơ của các nước phương Tây, nhưng nó lại dưới mức trung bình đối với một nền kinh tế mới nổi.

Tín dụng quốc tế cũng đang diễn biến đáng lo ngại. Trong 3 năm tính đến tháng 10-2008, tín dụng quốc tế chảy vào Nga tăng 4,5 lần. Nhưng 3 năm sau đó, nguồn tín dụng này giảm 1/5. Trong bối cảnh tình hình tài chính thế giới ngày càng khó khăn, dòng tín dụng này khó có thể hồi phục lại so với trước đây.

Theo cơ quan khảo cứu Stratfor có trụ sở ở Hoa Kỳ, những cuộc biểu tình phản đối rầm rộ gần đây đang khiến quan ngại của giới đầu tư tăng cao về sự ổn định chính trị ở Nga. Hầu hết các thỏa thuận kinh tế lớn đều đòi hỏi sự hợp tác mạnh mẽ từ chính phủ, nhưng các nhà đầu tư nước ngoài không tin tưởng Mátxcơva có thể tập trung được nguồn lực trong khi phải phân tán sức mạnh để ứng phó với các thách thức chính trị.

Người dân Nga đang chờ ông Putin thực hiện những cam kết của mình khi trúng cử: hiện đại hóa nước Nga, đa dạng hóa nền kinh tế và tạo cho nước Nga một vị thế đáng nể trên trường thế giới.

VĨNH CẨM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật