Cuộc chiến đất hiếm

 Nguy cơ cuộc chiến thương mại xoay quanh vấn đề đất hiếm manh nha sau khi Hoa Kỳ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) chính thức gửi đơn kiện Trung Quốc lên tòa án Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) hôm 13-3 vì các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm.

 Khai hỏa

Tại Washington, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama công bố hành động của Hoa Kỳ, nói rằng Nhà Trắng không cho phép các nước khác đi ngược lại các quy tắc: “Nếu Trung Quốc chỉ đơn giản để thị trường tự vận động, chúng tôi không phản đối, nhưng các chính sách của họ gần đây ngăn chặn cạnh tranh công bằng và đi ngược lại những quy tắc mà họ đã cam kết”.

Các quan chức Nhật Bản và EU cũng có ý kiến tương tự. Ủy viên Thương mại EU Karel De Gucht nói trong một thông cáo: “Những hạn chế của Trung Quốc về đất hiếm và các sản phẩm khác là vi phạm luật thương mại quốc tế và phải được dỡ bỏ”.

Đáp lại, một bài bình luận trên Tân Hoa xã của nhà nước Trung Quốc cảnh báo việc kiện cáo sẽ “khơi mào cho một sự trả đũa từ Trung Quốc thay vì làm liền những vết thương”. Tân Hoa xã đưa ra lập luận rằng WTO cho phép các nước thành viên tiến hành những biện pháp bảo vệ tài nguyên và môi trường, vì vậy động thái do Hoa Kỳ khởi xướng có thể sẽ “làm tổn hại đến quan hệ giữa 2 nền kinh tế lớn nhất nhì thế giới.

Những kinh nghiệm trong quá khứ cho thấy các nhà hoạch định chính sách ở Washington phải xử lý các vấn đề như vậy thận trọng hơn, vì gìn giữ mối quan hệ thương mại tốt đẹp giữa Trung Quốc-Hoa Kỳ là quyền lợi của cả 2 bên”. Nhưng những quan chức cấp cao lại tỏ vẻ nhún nhường hơn. Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ thông tin Miao Wei nói rằng Trung Quốc sẽ “sẵn sàng chuẩn bị biện hộ” trước tòa án WTO.

Nguy cơ chiến tranh thương mại

Năm 2009, Hoa Kỳ và EU từng kiện Trung Quốc ra tòa WTO vì các loại nguyên liệu thô công nghiệp khác, như magiê, kẽm, với cáo buộc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu để đẩy giá lên và hỗ trợ các nhà sản xuất trong nước.

Tòa WTO đã phán quyết chống lại Trung Quốc, thắp lên hy vọng cho các nước muốn chống lại các chính sách hạn chế đất hiếm của Trung Quốc.

Cuộc chiến đất hiếm ảnh 1

Khai thác đất hiếm ở Giang Tây, Trung Quốc

Động thái mới nhất của Hoa Kỳ còn là nỗ lực của chính phủ Obama để các doanh nghiệp Hoa Kỳ và liên đoàn lao động nước này thấy rằng vị tổng thống đang tìm kiếm nhiệm kỳ thứ 2 sẵn sàng đối đầu với nhà sản xuất lớn nhất thế giới.

Động thái của cộng đồng quốc tế chống lại Trung Quốc đánh dấu một sự leo thang có thể là dấu hiệu cho những bước đi đa phương sắp tới chống lại nước này, theo Eswar Prasad, một giáo sư môn chính sách thương mại tại Đại học Cornell University.

“Bắc Kinh có lẽ phải chuẩn bị để đối đầu với một làn sóng kiện cáo quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh chuẩn bị thay đổi hàng ngũ lãnh đạo” - GS. Prasad nói. “Điều này làm gia tăng nguy cơ về một sự leo thang căng thẳng thương mại toàn cầu”.

Trong những năm qua, Trung Quốc tìm nhiều biện pháp thắt chặt kiểm soát ngành công nghiệp đất hiếm, với lý do quan ngại môi trường và để ngành này bền vững hơn. Vào tháng 7-2010, Bộ Thương mại Trung Quốc khiến thế giới sốc khi giảm tới 40% lượng xuất khẩu. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ ước tính các loại đất hiếm tăng giá từ 4-49 lần so với giá năm 2001.

Nhưng giá đã giảm nhiệt trong những tháng gần đây khi các công ty tìm nhiều cách để giảm bớt phụ thuộc vào đất hiếm, cũng như tìm kiếm nguồn cung đất hiếm ngoài Trung Quốc. Có hơn 419 dự án khai thác đất hiếm ở 36 nước ngoài Trung Quốc ra đời sau khi Trung Quốc đưa ra các chính sách hạn chế.

Tầm quan trọng của đất hiếm đối với Trung Quốc được phản ánh qua câu nói của lãnh đạo Đặng Tiểu Bình năm 1992: “Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm”.

Vĩnh Cẩm (Theo W.S.J)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật