Chính phủ mới, thách thức cũ

Người dân Nam Phi đã dành sự ủng hộ cao cho Đảng Quốc đại (ANC) trong cuộc tổng bầu cử hôm 9-5 với 62% phiếu ủng hộ, tương đương mức năm 1994, khi Nelson Mandela dẫn dắt cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên của đất nước. Đây là chiến thắng liên tiếp của ANC trong 20 năm qua. Tuy nhiên, nay ANC đang đứng trước những thách thức cải tổ kinh tế sâu rộng.

Kể từ năm 1996, Chương trình Tăng trưởng, Việc làm và Tái phân phối (GEAR) được xem là chương trình kinh tế chủ chốt của đất nước. Mục tiêu của GEAR là dẫn dắt kinh tế đất nước tăng trưởng 6% mỗi năm, từ đó tạo thêm 500.000 việc làm. Từ năm 1996-2008, nền kinh tế Nam Phi cũng tăng trưởng, nhưng chỉ ở mức bình quân 3,2%.

Kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đoàn tàu kinh tế của nước này càng chậm chạp hơn, chỉ tăng trưởng 1,9% - chậm như sên so với các nền kinh tế mới nổi khác. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp đã tăng tới 24%, khiến vấn đề việc làm trở thành mối quan tâm lớn nhất của thanh niên Nam Phi hiện nay.

Trong bài phát biểu ngân sách vào tháng 2, Bộ trưởng Tài chính nói có những dấu hiệu phục hồi có thể giúp tạo việc làm và đạt tăng trưởng GDP 2,3% trong năm nay và 3% trong những năm tới. Tuy nhiên, nợ công đã tăng tới 44% GDP và thâm hụt thương mại đang ở mức 6%.

Ông cho rằng đất nước không thể tiếp tục vay mượn như vậy, nên sẽ cố gắng hết sức để kiềm chế chi tiêu công. Chính phủ ANC hiện nay đã chỉnh sửa chính sách và sẽ thay thế GEAR bằng Kế hoạch Phát triển quốc gia (NDP). Các nguyên tắc là như nhau, nhưng NDP sẽ tập trung vào giám sát hiệu suất. Khai thác khoáng sản được coi là nền tảng của kinh tế Nam Phi, nhưng sự thật nó đóng góp chưa tới 10% hoạt động kinh tế tổng thể.

Tuy nhiên, xuất khẩu hàng hóa chiếm gần 60% doanh thu từ nước ngoài. Những cuộc đình công của thợ mỏ đã làm tổn hại đến sản lượng ngành khai khoáng của Nam Phi, đặc biệt với bạch kim. Một cuộc đình công làm tê liệt lĩnh vực này đã bước vào tháng thứ tư.

Các công ty đã mất hơn 1 tỷ USD doanh số, làm phát sinh những khoản nợ khổng lồ và một số công ty đang tính đến chuyện bán tài sản, trong khi các công nhân đã mất khoảng 500 triệu USD tiền lương. Sự bất lực trong giải quyết khủng hoảng này đã tác động nặng tới nền kinh tế. Hoạt động khai thác vàng cũng bị tổn hại bởi các cuộc đình công vào năm ngoái. Nam Phi đã rơi từ vị trí nhà sản xuất vàng số 1 thế giới xuống thứ tư.

Chính phủ mới, thách thức cũ ảnh 1

Chính vì các tồn tại kinh tế, một đảng mới ra đời là
Chiến binh Tự do Kinh tế (áo đỏ) đã dành được sự ủng hộ thứ ba trong cuộc bầu cử vừa qua.

Năm qua, đồng rand của Nam Phi đã mất tới 20% giá trị, chủ yếu do việc Hoa Kỳ thu hẹp các chương trình nới lỏng định lượng (QE). Điều này gây tác động dây chuyền đến việc tăng giá hàng hóa, và người dân nay phải tốn kém nhiều hơn cho các nhu cầu cơ bản như thức ăn, nhà ở và đi lại.

Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, Ngân hàng Trung ương Nam Phi (RB) có thể phải tăng lãi suất, nhưng điều đó sẽ làm tổn hại tiêu dùng. Tổng Kiểm toán nhà nước cho biết chưa tới 20/284 chính quyền thành phố có bảng cân đối sạch. Điều này đã dẫn đến thất bại trong việc cung cấp nước, điện, nhà ở và trường học tại nhiều vùng, làm bùng phát hàng trăm cuộc biểu tình trong những năm gần đây.

Giới quan sát lo rằng nếu tình hình không cải thiện, sẽ có ngày càng nhiều người trẻ bị kích động, thất nghiệp và có thể dẫn đến một “mùa xuân Ả Rập” ở xứ sở kim cương này.

Vĩnh Cẩm (Theo BBC)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Cuộc chiến giành kho báu khổng lồ dưới biển

(ĐTTCO) - Hơn ba thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày chiếc thuyền buồm San José của Tây Ban Nha bị hải quân Anh tấn công ngoài khơi bờ biển Colombia năm 1708, những bức ảnh đầu tiên của con thuyền này đã được các nhà nghiên cứu thuộc Viện Hải Dương học Woods Hole (WHOI) công bố.

Nhân vật

Chân dung bạn tranh cử của Joe Biden

(ĐTTCO) - Ông Joe Biden đã chọn Thượng nghị sĩ Kamala Harris làm người bạn tranh cử hôm thứ Ba 11-8, đặt cược rằng mối quan hệ của bà với cộng đồng người Mỹ gốc Phi và việc tự xây dựng thương hiệu với tư cách là một "công tố viên cấp tiến" sẽ giúp đưa ông vào Nhà Trắng.