Chiến tranh thương mại kiểu Mỹ-Trung có thể gia tăng nếu không “tái thiết” WTO

(ĐTTCO) - Ứng cử viên của Hàn Quốc để lãnh đạo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Yoo Myung-hee, nói rằng sự rối loạn chức năng tại tổ chức này có thể giải thích một phần cho cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Chiến tranh thương mại kiểu Mỹ-Trung có thể gia tăng nếu không “tái thiết” WTO

Các cuộc chiến về thuế quan như chiến tranh thương mại Mỹ-Trung có thể trở nên lan rộng hơn nếu cơ quan quản lý thương mại toàn cầu “thất bại một lần nữa trong việc tái tạo lại chính nó”, Bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc và ứng cử viên lãnh đạo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cảnh báo.

Yoo Myung-hee nói rằng sự rối loạn chức năng tại WTO có thể một phần là nguyên nhân cho cuộc tranh cãi thương mại đã kéo dài hơn hai năm và đã giúp mở ra một thời kỳ cạnh tranh rộng lớn hơn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

“Có lẽ căng thẳng thương mại của họ ở một mức độ nào đó là do sự thiếu tiến bộ tại WTO, tổ chức này trong 25 năm qua đã không tạo ra bất kỳ hiệp định thương mại đa phương nào ngoại trừ hiệp định thuận lợi hóa thương mại,” bà Yoo nói, đề cập đến sự thất bại kinh niên của thể chế Geneva nhằm tạo ra một hệ thống thương mại mở hiện đại có khả năng đối phó với các hệ thống kinh tế tương phản.

Bà Yoo nói: “Nếu WTO thất bại trong việc tự tái tạo một lần nữa, có thể nhiều thành viên hơn sẽ bị buộc phải giải quyết các tranh chấp của họ theo cách riêng của họ bên ngoài WTO, song phương hoặc đơn phương,” bà Yoo cho biết thêm rằng kinh nghiệm lâu năm trong đàm phán với cả hai bên đủ điều kiện cho bà giữ vai trò hòa giải, nếu bà ấy thắng trong cuộc đua trở thành tổng giám đốc tiếp theo của WTO.

Bà Yoo Myung-hee là một trong 8 ứng viên được đánh giá cao nhất trong số 8 ứng cử viên lãnh đạo cơ quan thương mại toàn cầu, đã có 25 năm làm việc trong nhiều vai trò thương mại khác nhau cho chính phủ Hàn Quốc, đỉnh điểm là bà được bổ nhiệm làm nữ bộ trưởng thương mại đầu tiên của Seoul vào năm ngoái.

Là chiến lược gia thương mại chính của Hàn Quốc, bà đã tham gia đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc - Hàn Quốc, ký năm 2014 và đàm phán lại Hiệp định Thương mại Tự do Hoa Kỳ - Hàn Quốc, ký năm 2018. Bà cũng dành thời gian tại Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương. Ban thư ký và Đại sứ quán Hàn Quốc tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, các cuộc thảo luận về ứng cử viên của bà thường bị lu mờ bởi chính trị khu vực. Trong những năm gần đây, Hàn Quốc đã có một loạt các cuộc đàm phán thương mại với nước láng giềng Nhật Bản, dẫn đến một cuộc thảo luận chính thức tại WTO vào năm ngoái về lệnh cấm vận của Nhật Bản đối với vật liệu được sử dụng trong chất bán dẫn của Hàn Quốc.

Liên minh của Seoul với Washington và việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa gây tranh cãi của Mỹ ở Hàn Quốc vào năm 2017 đã dẫn đến việc tẩy chay các công ty Hàn Quốc ở Trung Quốc. Một số người đã suy đoán rằng sự gần gũi với Mỹ có thể làm giảm giá trị lãnh đạo của Yoo, trong khi Trung Quốc cũng có thể mất ghế tổng giám đốc do những cân nhắc về cân bằng khu vực - một điểm tiềm năng khác chống lại bà.

“Tôi không biết tại sao mình lại được coi là gần gũi với Hoa Kỳ bởi vì trong suốt cuộc đời của mình, tôi đã làm việc chặt chẽ với cả hai quốc gia,”  bà Yoo nói, khi được hỏi liệu tình hình chính trị có thể bị loại.

“Bất chấp tất cả các vấn đề địa chính trị, vào cuối ngày, tôi tin tưởng rằng các thành viên có thể chọn một người thực sự có thể thực hiện cải cách”.

Với việc Tổng giám đốc đương nhiệm Robert Azevedo cắt nhiệm kỳ của mình một năm để đảm nhận vai trò công ty tại PepsiCo, áp lực sẽ đè lên người kế nhiệm của ông trong việc cải tổ một tổ chức bị nhiều người cho là không phù hợp với mục đích.

Chức năng đàm phán của WTO đã bị đình trệ, mặc dù trong một loạt cuộc phỏng vấn với các ứng cử viên, mỗi người đều bày tỏ lạc quan rằng một thỏa thuận đa phương về nghề đánh cá có thể được hoàn thành trong vòng vài tháng, thay vì vài năm. Chức năng giải quyết tranh chấp của WTO cũng bị ảnh hưởng do thiếu tòa án phúc thẩm, sau khi Mỹ từ chối phê chuẩn các thẩm phán mới, khiến Cơ quan phúc thẩm hết hạn vào năm ngoái.

Sức ép cũng đặt ra đối với vai trò của Trung Quốc tại WTO, nơi nước này duy trì vị thế nước đang phát triển mặc dù là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Các thành viên G20 khác vẫn duy trì quy chế nước đang phát triển - nơi cho phép các điều khoản thương mại khác biệt đặc biệt tại WTO - bao gồm Mexico và Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi các nền kinh tế giàu có như Hồng Kông, Kuwait, Qatar và Singapore cũng vẫn áp dụng các quyền đó.

Chính phủ Hoa Kỳ - cùng với những người khác - đã phản đối điều này. Một bản ghi nhớ của Nhà Trắng từ năm ngoái cho biết: “Trung Quốc và nhiều quốc gia khác đã tiếp tục tự cho mình là các nước đang phát triển, cho phép họ được hưởng những lợi ích đi kèm với tình trạng đó và tìm kiếm những cam kết yếu hơn những cam kết của các thành viên WTO khác”.

Trong khi về mặt kỹ thuật, Hàn Quốc vẫn giữ nguyên vị thế nước đang phát triển, năm ngoái nước này tuyên bố sẽ từ bỏ các lợi ích dành cho mình, phần lớn được coi là vùng đệm để bảo vệ nông dân. Bà Yoo cho biết để đạt được quyết định đó không hề dễ dàng và yêu cầu “tham vấn chuyên sâu với các bộ ngành liên quan và các bên liên quan trong nước vì trong xã hội nào cũng có những lĩnh vực dễ bị tổn thương và chúng ta phải lắng nghe tiếng nói của họ để đạt được phát triển toàn diện”.

Bà cho biết các quốc gia khác sẽ phải đưa ra quyết định trên cơ sở tự nguyện, vì các định nghĩa được tự quy định tại WTO, nhưng hy vọng rằng các quốc gia sẽ thể hiện trách nhiệm trong việc xem xét tình trạng của mình.

“Tôi sẽ hỗ trợ các thành viên thảo luận mang tính xây dựng đối với ứng viên về vấn đề này, vì vấn đề này thực sự đòi hỏi các quốc gia khác phải nhất trí về loại trách nhiệm mà họ sẽ chịu, vì vậy tôi sẽ hỗ trợ họ thảo luận mang tính xây dựng một cách cởi mở, minh bạch, và một cách toàn diện để họ có thể đưa ra quyết định trên cơ sở tự nguyện” bà Yoo nói.

Trong một bài báo đăng trên Tạp chí Phố Wall tuần trước có tựa đề “Làm thế nào để Thương mại Thế giới thẳng thắn”, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer đã chỉ trích một “thỏa thuận thương mại tự do chiếm đoạt đất đai”, tuyên bố rằng tiến bộ đối với các thỏa thuận đa phương đã được hy sinh vì lợi ích của song phương.

Các bình luận kể từ đó đã thu hút sự chỉ trích, với cựu nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Liên minh châu Âu (EU) Ignacio Bercero đã chỉ ra trên Twitter rằng “kể từ năm 2008, cả Mỹ và EU đều rất tích cực tham gia vào các cuộc đàm phán thương mại tự do thường xuyên với cùng các nước”.

Nhưng ít quốc gia nào thành công như Hàn Quốc trong việc đàm phán các thỏa thuận song phương này, thoả thuận có mạng lưới thương mại tự do trải dài 56 quốc gia và 78% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu. Nhưng khi được hỏi về nhận xét của Lighthizer, bà Yoo nói rằng việc theo đuổi các thỏa thuận song phương của đất nước bà là một nguyên nhân dẫn đến sự phá vỡ chức năng đàm phán đa phương của WTO, mà bà đã thề sẽ hồi sinh.

“Hàn Quốc bắt đầu theo đuổi chính sách [Hiệp định Thương mại Tự do] song phương của chúng tôi khi Vòng đàm phán Doha bị đình trệ. Vì vậy, chúng tôi luôn tích cực tham gia vào hệ thống thương mại đa phương ”, Yoo nói và nói thêm rằng kinh nghiệm của cô trong việc cắt giảm các thỏa thuận như vậy sẽ giúp bà khôi phục chức năng đàm phán tại WTO.

Nhã Trúc (theo SCMP)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

“Thế chân vạc” tại Trung Á: Cơ hội phát triển hay thách thức chủ quyền khu vực?

(ĐTTCO) - Trong nhiều năm gần đây, vùng Trung Á nổi lên là một khu vực được nhiều cường quốc quan tâm. Với việc chiến lược Đại Âu-Á của Nga, Vành đai - Con đường của Trung Quốc và sự hiện diện của Mỹ đang ngày càng được hiện thực hóa, các nhà quan sát tại khu vực Trung Á dự báo rằng không chỉ tiềm năng kinh tế và thương mại của khu vực được thúc đẩy phát triển mà vị thế và địa chính trị của khu vực cũng được nâng cao.

Nhân vật

Brian Hannasch: Tham vọng nhà bán lẻ lớn nhất

(ĐTTCO) - Từ 11 cửa hàng tiện lợi tại Canada, chỉ sau 10 năm, Tập đoàn Alimentation Couche-Tard sở hữu chuỗi cửa hàng tiện lợi của Circle K đã có 15.000 cửa hàng trên khắp Canada, Mỹ, châu Âu, México, Nhật Bản, Trung Quốc… Có được thành công này là nhờ CEO Brian Hannasch với chiến lược M&A và chia sẻ nhượng quyền thương hiệu.