“Biến số” Bạc Hy Lai

Khi kỳ họp Quốc hội Trung Quốc kết thúc hồi tuần trước, một chuyện xảy ra “ngoài lề” nhưng có vẻ được dư luận chú ý nhiều hơn là những chương trình nghị sự của kỳ họp: cách chức Bí thư Thành ủy Trùng Khánh, ông Bạc Hy Lai (Bo Xilai - ảnh).

“Biến số” Bạc Hy Lai ảnh 1

Sự việc được chú ý vì ông Bạc, 62 tuổi, là 1 trong 8 nhân vật nổi trội nhất được đồn đoán sẽ trở thành thế hệ lãnh đạo sắp tới của Trung Quốc, thay thế hệ lãnh đạo hiện tại sau kỳ Đại hội Đảng vào cuối năm nay.

Ông Bạc có thân thế rất lớn, là con trai của Bạc Nhất Ba (Bo Yibo), một trong “bát đại nguyên lão” của Trung Quốc - 8 vị cách mạng lão thành được xem là anh hùng cách mạng. Bản thân ông Bạc là thành viên của Bộ Chính trị và từng vận động chạy đua vào 1 trong số 9 chiếc ghế của Ban Thường vụ Bộ Chính trị, nhóm Đảng viên có quyền lực lớn nhất nước.

Trong suốt hơn 4 năm ở vị trí lãnh đạo Đảng Trùng Khánh, ông Bạc nổi tiếng với những nỗ lực chống tội phạm có tổ chức và tham nhũng. Ông cũng nổi tiếng với “chiến dịch đỏ” làm sống lại những bài hát và câu khẩu hiệu thời Mao Trạch Đông, cổ súy một mô hình kinh tế bình quân.

Đường lối của ông nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ những người chỉ trích sự chênh lệch, mất cân bằng của mô hình tăng trưởng kinh tế “nóng” hiện nay tại Trung Quốc, nhưng cũng khiến không ít người “gai mắt”.

Một số nhà quan sát chỉ trích ông Bạc và lực lượng an ninh của ông đã bỏ qua các quy định luật pháp và nhân quyền khi tiến hành trấn áp nghi phạm, điều này khá nghiêm trọng vào thời điểm Trung Quốc đang chú trọng tăng cường nhà nước pháp quyền.

Chiến dịch phục sinh “nhạc đỏ” và chủ nghĩa bình quân cũng khiến nhiều người khó chịu vì nó làm gợi nhớ lại cuộc Cách mạng Văn hóa của Mao Trạch Đông trong giai đoạn 1966-1976. Không biết có phải ngẫu nhiên hay không, nhưng trong suốt giai đoạn ông Bạc ngồi ở vị trí cao nhất khu tự trị miền Tây, không ai trong 2 lãnh đạo cao nhất Trung Quốc là Chủ tịch Hồ Cẩm Đào và Thủ tướng Ôn Gia Bảo ghé thăm Trùng Khánh.

Hôm 14-3, 1 ngày trước khi ông Bạc bị cách chức, Thủ tướng Ôn lên tiếng kêu gọi cải tổ chính trị và mở cửa hơn nữa, đồng thời cảnh báo nguy cơ quay lại của một cuộc Cách mạng Văn hóa khác. Thông điệp của ông Ôn được nhiều người tin rằng nhắm đến “chiến dịch đỏ” của ông Bạc.

Chính quyền Bắc Kinh đã tiến hành điều tra lại những chiến dịch chống tội phạm của bộ sậu ông Bạc, sau những cáo buộc rằng các chiến dịch đó thường nhắm đến những doanh nhân giàu có ở Trùng Khánh hòng “moi tiền”. Ông Li Jun, một đối tượng trong các chiến dịch chống tội phạm của ông Bạc, cáo buộc bộ sậu của ông Bạc lợi dụng chiến dịch để tước đoạt đất đai mà Công ty Junfeng Group của ông Li mua từ quân đội.

Cánh tay phải của ông Bạc là Vương Lập Quân, cựu Giám đốc Công an Trùng Khánh - người bị bắt gần đây sau khi trốn vào Lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Thành Đô, trở thành đối tượng của một vụ án chống tham nhũng. Tuy nhiên, cho đến nay lý do chính thức khiến ông Bạc bị cách chức vẫn chưa được công bố. Cheng Li, nhà nghiên cứu cao cấp của Viện Brookings, cho rằng đây có thể là một vụ “thanh lọc”, những người thuộc phái cải tổ đã tìm cách đẩy đi một nhân tố bất lợi.

Zhang Xin, lãnh đạo Soho China - một công ty phát triển bất động sản lớn, nói: “Sự ra đi của ông Bạc cho thấy rõ rằng Trung Quốc sẽ được cải tổ”. Trong khi đó, Susan Shirk, GS. Đại học California, lại phát biểu: “Chiến dịch vận động quyền lực công khai chứ không phải những gì ông ta làm ở Trùng Khánh, là lý do họ phải gạt bỏ ông”.

Người được chỉ định thay thế ông Bạc ở vị trí Bí thư Trùng Khánh là ông Trương Đức Giang (Zhang Dejiang), một Phó Thủ tướng và là một nhà kinh tế được đào tạo ở CHDCND Triều Tiên. 

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật