Ấn Độ mất 300km2 vào tay Trung Quốc sau ‘mùa hè đẫm máu’ ở Himalayas

SCMP
(ĐTTCO) - Khi quân đội trên dãy Himalaya tập trung cho mùa đông tàn khốc, kết quả của cuộc đụng độ tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ đang trở nên rõ ràng: Trung Quốc đã tiến sâu hơn vào lãnh thổ từng do Ấn Độ tuần tra độc quyền.

Pangong Tso là một hồ nội lục ở Himalayas nằm ở độ cao khoảng 4.350m. Nó dài  134 km và kéo dài từ Ấn Độ đến Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc.

Pangong Tso là một hồ nội lục ở Himalayas nằm ở độ cao khoảng 4.350m. Nó dài 134 km và kéo dài từ Ấn Độ đến Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc.

Một mùa hè giao tranh đã chứng kiến Ấn Độ mất quyền kiểm soát đối với khoảng 300 km2 đất dọc theo địa hình miền núi tranh chấp, theo các quan chức Ấn Độ quen thuộc với tình hình. Binh lính Trung Quốc hiện ngăn cản các cuộc tuần tra của Ấn Độ trong khu vực có diện tích gấp 5 lần Manhattan.

Sáu tháng qua đã vạch ra một cách hiệu quả các chiến tuyến mới trên sa mạc ở độ cao đóng băng, làm gia tăng căng thẳng lên mức cao nhất kể từ khi Ấn Độ và Trung Quốc gây chiến ở khu vực này sáu thập kỷ trước. Quân đội của hai nước hiện đang chuẩn bị giữ vững lập trường của họ ở những địa hình hầu như không có người ở trong những tháng mùa đông, nơi nhiệt độ có thể xuống tới -40 độ C.

Trung tướng D. S. Hooda, cựu tư lệnh Lục quân miền Bắc, người chịu trách nhiệm về một khu vực trải dài trên dãy Himalaya đến đèo cao nhất giữa Ấn Độ và Trung Quốc ở độ cao 5.540 mét, cho biết: “Chúng tôi chưa thấy một đợt triển khai mùa đông nào được mở rộng kể từ cuộc chiến năm 1962.”

Ông nói: “Cả hai quốc gia đều đang khai thác. Điều đó cho chúng ta biết rằng thái độ đang trở nên cứng rắn và do đó chúng ta có thể thấy một thời gian căng thẳng kéo dài có thể gây ra những hậu quả không lường trước được.”

“Ranh giới Kiểm soát Thực tế” (Line of Actual Control) hiện tại ngăn cách hai quốc gia một phần tuân theo ranh giới do người Anh vạch ra vào năm 1914 giữa Tây Tạng và Ấn Độ. Các cuộc giao tranh đã được báo cáo sau khi Ấn Độ cho phép Đạt Lai Lạt Ma tị nạn sau một cuộc nổi dậy chống lại sự thống trị của Trung Quốc ở Tây Tạng vào năm 1959, dẫn đến chiến tranh ngay sau đó. Năm hiệp ước kể từ đó đã không ngăn chặn được các cuộc đụng độ định kỳ.

Mối đe dọa đối với cả hai bên là quyền kiểm soát các tiền đồn chiến lược như đèo Karakoram, chạy từ Ấn Độ vào khu vực Tân Cương của Trung Quốc. Việc giữ lại tuyến đường Con đường Tơ lụa cổ xưa có thể giúp Trung Quốc tiếp cận dễ dàng hơn với Pakistan, một đồng minh lâu đời, mở ra các hành lang thương mại vào các nước Trung Á, vốn là chìa khóa cho sự thành công của Sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Trong khi Ấn Độ tiến hành ít hoạt động ở khu vực biên giới trong nhiều năm sau chiến tranh, trong thập kỷ qua, nước này đã bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng mới. Gần đây, họ đã mở đường hầm đầu tiên trong số bảy đường hầm ở những phần quan trọng của dãy Himalaya để tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển của quân đội, đồng thời hoàn thành con đường dài 255 km nối một thành phố lớn trong khu vực với đèo Karakoram. Các bãi đáp và sân bay thời thế chiến II trên toàn bộ chiều dài của biên giới Ấn Độ - Trung Quốc cũng được tân trang lại.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã gọi cơ sở hạ tầng của Ấn Độ là nguyên nhân chính gây ra căng thẳng. Trung Quốc đã kiểm soát chặt chẽ bất kỳ thông tin nào về việc triển khai quân và thương vong, và các phương tiện truyền thông nhà nước của họ đã hạn chế chỉ trích các nhà lãnh đạo Ấn Độ - cho phép có không gian để đàm phán một giải pháp.

Chen Jinying, giáo sư tại Khoa Quan hệ Quốc tế và Các vấn đề Công chúng tại Đại học Nghiên cứu Thượng Hải, cho biết Ấn Độ “đang trên đà xây dựng dưới sự theo dõi của [Thủ tướng Narendra] Modi, đây là lá cờ đỏ cho Trung Quốc khi nước này thay đổi hiện trạng. Cả hai bên đều tỏ ra rất quyết tâm và không bên nào sẵn sàng cho thấy bất kỳ dấu hiệu yếu đuối hay cử chỉ nào để lùi bước.”

Xung đột hiện tại đã leo thang hơn một năm, chỉ vài tuần sau khi chính phủ thống trị người Hindu của ông Modi loại bỏ các bảo đảm hiến pháp về quyền tự trị ở Jammu và Kashmir - quốc gia đa số theo đạo Hồi duy nhất của Ấn Độ. Vào 09-2019, binh sĩ Trung Quốc và Ấn Độ đã đụng độ trên bờ của Pangong Tso, một hồ băng ở độ cao hơn 4200m.

Vào thời điểm mùa đông khắc nghiệt trên dãy Himalaya dịu đi vào tháng 5 năm nay, Ấn Độ đã rất ngạc nhiên khi thấy quân đội Trung Quốc xây dựng các căn cứ phía trước, chiếm giữ các đỉnh núi và gửi hàng nghìn binh sĩ để ngăn cản các cuộc tuần tra của Ấn Độ. Các quan chức Ấn Độ cho biết, Ấn Độ nhận ra rằng họ đã mất quyền kiểm soát khoảng 250 km vuông đất ở Đồng bằng Depsang, nơi giữ những con đường quan trọng dẫn đến đèo Karakoram, cũng như 50 km vuông đất ở Pangong Tso.

Văn phòng của ông Modi đã trì hoãn bình luận cho Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng, cả hai đều không trả lời câu hỏi. Quân đội Ấn Độ đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ không thể bình luận về thông tin “không có nguồn rõ ràng và không thể chứng minh”.

Vào tuần thứ hai của tháng 6, cả hai bên đã đụng độ, khiến 20 binh sĩ Ấn Độ và một số binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng. Khi cả hai bên đổ xô, binh lính và quân tiếp viện đến khu vực này, các thỏa thuận biên giới được các chính phủ trước đó soạn thảo một cách cẩn thận đã bị thất bại.

Đêm 29-08, Ấn Độ đã khiến Trung Quốc bất ngờ khi di chuyển hàng nghìn binh sĩ lên vùng đất cao chiến lược dọc dải đất rộng hơn 40 km vuông ở bờ nam Pangong Tso. Điều này cho phép họ có cái nhìn rõ hơn về hoạt động chuyển quân của Trung Quốc và khiến căng thẳng leo thang hơn nữa.

Sau đó, vào 07-09, hai bên nổ súng lần đầu tiên sau bốn thập kỷ, vi phạm một điều cấm kỵ khác. Kể từ đó, nhiều vòng đàm phán ngoại giao và quân sự cấp cao đã không thể xoa dịu tình trạng bất ổn ở biên giới.

Trong khi thông thường cả hai bên đều rút quân trong những tháng mùa đông, năm nay những người lính nắm giữ các độ cao quan trọng đang ở trong các hầm trú ẩn tạm thời - khiến họ dễ bị lạnh. Nguồn nước và việc giữ ấm sẽ là một thách thức lớn không kém.

Với việc các con sông đóng băng, vào giữa tháng 11, việc đi lại trong Ladakh sẽ dễ dàng nhưng tuyết sẽ chặn các con đường đến khu vực. Máy bay là phương tiện duy nhất để vận chuyển quân đội và vật tư ra vào. Mặc dù Trung Quốc có lợi thế về cơ sở hạ tầng dọc theo biên giới, nhưng Quân đội Ấn Độ hy vọng Bắc Kinh sẽ cắt mỏng quân khỏi khu vực, cho phép họ làm điều tương tự.

Cách đèo Karakoram vài trăm km về phía tây nam là Sông băng Siachen - thường được mô tả là chiến trường cao nhất thế giới - nơi binh lính Ấn Độ và Pakistan vẫn ở trong tầm bắn của súng trường của nhau. Một động thái phối hợp của các đồng minh Trung Quốc và Pakistan sẽ khiến Ấn Độ nắm giữ khu vực này trở nên khó khăn hơn.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Ấn Độ Bloomberg 2020, Ngoại trưởng Ấn Độ
S. Jaishankar mô tả tình trạng bất ổn ở biên giới là nghiêm trọng và nói rằng các cuộc đàm phán là "một công việc đang được tiến hành".

“Nếu nền tảng của mối quan hệ bị xáo trộn, bạn không thể không biết rằng nó sẽ gây ra hậu quả.”

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Kinh tế hậu Covid: Bài học từ Nhật Bản

(ĐTTCO) - Khi các nền kinh tế trên thế giới vật lộn để phục hồi sau tác động của đại dịch Covid-19: tăng trưởng thấp và lãi suất cực thấp. Vậy bài học nào có thể rút ra từ Nhật Bản, đất nước từng chiến đấu với những xu hướng này trong hàng thập niên?

Nhân vật

Brian Hannasch: Tham vọng nhà bán lẻ lớn nhất

(ĐTTCO) - Từ 11 cửa hàng tiện lợi tại Canada, chỉ sau 10 năm, Tập đoàn Alimentation Couche-Tard sở hữu chuỗi cửa hàng tiện lợi của Circle K đã có 15.000 cửa hàng trên khắp Canada, Mỹ, châu Âu, México, Nhật Bản, Trung Quốc… Có được thành công này là nhờ CEO Brian Hannasch với chiến lược M&A và chia sẻ nhượng quyền thương hiệu.