10 năm sau thảm họa sóng thần châu Á

Ngày 26-12-2004, cơn địa chấn 9,1 độ richter phát xuất từ ngoài khơi Ấn Độ Dương đã tạo thành những cơn sóng thần cao 30m ập vào tàn phá các khu dân cư ven biển, cướp đi mạng sống của 223.000 người ở 15 nước, và khiến 1,7 triệu người mất nhà cửa. 10 năm đã trôi qua, những vùng bị tàn phá hiện nay ra sao, và thế giới có thể tránh được một thảm họa tương tự hay không?

Vẫn lo ngại ô nhiễm

Lái xe dọc theo những khu vực dân cư được tái thiết ngày nay, người ta có thể khó tưởng tượng tới thảm họa cách nay 10 năm. Dù một số tàn tích vẫn còn, nhưng thành phố 4 triệu dân Banda Aceh gần như đã phục hồi hoàn toàn. Những núi rác khổng lồ đã không còn; vô số đống kim loại lởm chởm, gỗ và bê tông vụn biến mất, ngoại trừ một số được giữ lại để nhắc nhở khách du lịch và người dân địa phương...

Hiện nay, những gì hiện ra trước mắt du khách là bờ biển tuyệt đẹp với những ngôi nhà mới mọc lên gần bãi biển. Rừng đước ngập mặn đã được trồng lại để giúp chống chịu sóng thần trong tương lai, ngư dân quay trở lại biển cả và nông dân tiếp nối công việc của mình trên những cánh đồng lúa.

Tuy nhiên, các nhà chức trách lo ngại những rủi ro về sức khỏe và môi trường do những tàn tích ô nhiễm dầu, amiăng và các chất thải y tế vẫn còn ở dưới đáy biển ngoài khơi và tại 32 bãi rác không được kiểm soát xung quanh thành phố.

“Xử lý chất thải không triệt để sẽ gây ra thiệt hại về môi trường trong thời gian dài” - Kuntoro Mangkusubroto, người đứng đầu Cơ quan Tái thiết và phục hồi Aceh và Nias, nói. Banda Aceh là thành phố bị thiệt hại nặng nhất trong thảm họa cách nay 10 năm.

Sóng thần đã để lại khoảng 10 triệu m3 rác. Nếu số rác này tập trung vào 1 bãi rác rộng 2,5 mẫu Anh, nó sẽ cao cỡ 914m. Vì vậy, việc dọn dẹp thành phố sau thảm họa hết sức khó khăn. Trong nhiều tuần lễ, đội công nhân cứu hộ vẫn phát hiện những thi thể bên dưới những ngôi nhà hay trong các bể bơi.

“Rác ở khắp nơi. Chúng tôi nghĩ có thể sẽ đối mặt với vấn đề sức khỏe nghiêm trọng” - Abdul Mutalib Ahmad, một công nhân vệ sinh, nói. Lúc đầu, những người sống sót chỉ đơn giản là đốt gỗ và các loại rác thải khác. Tuy nhiên, chính quyền khuyên họ không nên làm như vậy vì không khí bị ô nhiễm và trở nên độc hại, có thể dẫn đến các vấn đề về hô hấp. Tuy nhiên, có một số đống rác lẫn với dầu hay hóa chất, khiến càng dễ cháy. Một bãi rác đã trở thành đám lửa cháy lớn không thể kiểm soát được.

Đã chuẩn bị tốt hơn?

Cơ quan Lương nông Liên Hiệp quốc (FAO) cho biết thảm họa cách nay 10 năm đã khiến cư dân châu Á-Thái Bình Dương cảnh giác hơn trong việc ứng phó với sóng thần, các nước trong khu vực hiện đã chuẩn bị tốt hơn để ứng phó với các thảm họa tương tự. Hệ thống cảnh báo thiên tai sớm và các tuyến đường sơ tán sóng thần đã được đánh dấu rõ ràng trên bản đồ ở các nước như Thái Lan.

Nước này cũng thành lập một Bộ Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai theo sau trận sóng thần. Tại thủ đô Campuchia, Phnom Penh, đê chống lũ đã được xây dựng và nước này cũng đã xây dựng một hệ thống cảnh báo sớm lũ lụt trên toàn quốc.

10 năm sau thảm họa sóng thần châu Á ảnh 1

Phuket, Thái Lan đã hồi phục tốt sau thảm họa sóng thần năm 2004.

Tuy nhiên, một hội thảo do FAO tài trợ gần đây nhấn mạnh cần những hành động bổ sung để tăng cường hơn nữa khả năng phục hồi sau thảm họa, phần lớn do ảnh hưởng của gia tăng dân số và đô thị hóa nhanh chóng, cùng với tài nguyên thiên nhiên bị xói mòn và biến đổi khí hậu.

Hội thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các quy trình chính sách quốc gia và khu vực để chủ động giảm thiểu rủi ro thiên tai và quản lý, cải thiện phân tách dữ liệu trên các lĩnh vực và sinh kế bị ảnh hưởng. Hội thảo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp kiến thức và cải thiện công nghệ nhằm cải thiện khả năng ứng phó của những người dễ bị tổn thương nhất và có nguy cơ nhất. 

Vinh Trang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Nhân vật

Mukesh Ambani top 10 giàu nhất thế giới

(ĐTTCO) - Theo Bloomberg, tài sản ròng của Mukesh Ambani, Chủ tịch Công ty Công nghiệp Reliance, đã tăng vọt lên mức 64,5 tỷ USD, trở thành tỷ phú châu Á duy nhất nằm trong top 10 người giàu nhất thế giới. Reliance là công ty tư nhân lớn nhất của Ấn Độ, được xếp vào danh sách 500 công ty lớn nhất thế giới.