VAMC: Chọn lọc mua nợ xấu

Chính phủ đã ký ban hành Nghị định thành lập Công ty Quản lý tài sản Việt Nam (VAMC), có hiệu lực từ ngày 9-7-2013. Đây được xem là thông tin vui cho các NHTM sớm giải quyết nhanh nợ xấu, khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Nhưng nhiều ý kiến nhận định không nên quá trông chờ vào “phép thần” của VAMC.

Mua cái tốt nhất trong cái xấu nhất

VAMC: Chọn lọc mua nợ xấu ảnh 1
Có thể thấy thời gian qua nợ đọng, nợ xấu tăng nhanh khiến tín dụng của nền kinh tế không tăng trưởng nổi. Với cơ chế hoạt động của VAMC, nợ xấu sẽ được chuyển từ các tổ chức tín dụng (TCTD) sang VAMC, góp phần làm trong sạch bảng tổng kết tài sản của các NHTM. Khi đó, bản thân doanh nghiệp sẽ được tiếp cận vốn tốt hơn khi thoát khỏi các điều kiện ràng buộc về pháp lý vì nợ xấu mà không thể vay vốn được.

Như vậy, VAMC sẽ thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế. Nhưng các khoản nợ xấu mà VAMC mua phải đáp ứng 5 điều kiện, trong đó có điều kiện quan trọng là khoản nợ xấu phải có tài sản bảo đảm hợp pháp và có hồ sơ giấy tờ hợp lệ; khách hàng vay còn tồn tại; số dư khoản nợ xấu của khách hàng vay không thấp hơn mức quy định của NHNN. Điều này có nghĩa những khoản nợ xấu từ tín dụng tín chấp hay nợ xấu có số dư thấp hơn mức quy định của NHNN sẽ không được bán, chờ NHNN trình Thủ tướng phê duyệt.

Theo một phó tổng giám đốc NHTMCP, việc đưa ra 5 điều kiện trên cho thấy ban đầu VAMC sẽ chọn lọc mua những khoản nợ xấu tốt nhất (tức có tài sản đảm bảo đã hình thành, công ty đang hoạt động). Điều này giúp VAMC có thể chung tay cùng NHTM tìm kiếm đối tác xử lý nhanh nợ xấu. Nhưng thực tế những khoản nợ xấu tốt ấy chưa chắc các NHTM sẽ chịu bán cho VAMC.

Bởi lẽ, bản thân NHTM cũng có năng lực để thấy được đường ra của những khoản nợ xấu và sẵn sàng tìm kiếm đối tác trong và ngoài nước để xử lý hoặc chuyển nợ xấu sang vốn góp.

“VAMC đang chọn mua cái tốt nhất trong cái xấu nhất nên thách thức xử lý nợ xấu vẫn thuộc về NHTM. Chưa kể, hiện nay có 2 phương án mua nợ xấu theo giá thị trường bằng nguồn vốn và theo giá sổ sách bằng phát hành trái phiếu đặc biệt. Nếu mua theo giá thị trường phải mất một khoản thời gian nhất định để tổ chức tư vấn định giá khoản nợ xấu và tài sản đảm bảo. Cơ chế đánh giá và xác định giá trị nợ xấu không đơn giản và là thách thức cho VAMC” - vị phó tổng giám đốc nhận định.

Nợ xấu ra sao sau 5 năm?

Về phương thức mua nợ xấu theo giá trị ghi sổ, VAMC sẽ mua nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử với mệnh giá có giá trị bằng giá mua của khoản nợ xấu. Trái phiếu này có thời hạn tối đa 5 năm và lãi suất 0%/năm, được sử dụng để vay tái cấp vốn của NHNN. Cơ chế này chỉ là giải pháp giãn nợ, làm sạch bảng cân đối tạm thời cho NHTM.

Đơn cử, VAMC phát hành trái phiếu đặc biệt lãi suất 0%/năm kỳ hạn 3-5 năm để bán cho NHTM. Nhưng sau 5 năm khoản nợ xấu ấy vẫn không được xử lý, VAMC không thanh lý được, điều gì sẽ xảy ra? VAMC có phải đánh giá lại giá trị của trái phiếu đặc biệt không?

Dù lãi suất 0%, tức VAMC không phải trả lãi cho NHTM, nhưng có thể thấy trái phiếu này dễ thành “trái phiếu rác” và các NHTM sẽ vẫn là những người chịu trách nhiệm chính về các khoản nợ xấu của họ đã bán cho VAMC trước đây.

VAMC: Chọn lọc mua nợ xấu ảnh 2VAMC chỉ có thể xử lý nợ xấu một phần nào đó chứ không thể giải quyết hết khó khăn về nợ xấu của các NHTM. Bản thân các NHTM cũng không thể trông chờ quá nhiều vào VAMC, mà chủ động phối hợp với khách hàng xử lý nợ xấu và trích lập dự phòng. Điều này thể hiện qua lợi nhuận của các NHTM đã sụt giảm mạnh trong năm vừa qua”.VAMC: Chọn lọc mua nợ xấu ảnh 3

Ông Nguyễn Đình Tùng,
Tổng giám đốc OCB

Thời gian qua NHNN đã chỉ đạo các NHTM tái cơ cấu một phần nợ xấu bằng cách giãn, khoanh nợ qua sử dụng dự phòng rủi ro. Và trong quá trình xử lý nợ xấu, nhiều NHTM phải sử dụng vốn của mình để cấn nợ, siết nợ…

Nhưng việc này lại đụng đến những quy định về tỷ lệ góp vốn, đầu tư tài sản cố định theo quy định của NHNN trước đây, đã gây khó cho các NHTM trong việc xử lý nợ xấu. Khi có VAMC những rào cản này sẽ được tháo gỡ.

Nhiều người kỳ vọng VAMC sẽ giúp vực dậy thị trường tài sản, hồi phục thị trường bất động sản. Nhưng có thể thấy diễn biến xấu của thị trường ảnh hưởng đến vấn đề nợ xấu. Vì vậy, xử lý tài sản bảo đảm của nợ xấu còn tùy thuộc vào diễn biến vĩ mô của nền kinh tế.

Theo một phó tổng giám đốc Eximbank, VAMC chỉ giải quyết cân đối tài chính của hệ thống NHTM, không giải quyết được cân đối của thị trường bất động sản. VAMC ra đời, các chủ đầu tư có bán được căn hộ hay không thì chưa chắc, bởi tổng cung của thị trường bất động sản quá lớn so với cầu.

Đơn cử, tại TPHCM những dự án quy hoạch kín mít, mà ít nhất phải vài chục năm dân TP mới sử dụng hết. “Một lượng cung 20 năm đưa ra thị trường trong vòng 3 năm nên ứ đọng là đương nhiên. Trong khi người dân có nhu cầu mua nhà để ở còn tùy thuộc vào thu nhập và khả năng trả nợ trong dài hạn của khách hàng” - vị phó tổng giám đốc nhận định.

Thanh Như

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng

HDBank và MISA triển khai dịch vụ kế toán online

(ĐTTCO)-Đẩy mạnh hoạt động thanh toán điện tử và đem đến nhiều tiện ích hơn cho doanh nghiệp, HDBank kết hợp cùng MISA triển khai dịch vụ ngân hàng số trên phần mềm kế toán cùng hàng loạt ưu đãi hấp dẫn phục vụ nhu cầu của doanh nghiệp.

Vàng - ngoại tệ

Đầu tư vàng khó thua lỗ?

(ĐTTCO)-Hoạt động đầu tư vàng thường nhằm vào lý do chính yếu như công cụ trú ẩn khi kỳ vọng lạm phát gia tăng, hoặc đa dạng hóa danh mục đầu tư khi bất ổn kinh tế gia tăng. Vì vậy trong gần 7 tháng năm 2020, giá vàng thế giới đã tăng khoảng 24% kể từ đại dịch Covid-19, và cùng thời điểm này giá vàng trong nước cũng tăng 21,8%.