Ủy thác đầu tư: Chặn “lỗ hổng” lách luật

Cuối tuần qua, NHNN đã ban hành Thông tư 04 quy định về nghiệp vụ nhận ủy thác và ủy thác của các NHTM và Thông tư 07 về cơ chế cho vay ngoại tệ của NHTM đối với khách hàng vay là người cư trú. 2 thông tư mới này đều có tinh thần chung là siết đối tượng ủy thác và vay ngoại tệ nhằm tránh tình trạng các NHTM lách luật.

Không ủy thác từ cá nhân

Theo Thông tư 04, bên nhận ủy thác bao gồm NHTM, công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, NH hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô, chi nhánh NH nước ngoài.

Bên ủy thác gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh NH nước ngoài (gọi chung là TCTD); tổ chức khác trong nước không phải là TCTD và tổ chức ở nước ngoài. Đặc biệt, Thông tư quy định TCTD không được nhận ủy thác của cá nhân.

Ủy thác đầu tư: Chặn “lỗ hổng” lách luật ảnh 1

Giao dịch ngoại tệ tại NH. Ảnh: LÃ ANH

Theo quy định cũ (Quyết định số 742 của NHNN ngày 17-2-2002) đối tượng ủy thác gồm Chính phủ, các tổ chức kinh tế, các tổ chức chính trị - xã hội, cá nhân trong và ngoài nước và các TCTD có nhu cầu cho vay vốn. Như vậy, so với quyết định cũ, Thông tư mới đã thu hẹp đối tượng ủy thác.

Thực tế, trước đây có trường hợp TCTD ủy thác cho cá nhân hoặc tổ chức khác đem tiền đi gửi tại một TCTD khác với lãi suất cao. Hoặc có  hiện tượng nhiều NH lách trần lãi suất bằng cách ký các hợp đồng ủy thác với khách hàng.

Theo đó, nhà đầu tư cá nhân có vốn sẽ ủy thác cho NHTM để đầu tư hoặc cho cho vay với mức lãi suất mà nhà đầu tư cá nhân ấn định, chẳng hạn 19%/năm và ký với NH một hợp đồng ủy thác chứ không phải gửi tiền để hưởng lãi suất 19%/năm. Các hình thức này đều nhằm lách trần lãi suất huy động.

Ngoài ra, ủy thác đầu tư, ủy thác cho vay cũng là hình thức kinh doanh vốn đã được nhiều NHTM sử dụng để gián tiếp tăng trưởng tín dụng, tránh bị NHNN khống chế trần tăng trưởng. Về hình thức ủy thác, theo Thông tư mới, TCTD không chỉ được nhận ủy thác cho vay mà còn được ủy thác và nhận ủy thác trong lĩnh vực khác liên quan đến hoạt động NH.

Điểm mới nữa của Thông tư 04 là quy định TCTD nhận ủy thác của tổ chức khác để cho vay phải tính dư nợ cho vay từ nguồn vốn nhận ủy thác vào tổng dư nợ tín dụng. TCTD cũng không được ủy thác lại cho bên thứ 3 để thực hiện cho vay.

Thông tư 04 sẽ có hiệu lực từ ngày 2-5-2012 nên đối với các hợp đồng ủy thác cho vay của TCTD ký kết trước ngày này, bên ủy thác và TCTD nhận ủy thác tiếp tục thực hiện theo nội dung hợp đồng đã ký hoặc thỏa thuận sửa đổi, bổ sung hợp đồng ủy thác cho vay phù hợp theo Thông tư 04.

Giảm đối tượng vay ngoại tệ

Thông tư 07 của NHNN quy định cho vay bằng ngoại tệ của TCTD đối với khách hàng vay là người cư trú. Cụ thể, cho vay ngắn, trung và dài hạn bằng ngoại tệ để thanh toán ra nước ngoài tiền nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ khi khách hàng vay có đủ ngoại tệ từ nguồn thu sản xuất - kinh doanh để trả nợ vay.

Ngoài ra, TCTD được phép hoạt động ngoại hối xem xét quyết định cho khách hàng là người cư trú vay vốn bằng ngoại tệ trong trường hợp cho vay ngắn hạn để thanh toán ra nước ngoài tiền nhập khẩu xăng dầu  khi được NHNN cho phép bằng văn bản. Như vậy, với quy định này điều kiện vay ngoại tệ đã bị siết lại.

Thông tư 04 sẽ hạn chế các TCTD lách luật sử dụng nghiệp vụ ủy thác đầu tư để tăng trưởng tín dụng quá hạn mức, đặc biệt đổ vốn vào lĩnh vực có nguy cơ rủi ro hoặc vùng cấm cho vay. Như vậy, chất lượng đầu ra tín dụng của các NHTM sẽ được giám sát chặt chẽ và tốt hơn. Tuy nhiên, cần có những quy định hạn chế các NHTM dùng nghiệp vụ ủy thác để đầu tư tài chính. Theo kinh nghiệm của nhiều nước, các NHTM không được trực tiếp thực hiện ủy thác đầu tư để đầu tư tài chính mà phải thông qua các công ty quản lý quỹ và định kỳ hàng tháng, phải có những báo cáo đánh giá chất lượng đầu tư để cơ quan quản lý có thể giám sát được.

TS. LÊ ĐẠT CHÍ,
Trường Đại học Kinh tế TPHCM

Trước đây, khi vay ngoại tệ để thanh toán ra nước ngoài tiền nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ, doanh nghiệp chỉ cần văn bản cam kết bán ngoại tệ của TCTD, nhưng nay NHNN yêu cầu doanh nghiệp phải có đủ ngoại tệ đối ứng từ nguồn thu sản xuất kinh doanh để trả nợ, tức doanh nghiệp vay ngoại tệ với điều kiện phải tái tạo ra ngoại tệ.

Thông tư này cũng thu hẹp đối tượng được vay ngoại tệ. Trước đây, đối với khách hàng vay ngoại tệ để sử dụng trong nước, khách hàng vay phải bán số ngoại tệ đó cho TCTD cho vay theo hình thức giao dịch hối đoái giao ngay (spot). Với quy định mới này NHNN bỏ đối tượng vay ngoại tệ sử dụng trong nước mà chỉ cho vay các nhu cầu vốn được NHNN chấp thuận bằng văn bản đối với từng trường hợp cụ thể theo đề nghị của TCTD.

Theo lãnh đạo NHNN, mục đích ban hành Thông tư 07 nhằm đảm bảo tăng trưởng tín dụng ngoại tệ phù hợp khả năng huy động và chủ trương hạn chế tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế theo chỉ đạo của Chính phủ.

Việc giảm đối tượng được vay ngoại tệ phần nào sẽ gây thiệt thòi cho các doanh nghiệp, vì hiện tại lãi suất vay ngoại tệ vẫn khá rẻ so với lãi suất vay tiền đồng. Hơn nữa, dự kiến tỷ giá năm nay không biến động lớn nên nhiều doanh nghiệp vay ngoại tệ vẫn có lợi và tiết kiệm chi phí vay vốn hơn.

Nhưng về lợi ích lâu dài, việc siết đối tượng vay ngoại tệ sẽ giúp ổn định thị trường hối đoái, gián tiếp giúp ổn định nền kinh tế vĩ mô và tất yếu khi đó doanh nghiệp cũng được hưởng lợi. Đón bắt xu thế điều chỉnh chính sách tín dụng ngoại tệ của NHNN, vừa qua các NHTM đã hạn chế cho vay ngoại tệ, chỉ ưu tiên với đối tượng là khách hàng xuất khẩu có nguồn ngoại tệ trả nợ trong tương lai.

Báo cáo số liệu của NHNN cho biết 2 tháng đầu năm 2012 tăng trưởng tín dụng ngoại tệ của hệ thống NHTM đã giảm. Đây là tín hiệu tích cực giúp cân bằng cung cầu ngoại tệ giữa huy động và cho vay không gây áp lực lên tỷ giá hối đoái như những năm trước đây.

MAI THẢO

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng

HDBank tiên phong triển khai lên Basel III

(ĐTTCO) - HDBank (HoSE: HDB) triển khai việc nâng cấp áp dụng tiêu chuẩn Basel II lên Basel III. Đến nay, Ngân hàng đã áp dụng 2 chỉ số LCR –- Tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản (Liquidity Coveragre Ratio) và NSFR – Hệ số quỹ bình ổn ròng (Net Stable Fund Ratio) của Basel III. Hơn thế, chỉ số NSFR đã đạt tới 150%, cao hơn so với mức tối thiếu 100%.

Vàng - ngoại tệ

Vàng rơi khỏi ngưỡng 1.800USD/ounce

(ĐTTCO) – Chỉ trong vòng 24 giờ, vàng đã mất gần 100USD sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) báo hiệu lạm phát cao hơn và cập nhật các dự báo cho thấy khả năng sẽ có 2 đợt tăng lãi suất sớm nhất vào năm 2023.