“Thuốc” lãi suất chữa “bệnh” lạm phát

Cuối tuần qua, NHNN quyết định tăng các lãi suất chủ chốt: lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên NH và cho vay bù đắp trong thanh toán giữa NHNN với các NH từ mức 12% lên 13%/năm. Đây là lần thứ 2  trong tháng 3 NHNN nâng các loại lãi suất này.

“Thuốc đắng” lãi suất

“Thuốc” lãi suất chữa “bệnh” lạm phát ảnh 1
Khách hàng làm thủ tục vay vốn tại ABBANK. Ảnh: LÃ ANH

Với quyết định này của NHNN, lãi suất chiết khấu và lãi suất cơ bản vẫn duy trì ở mức 12% và 9%/năm. Tuy mức tăng 1%/năm với lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cho vay qua đêm… không lớn, nhưng theo các chuyên gia đây là động thái quyết liệt của NHNN trong áp dụng chính sách tiền tệ chặt chẽ để kiềm chế lạm phát.

Lãi suất cao sẽ là “thuốc đắng” nhưng sẽ chữa được bệnh lạm phát đang có nguy cơ tăng cao. Điều này cũng có nghĩa các NHTM không thể cho vay tràn lan, mà phải tính toán lựa chọn lĩnh vực nào cho vay hiệu quả và an toàn. Bản thân các doanh nghiệp cũng phải chọn lựa phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả để vay vốn.

Năm nay áp lực từ nhiều phía đẩy lạm phát gia tăng, nhất là yếu tố ngoại lai như giá xăng dầu, nguyên vật liệu nhập khẩu… Do vậy, cần phải mạnh tay với chính sách tiền tệ, không để diễn ra tình trạng như các năm trước khi thắt chặt tiền tệ, NH và doanh nghiệp kêu khó lại nới ra làm lạm phát bùng trở lại.

TS. Trần Du Lịch,
thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ

Thực tế, khi NHNN kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn vay, các NHTM rất ngại vay tái cấp vốn trực tiếp từ NHNN mà chỉ có một số NH quốc doanh như BIDV, VietinBank hoặc Agribank vay để giải quyết thanh khoản và cho vay nông nghiệp, nông thôn. Một số NHTM nhỏ khi không thể vay trên thị trường tiền gửi và vay NHTM khác mới đến vay NHNN qua cửa tái cấp vốn, đây được xem là cửa vay cuối cùng.

Thời gian gần đây, NHNN rất ít bơm tiền ra qua cửa vay tái chiết khấu, nên ngay cả các NHTM lớn có giấy tờ có giá không phải lúc nào cũng có thể chiết khấu giấy tờ này để vay vốn rẻ từ NHNN. Điều này đã đẩy lãi suất liên NH lên đến 18-22%/năm mà không phải lúc nào NHTM nhỏ cũng vay được.

Do vậy, các NHTM đã quay về vay cửa tái cấp vốn. Việc NHNN tiếp tục nâng lãi suất tái cấp vốn lên 1%/năm cũng nhằm hạn chế nhu cầu vay vốn của các NHTM, nhất là các NHTM lớn vay vốn trên thị trường tái cấp vốn để cho vay lại trên thị trường liên NH với lãi suất cao nhằm kiếm lợi. Nhiều chuyên gia cho rằng tới đây các NHTM nhỏ sẽ phải tính đến việc hạn chế tín dụng và lo thu hồi nợ để giảm bớt căng thẳng về nguồn vốn khi cửa vay liên NH và vay thị trường mở đang hẹp lại.

Trần 14%/năm còn hợp lý?

Nhiều NHTM cho biết khi NHNN nâng lãi suất tái cấp vốn lên 13%/năm, việc duy trì trần lãi suất huy động 14%/năm trên thị trường tiền gửi hiện nay không còn phù hợp. Thực tế, tại nhiều NHTM mức lãi suất huy động tiết kiệm đang quay trở lại mặt bằng phổ biến 17-18%/năm sau thời gian giữ ở mức 14%/năm.

Với mức lãi suất 14%/năm hiện nay Việt Nam là một trong những nước có mức lãi suất tiền gửi cao nhất, vì thế không thể tiếp tục tăng trần lãi suất. Hơn nữa, nếu tăng tiếp trần lãi suất, thị trường sẽ tiếp tục kỳ vọng ở mức cao hơn mức trần mới. Giữ mức trần lãi suất như hiện nay dù biết vẫn có NH lách luật vượt rào, nhưng phần nào đó trần lãi suất đã giữ thị trường lãi suất ổn định, tránh những cuộc đua lãi suất tạo sự dịch chuyển vốn giữa các NH.

Bà Dương Thu Hương,
Tổng Thư ký Hiệp hội NH Việt Nam

Nhiều NHTM cho biết lãi suất NH đang quay lại thời kỳ hoạt động bí mật, treo biển 14%/năm nhưng thực tế bao nhiêu chỉ có NH và khách hàng gửi biết. Vì vậy, trần lãi suất 14%/năm chỉ còn là hình thức và không có ý nghĩa để có thể tính toán được mức lãi suất huy động và cho vay thực tế của các NHTM hiện nay.

Vấn đề đang đặt ra là tại sao NHNN không tăng dự trữ bắt buộc mà lại tăng lãi suất tái cấp vốn? Trước đó, NHNN đã định hướng nếu tăng trưởng tín dụng trên 5% sẽ tính đến bài toán tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Tuy nhiên, con số tăng trưởng tín dụng quý I-2011 tính đến gần cuối tháng 3 khoảng 4,3% và trong những ngày cuối tháng 3 các NH hầu như ít giải ngân nên khó vượt ngưỡng 5%.

Do vậy, có thể thấy NHNN chưa áp dụng biện pháp tăng dự trữ bắt buộc mà chỉ tăng các mức lãi suất chủ đạo. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, khi tăng các loại lãi suất này chắc chắn sẽ tác động trực tiếp tới lãi suất huy động và cho vay trên thị trường của các NH, ảnh hưởng đến dòng vốn tín dụng trong những tháng tới. Và dự báo tăng trưởng tín dụng trong quý II của các NHTM sẽ tiếp tục tăng chậm so với quý I.

Trong báo cáo mới nhất phân tích về tình hình kinh tế Việt Nam trong những tháng tới của NH Standard Chartered, dự báo NHNN sẽ duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt tới năm 2012 và các mức lãi suất cao là cần thiết để chống lạm phát trong năm nay. NH này dự báo lãi suất tái cấp vốn sẽ ở mức 13% trong quý II và 14% trong quý III.

Tuy nhiên, theo một chuyên gia kinh tế, nếu duy trì một mức lãi suất trên thị trường quá cao và dài hạn có thể dẫn đến những tác hại nghiêm trọng, như doanh nghiệp phải ngừng sản xuất bởi không huy động được nguồn vốn, nạn thất nghiệp xảy ra. Vì vậy, chính sách lãi suất cao chỉ có thể áp dụng trong một thời gian ngắn, tránh tác dụng quá lâu cho nền kinh tế.

Dịu Ngân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng

SeABank và Tập đoàn BRG ra mắt thẻ BRG Elite đặc quyền ưu đãi 25%

(ĐTTCO) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) phối hợp với Tập đoàn BRG (BRG Group) vừa ra mắt thẻ quốc tế BRG Elite với nhiều tính năng nổi bật, bảo mật chuẩn EMV và ưu đãi giảm giá lên đến 25% khi sử dụng thẻ để thanh toán tại hệ thống các công ty thành viên thuộc Tập đoàn BRG trong các lĩnh vực như siêu thị, khách sạn nghỉ dưỡng, dịch vụ sửa chữa ô tô, Gốm Chu Đậu… 

Vàng - ngoại tệ