Nợ công có trong ngưỡng an toàn?

Dù chỉ là thảo luận ở tổ, nhưng chưa khi nào những vấn đề thu, chi ngân sách, nợ công lại trở nên gay gắt khi các đại biểu (ĐB) cho ý kiến, thậm chí nội dung này còn chiếm thời lượng đáng kể của phiên họp ở tổ bàn về kinh tế-xã hội. Sẽ còn phiên thảo luận ở hội trường ngày 2-11 tới, nhưng sự lo lắng, ưu tư của các ĐB, đặc biệt là nợ công đã khiến nhiều ĐB khẳng định dù chưa đến ngưỡng Quốc hội cho phép, nhưng xem ra chưa thực sự an toàn.

Nợ công có trong ngưỡng an toàn? ảnh 1
Theo báo cáo của Chính phủ, dư nợ công năm 2013 chiếm 56,2% GDP, năm 2014 ước 59,8% và nếu so với chỉ tiêu của Quốc hội đặt ra (không quá 65% vào năm 2015), dư nợ các năm vẫn nằm trong giới hạn an toàn.

Tuy nhiên, bức tranh về nợ công lại được nhiều ĐB chỉ ra với những hạn chế rất lớn và khó có thể nói an toàn. Dẫn đánh giá của các tổ chức quốc tế về việc khuyến cáo các nước đang phát triển, ĐB Trần Văn Minh (Quảng Ninh), cho biết để có thể phát triển và nợ công ở mức an toàn thì dư nợ không quá 60%.

Chính phủ cho rằng an toàn nhưng nợ công năm 2014 lên đến 59,8% GDP, gần chạm trần khuyến cáo và cũng không cách xa so với chỉ tiêu Quốc hội đề ra. Nhưng đó là chưa kể nợ công không tính đủ các khoản nợ của doanh nghiệp nhà nước. Vậy nói an toàn có ổn?

Càng đến năm 2015, nợ đến hạn phải trả với cường độ ngày càng cao khi kinh tế vẫn tiếp tục khó khăn là một thách thức. Do vậy, Chính phủ cần có báo cáo chi tiết về nợ công để từ đó lựa chọn giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô hay kích thích tăng trưởng. Cũng theo ĐB Minh, khi đưa ra ngưỡng 65%, Quốc hội đã tính toán dựa trên các chỉ tiêu như: tốc độ tăng trưởng, đầu tư toàn xã hội... nhưng nay một số chỉ tiêu không đạt nhưng lại nâng bội chi, nợ công tăng là không thuyết phục.

Khác với vay ODA ưu đãi hàng chục năm, khi huy động trái phiếu chính phủ (TPCP) dồn toa, nợ phải trả hàng năm cao và chúng ta không phải chờ con cháu trả nợ, mà năm 2014 là thí dụ khi lại phải vay tiếp 70.000 tỷ đồng để đảo nợ.

ĐB Trần Du Lịch

ĐB Trần Du Lịch (TPHCM) cũng cảnh báo, hiện ngân sách rơi vào tình trạng thu không đủ chi, trả nợ, vay để đầu tư phát triển thậm chí còn phải vay nhằm đảo nợ. Do vậy, khi nói an toàn về nợ công chính là điểm cần tính toán kỹ. Việc an toàn nợ công cứ dựa vào chỉ số trên GDP như 65% chỉ là một tiêu chí. Những nước vỡ nợ phần lớn dính tiêu chí thu hàng năm phải dành ra trả nợ bao nhiêu %.

Theo kế hoạch năm 2014, trả nợ vay 120.000 tỷ đồng nhưng thực tế lại còn huy động 70.000 tỷ đồng để đảo nợ. Như vậy thực tế 190.000 tỷ đồng nợ, chiếm hơn 24% tổng thu ngân sách và nếu theo đà này đến năm 2015 có thể lên đến 30%. Trong khi đó, thế giới đã tổng kết nếu thu ngân sách để trả nợ chiếm 25% thì báo động đèn vàng, còn vượt 30% là đèn đỏ, rất nguy hiểm. Do vậy, Chính phủ cần cho biết các kế hoạch cân đối thu để trả nợ, chu chuyển dòng tiền năm 2014, 2015, 2016 dành bao nhiêu % thu để trả nợ, từ đó Quốc hội quyết định.

Dẫn nợ công của các nước, ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cho biết: Nhật Bản 211%, Hoa Kỳ hơn 106%, châu Âu 90%; còn so với nhóm 5 nước dẫn đầu ASEAN, Indonesia hơn 23%, Thái Lan 44%, Philippines 40%, Malaysia 53% thì Việt Nam cao nhất.

Theo ông Nguyễn Hữu Quang, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách, dù báo cáo nói nợ công nằm trong giới hạn cho phép nhưng quan điểm của ông là không an toàn, vì đến nay, năm 2014 nợ công đã xấp xỉ 60% và lại phải vay đảo nợ. Đáng lo ngại là việc vay đảo nợ bắt đầu từ năm 2012 và đang có xu hướng vay xử lý nợ ngày càng nhiều. Thậm chí có thể việc phát hành TPCP chỉ đủ để trả nợ, không có để đầu tư thêm.

Lo ngại về nợ công, Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Thị Quyết Tâm đề nghị Chính phủ giải trình thêm nợ công bởi các cấu thành nợ công tính toán hiện nay chưa đủ. Có nhiều khoản khác Chính phủ phải trả chưa được cấu thành trong nợ công. Nợ Vinashin nói Chính phủ bảo lãnh, doanh nghiệp trả nợ, nhưng doanh nghiệp không trả được nợ thì thế nào, đặc biệt là nợ nước ngoài? Chính phủ bảo lãnh là phải chịu trách nhiệm tới cùng. Nếu báo cáo không sát, chính sách, giải pháp đưa ra không phù hợp thực tiễn.

Tại phiên thảo luận về kinh tế-xã hội ở tổ ngày 24-10, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân (Bến Tre) cho rằng theo Nghị quyết của Quốc hội, đến năm 2015 nợ công không quá 65%. Báo cáo của Chính phủ cho rằng phát hành TPCP vẫn làm nợ công nằm trong giới hạn cho phép, nhưng liệu có an toàn? Cũng theo Phó Chủ tịch Quốc hội, hiện các khoản vay đến hạn trả nợ lại phải vay để đảo nợ. Điều đó có nghĩa dù chưa đến ngưỡng nhưng cũng chưa được an toàn”.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng

SeABank và Tập đoàn BRG ra mắt thẻ BRG Elite đặc quyền ưu đãi 25%

(ĐTTCO) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) phối hợp với Tập đoàn BRG (BRG Group) vừa ra mắt thẻ quốc tế BRG Elite với nhiều tính năng nổi bật, bảo mật chuẩn EMV và ưu đãi giảm giá lên đến 25% khi sử dụng thẻ để thanh toán tại hệ thống các công ty thành viên thuộc Tập đoàn BRG trong các lĩnh vực như siêu thị, khách sạn nghỉ dưỡng, dịch vụ sửa chữa ô tô, Gốm Chu Đậu… 

Vàng - ngoại tệ