Năng lực hội đồng quản trị?

ĐTTC số 504 ra ngày 8-3 có đăng bài “Thiệt thòi cổ đông nhỏ”, tòa soạn đã nhận được nhiều phản hồi của bạn đọc. ĐTTC trích đăng ý kiến của NĐT Nguyễn Minh Hà

Nhìn từ chiếc “ghế”?

Nói đến vị trí lãnh đạo hoặc điều hành của các NH hiện tại, NĐT thường nghĩ đến 1 trong 2 vị trí, chủ tịch HĐQT hoặc tổng giám đốc. Điều này một mặt cho thấy tầm quan trọng của những con người đó tại NH, nhưng mặt khác cũng là “chỉ báo” cho sự lu mờ của những vị trí còn lại. Từ đó sinh ra những nhận định kiểu như “NH này tổng giám đốc chỉ được thuê để làm bù nhìn”, “NH kia chủ tịch HĐQT quyết tất cả”…

Đây là những điều không đáng có bởi lẽ hoạt động NH vốn dĩ phức tạp, cần phải có nhiều “bộ óc” hợp lực để giải quyết, khi quyền lực tập trung vào 1-2 cá nhân nào đó phải xem lại năng lực của các cá nhân còn lại.

Năng lực hội đồng quản trị? ảnh 1

Thành viên HĐQT phải là người có năng lực thật sự mới đưa
doanh nghiệp đi lên (ảnh chỉ mang tính chất minh họa).

Ngoài chủ tịch HĐQT và tổng giám đốc (thường có chân trong HĐQT), có 2 vị trí trong HĐQT cần phải xem xét nghiêm túc. Thứ nhất là vị trí thành viên HĐQT của các tổ chức tài chính nước ngoài. Thông thường các NH có đối tác chiến lược hoặc cổ đông lớn nước ngoài, các đối tác này sẽ có “ghế” trong HĐQT.

Nhưng khó có thể nói, tất cả những thành viên HĐQT “ngoại” này đều phát huy hiệu quả của mình. Thí dụ, trong cơ cấu thành viên HĐQT của HBB có một người nước ngoài là Joseph Paul Longo, đại diện cho Deutsche Bank AG.

Deutsche Bank là một định chế tài chính lớn trên toàn cầu, nhưng có thể thấy những dấu ấn tổ chức này thể hiện tại HBB là chưa rõ nét. Một trường hợp tương tự khác là từ khi Maybank mua cổ phần tại ABBank và đưa đại diện ngồi vào HĐQT nhưng cũng chưa thấy những sự thay đổi lớn nào trong hoạt động của NH này.

Thứ hai chính là vai trò của các thành viên độc lập của các NH. Thành viên này được xem như người công tâm để phản biện, thậm chí giám sát hoạt động của HĐQT. Thậm chí trong nhiều trường hợp, HĐQT chia ra nhiều “phe” thì tiếng nói của thành viên độc lập còn mang tính quyết định. Nhưng trong thực tế, hiệu quả của thành viên này như thế nào vẫn là điều cần phải bàn.

Một chuyên gia tài chính đã từng nhận định, nhiều trường hợp thành viên HĐQT độc lập thực chất mang tính chất “bù nhìn” cho nhóm cổ đông có quyền lực lớn, hoặc chức năng đóng góp phản biện chỉ theo kiểu “gió chiều nào xoay chiều đó”.

Thù lao HĐQT?

Năm 2010, ĐHCĐ của Vietcombank (VCB) phê duyệt thù lao cho HĐQT ở mức 0,28% trên lợi nhuận sau thuế. Năm vừa qua, VCB lãi sau thuế hơn 4.300 tỷ đồng, như vậy số thù lao cho HĐQT của VCB xấp xỉ 12 tỷ đồng. Trong khi đó,  tổng mức thù lao, lương, phụ cấp chuyên trách của HĐQT Eximbank (EIB) là 1% lợi nhuận sau thuế.

Năm 2010, EIB lãi 1.813,76 tỷ đồng, như vậy các khoản thù lao cho HĐQT của NH này sẽ là 18,138 tỷ đồng. Một NĐT bình thường nhìn vào những thống kê trên sẽ thấy so về quy mô, tất nhiên VCB lớn hơn EIB, tuy nhiên thù lao cho HĐQT tính cả trên số tương đối lẫn số tuyệt đối thì VCB (12 tỷ đồng) lại thấp hơn EIB (18 tỷ đồng).

NĐT có quyền đặt câu hỏi về sự chênh lệch này: Phải chăng do EIB “nhỏ” hơn VCB nên việc điều hành khó hơn? VCB “to sẵn” nên HĐQT “dễ thở” hơn?

Trả lời thỏa đáng những câu hỏi này là điều không đơn giản nhưng nó cho thấy một thực tế là không tồn tại một “ba rem” nào cho HĐQT, vì điều này do ĐHCĐ quyết. Thực tế cũng vì thiếu một “khung” nên chọn ra một con số hợp lý lại không đơn giản.

Cụ thể hơn như trường hợp của VCB, năm 2010 và 2011 đều có chung một tỷ lệ thù lao cho HĐQT là 0,28%. Trong khi hoạt động của các NH ngày một khó khăn hơn, liệu một tỷ lệ “bằng phẳng” như vậy có thể kích thích khả năng làm việc của các thành viên HĐQT hay không? Năm 2010 lợi nhuận sau thuế của VCB đạt 4.300 tỷ đồng nhưng năm 2011 lại chỉ còn hơn 4.240 tỷ đồng, giảm nhẹ so với năm trước.

Một thí dụ đơn giản: Làm ra lợi nhuận từ 2.000 tỷ lên 4.000 tỷ đồng sẽ khó hơn so với việc làm ra lợi nhuận từ 500 tỷ đồng lên 1.000 tỷ đồng, vì quy mô càng lớn, càng khó kiểm soát điều hành. Phải chăng, VCB cần phải có những chính sách “khuyến khích” hơn nữa trong việc trả thù lao, thưởng cho các thành viên để nâng cao năng suất lao động thay vì cứ “áp” một khung hay “cào bằng” một tỷ lệ nào đó?

NGUYỄN MINH HÀ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đồng nhân dân tệ kỹ thuật số đang bị cường điệu quá mức.

Đồng nhân dân tệ kỹ thuật số đang bị cường điệu quá mức

(ĐTTCO) - Đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, vì vậy, thu hút sự chú ý của dư luận thời gian gần đây. Đã có nhiều ca tụng về khả năng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số của Trung Quốc sẽ là tác nhân làm thay đổi cuộc chơi toàn cầu, và thay thế vai trò thống trị của USD. Liệu viễn cảnh này có xảy ra?

Ngân hàng

Vàng - ngoại tệ

Dòng tiền chảy vào vàng có thể chậm lại

(ĐTTCO)-Chuyên gia Daniel Ghali nhận định thị trường vàng sẽ trải qua một đợt giảm giá ngắn hạn xuống mức 1.850 USD/ ounce. Song về trung hạn, giá vàng vẫn được hỗ trợ bởi các chính sách của Fed.