Méo mó lãi suất

Ngày 13-4-2011, các ngân hàng thương mại (NHTM) đồng loạt hạ lãi suất huy động USD xuống 3%/năm theo Thông tư 09 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Điều này, theo nhận định của các chuyên gia, sẽ có tác dụng tích cực giúp cung tiền đồng trong thời gian tới bớt căng thẳng.

Tuy nhiên, nhìn vào biểu lãi suất của các NHTM hiện nay có thể dễ dàng nhận thấy điểm chung là các NHTM áp dụng một mức lãi suất chung cho tất cả các kỳ hạn. Ngày 13-4, ngày có hiệu lực thi hành trần lãi suất huy động USD, các NHTM như Eximbank, OCB, VietBank, ACB… đều niêm yết lãi suất USD 3% cho tất cả các kỳ hạn, từ 1-12 tháng.

Hiếm hoi vài ngân hàng áp dụng lãi suất thấp hơn như KienLongBank niêm yết lãi suất USD từ 2,85-2,9%/năm, DaiABank kỳ hạn 24 và 36 tháng 2,5%/năm. Lãi suất huy động VNĐ của các NHTM cũng được niêm yết 14%/năm cho tất cả kỳ hạn. DongABank là ngân hàng đầu tiên giảm lãi suất huy động VNĐ xuống 13,94%/năm cho tất cả  kỳ hạn áp dụng từ tháng 4-2011.

Việc niêm yết một mức lãi suất cho tất cả kỳ hạn được các NHTM cho biết là xu hướng tất yếu khi cuộc cạnh tranh huy động vốn của các NHTM bị NHNN khống chế trần huy động. Nhất là khi NHNN quy định khách hàng rút trước hạn chịu lãi suất không kỳ hạn, nên người dân có xu hướng gửi kỳ hạn ngắn 1-3 tháng là phổ biến. Vì vậy, các NHTM phải niêm yết lãi suất ở các kỳ hạn này đụng trần cùng với các kỳ hạn dài để giữ chân khách hàng. Và các tổ chức, cá nhân thay vì lựa chọn hình thức gửi tiền có kỳ hạn, nay đã chuyển sang thành không kỳ hạn để linh hoạt trong việc rút vốn. Đó là lý do vì sao các NHTM tiếp tục tăng lãi suất không kỳ hạn lên khá cao.

Việc tăng lãi suất không kỳ hạn không chỉ diễn ra ở các NHTM nhỏ mà đã xuất hiện ở các NHTM lớn và ngân hàng nước ngoài. Thí dụ tài khoản “đắc lợi trực tuyến” VNĐ của Ngân hàng ANZ, tài khoản tiết kiệm không kỳ hạn nhưng mức lãi suất đến 10,5%/năm, được tính trên số dư hàng ngày của khách hàng.

Khách hàng sử dụng tài khoản này sẽ không có yêu cầu về số dư tối thiểu. Hay như Habubank đã đưa lãi suất không kỳ hạn đối với VNĐ lên đến 12%/năm với khách hàng có số dư từ 10 triệu đồng trở lên. Trước đó, VPBank đã nâng lãi suất lên 9%/năm cho khách hàng có nguồn tiền VNĐ luân chuyển qua tài khoản thanh toán của VP Super. VPBank còn nâng lãi suất kỳ hạn 1-3 tuần lên từ 13,7-13,9%/năm.

SeABank đưa lãi suất lên 12%/năm với tiền gửi không kỳ hạn. Không chỉ tăng lãi suất không kỳ hạn, các NHTM còn mở nhiều loại hình tiết kiệm khác để hút vốn, phổ biến là hình thức lãi suất thả nổi theo chiều hướng tăng, lãi suất VNĐ bảo đảm theo giá USD…

Việc các NHTM chạy đua huy động lãi suất cao ở tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi thanh toán nhằm đối phó trước tình trạng NHNN hạn chế bơm vốn qua thị trường mở, gián tiếp đẩy lãi suất trên thị trường liên ngân hàng lên cao, từ 20-23%/năm. Huy động lãi suất không kỳ hạn của dân cư 12%/năm các NHTM vẫn có lời hơn huy động vốn ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng hiện nay.

Mới đây, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã có văn bản khuyến nghị các NHTM nên cân nhắc một cách thận trọng việc tăng lãi suất tiền gửi không kỳ hạn. Động thái này không chỉ đặt ngân hàng trước rủi ro tiềm ẩn còn khiến mục tiêu hạ lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp (khi lạm phát có xu hướng giảm) ngày càng khó khăn. Trước đây NHTM nào có tiền gửi thanh toán không kỳ hạn nhiều sẽ giữ lợi thế về giá vốn rẻ trong kinh doanh, nay NHTM nào có tiền gửi thanh toán nhiều thì giá vốn không những cao mà còn dễ rủi ro.

Bởi bản chất của tiền gửi thanh toán là ngắn hạn và giao ngay, tỷ lệ tiền gửi thanh toán nhiều so với tiền gửi kỳ hạn dễ dẫn NHTM đến rủi ro về kỳ hạn huy động và cho vay, đặc biệt các NHTM khó có thể kiểm soát được thanh khoản.

Rõ ràng, những NHTM tăng lãi suất không kỳ hạn lên cao chứng tỏ quản lý thanh khoản yếu, NHNN cần kiểm tra, “sờ gáy” các NHTM này. Bởi trên thế giới không có nước nào áp dụng lãi suất tiền gửi thanh toán không kỳ hạn cao lên đến 12%/năm như nước ta mà hầu hết các NHTM còn áp dụng lãi suất 0%/năm, thậm chí có ngân hàng còn thu phí với khoản tiền gửi ngắn hạn.

NHNN đã sử dụng trần lãi suất huy động VNĐ và USD để ngăn chặn sự vượt rào trong cạnh tranh lãi suất có kỳ hạn thì nhất thiết cũng cần có quy định trần lãi suất tối đa đối với tiền gửi thanh toán, tiền gửi không kỳ hạn.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng trong bóng tối

Ngân hàng trong bóng tối

(ĐTTCO)-Theo số liệu của NHNN, đến cuối tháng 7-2020, tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng (TCTD) đạt gần 9,22 triệu tỷ đồng. Trong đó số dư tiền gửi của các tổ chức kinh tế (TCKT) đạt hơn 4,138 triệu tỷ đồng, tăng 4,4% so với cuối năm 2019; Tiền gửi của dân cư đạt hơn 5,08 triệu tỷ đồng, tăng 5,2% so với cuối năm 2019. 

Ngân hàng

SCB ra mắt “S-Payroll Gói chi lương - Trọn đời miễn phí”

(ĐTTCO) - Trong bối cảnh tình hình kinh tế bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, chi phí giao dịch là một trong những mối quan tâm lớn của các tổ chức. Đặc biệt, các tổ chức có phạm vi hoạt động rộng và quy mô lớn, tổng mức phí cho dịch vụ ngân hàng lại càng cao. 

Vàng - ngoại tệ