Lãi suất “đi đêm” nhìn từ đại án VNCB

(ĐTTCO) - Phiên tòa sơ thẩm đại án Phạm Công Danh tại NH Xây dựng (VNCB) vẫn đang diễn ra (ảnh). Nhiều người theo dõi đặt câu hỏi vì đâu bị cáo Phạm Công Danh từ chỗ là một doanh nghiệp xây dựng đang ăn nên làm ra lại vướng vào vòng lao lý? Phải chăng vì sự kém hiểu biết như ông thừa nhận là muốn thành lập một NH phục vụ cho lĩnh vực xây dựng mà bất chấp thực trạng quá tệ của TrustBank khi đó?

Một thực tế là kể từ khi tiếp quản TrustBank từ nhóm cổ đông cũ, Phạm Công Danh đã phải tìm mọi cách xoay sở hàng ngàn tỷ đồng để duy trì hoạt động của NH này trong bối cảnh NH đang rơi vào diện kiểm soát. Khoản chi nặng nhất theo những gì ông Danh và các bị cáo khai chính là khoản chi chăm sóc khách hàng. Nói dễ hiểu, đó là những khoản lãi ngoài hay còn gọi “đi đêm” cho khách hàng, nhất là những khách hàng đặc biệt để giữ chân họ ở lại NH. Khi đó TrustBank không chỉ âm vốn chủ sở hữu và lỗ lũy kế lớn, mà còn gặp khó khăn trong việc tìm nguồn tiền khổng lồ để nuôi NH đang bị mất thanh khoản trầm trọng và bị kiểm soát đặc biệt. Với tình hình như vậy liệu khách hàng nào dám gửi tiền vào NH nếu không có những khoản lãi ngoài hấp dẫn đến khó cưỡng.

Tại tòa, ông Danh khai phải bỏ tiền túi, thậm chí lấy tiền của vợ để chi chăm sóc khách hàng. Tính riêng với nhóm khách hàng đặc biệt Trần Ngọc Bích, NH phải chi trả lãi vượt trần ngoài hợp đồng với lãi suất thêm từ 2-4%/năm. Theo đó, số tiền để chi ngoài cho nhóm này lên đến 2.500 tỷ đồng. Và vì là lãi ngoài, lãi vượt trần nên đây hầu như là những khoản chi không có chứng từ, tiền do phía Tập đoàn Thiên Thanh chi trả. Ngoài ra, đối với nhiều khách hàng khác, bộ phận chăm sóc khách hàng của VNCB phải tự điều chỉnh tỷ lệ trả riêng (ngoài lãi suất quy định) lên tới 10%/năm vào năm 2013 và giảm dần trong năm sau. Theo bị cáo Phan Thành Mai, con số ước tính dùng để chi chăm sóc khách hàng của VNCB vào khoảng 3.600 tỷ đồng. Ngay cả khi ông Danh bị bắt, cấp dưới của ông vẫn phải tiếp tục tìm cách vay mượn để chi khoản lãi suất trả ngoài thông qua các hình thức xổ số, game…

Một Tập đoàn Thiên Thanh với vốn chủ sở hữu chỉ hơn 1.218 tỷ đồng thì liệu thấm thía vào đâu so với một NH đang bị âm vốn 5.700 tỷ đồng và lỗ lũy kế 6.000 tỷ đồng và tiền mỗi ngày cứ đội nón ra đi. Đến khi Tập đoàn Thiên Thanh hết tiền, để xoay vòng tiền ông Danh phải đi vay lại với lãi suất cắt cổ lên đến 3-4% mỗi tháng. Lãi suất hấp dẫn là miếng mồi để VNCB thu hút được khách hàng gửi tiền vào. Nhưng để chi trả cho các khoản đó chính Phạm Công Danh đã phải trả lãi suất vay lại của những người nhiều tiền hơn. Một trong những thành phần được hưởng lợi trong công cuộc “tái cơ cấu VNCB của Phạm Công Danh” chính là các khách hàng đặc biệt, họ chính là những con “kền kền”.

Lãi suất “đi đêm” nhìn từ đại án VNCB ảnh 1
Trong khi tòa vẫn đang xét xử vụ đại án tại VNCB, những góc khuất về thị trường lãi suất vẫn đang rất nóng. Ngay trong ngày đầu tháng 8-2016 tràn ngập thông tin nguyên Tổng giám đốc Navibank cùng 9 thuộc cấp của mình bị khởi tố về các tội “cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng và cho vay nặng lãi”. Theo cáo trạng trong vụ án Huyền Như, Navibank đã thông qua 14 nhân viên để gửi 1.543 tỷ đồng với lãi suất lên đến 22%/năm, trong khi trần lãi suất tiền gửi chỉ 14%/năm, và bị Huyền Như chiếm đoạt 200 tỷ đồng. Vụ việc Navibank chỉ là một đơn cử trong việc tìm kiếm lợi nhuận của các tổ chức. Trên thực tế không thiếu các doanh nghiệp thừa tiền nhàn rỗi lên đến vài ngàn tỷ đồng cũng tìm cách “buôn tiền” kiểu này. Nhiều cá nhân trong nhóm khách hàng Trần Ngọc Bích khai họ được ông Trần Quý Thanh (cha Trần Ngọc Bích) cho mượn không hàng chục tỷ đồng để gửi VNCB. Số lãi thu được các nhân viên này mang về đưa cho ông Thanh.

 Đây mới chỉ là những trường hợp công khai trước tòa như một phần nhỏ của tảng băng về thực trạng lãi suất ngoài của NH Việt Nam mà chắc chắn phần chìm rất lớn. Thực trạng “đi đêm” lãi suất vốn vẫn tồn tại dù không được công khai. Chính bị cáo Danh cũng cho rằng mình đã tìm hiểu các NH khác và cũng nghiên cứu cách thức họ làm với chênh lệch lãi suất từ 6-8%/năm dành để chăm sóc khách hàng. Cách thức kinh doanh của VNCB trong bối cảnh thiếu hụt thanh khoản bị phơi bày trong ngày hôm nay, nhưng cũng phần nào phác họa chân thực về hoạt động kinh doanh của nhiều NHTM khác trên thị trường. Đó là chạy đua lãi suất, huy động vượt trần, sở hữu chéo, cho vay sân sau... Trong khi đó những ông chủ giàu có vẫn luôn muốn tận dụng để tiền đẻ ra nhiều tiền trong một thị trường tiền tệ vẫn còn nhiều bất ổn.

Minh Xuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng

MSB ra mắt gói tín dụng siêu tốc cho doanh nghiệp thương mại

(ĐTTCO) - Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nhanh chóng nguồn vốn uy tín để giải quyết nhu cầu thanh toán hàng ngày hoặc đáp ứng vốn tức thì chớp thời cơ kinh doanh, MSB đã ra mắt gói tín dụng siêu tốc cho doanh nghiệp với hạn mức lên đến 10 tỷ đồng, thời gian phê duyệt nhanh từ 2-5 ngày cùng nhiều ưu đãi miễn giảm phí giao dịch, quản lý tài khoản, internet banking... 

Vàng - ngoại tệ