Kinh doanh công ty tài chính

Dù sức khỏe của các công ty tài chính (CTTC) được mua lại rất èo uột, nhưng nhiều NH vẫn chấp nhận mua lại hoặc sáp nhập để hướng đến mục tiêu đẩy mạnh thị trường tài chính tiêu dùng. Đây là một quá trình không mấy dễ dàng khi NH phải bỏ một nguồn lực không nhỏ để tái cấu trúc CTTC.

Mua vì mục tiêu, tầm nhìn?

Chỉ trong vòng 1 tháng qua, 2 NH lớn đã quyết định mua lại CTTC và các thương vụ sẽ sớm hoàn tất ngay trong năm 2015. Đó là NHTMCP Quân đội (MB) nhận sáp nhập CTTC Sông Đà (SDFC-SDF), NHTMCP Sài Gòn-Hà Nội (SHB) mua lại CTTC Vinaconex Viettel (VVF). Trong đề án sáp nhập, các NH đều đưa ra sự cần thiết và lý do của các thương vụ, như hỗ trợ cổ đông Nhà nước triển khai thoái vốn ngoài ngành, hay phát triển mảng tín dụng tiêu dùng và khai thác tiềm năng thị trường tài chính tiêu dùng trong nước.

Thị trường tài chính tiêu dùng đang được nhìn nhận nhiều lợi thế mà phần lớn các NHTM đều muốn có phần. Mua lại CTTC là bước đi nhanh nhất, đặc biệt là nắm cơ hội tiếp cận các khách hàng lớn từ đối tác bị mua. Tuy nhiên, việc này không hề dễ khi sức khỏe tài chính của các công ty này cần có nguồn lực lớn phục hồi lại trước khi “đẻ trứng vàng”.

Trong khi lãnh đạo NH nhìn nhận sáp nhập hay mua lại CTTC như “món hời”, các cổ đông lại tỏ ra lo lắng.Tại Đại hội bất thường của MB, nhiều cổ đông cùng chung một mối lo và đặt câu hỏi tại sao NH lại chọn SDFC mà không phải một TCTD khác? Bởi tình hình hoạt động yếu kém của SDFC sẽ tác động đến MB trong tương lai. Tương tự, cổ đông SHB cũng tỏ ra băn khoăn vì VVF liên tục hoạt động không hiệu quả và nợ xấu cao trong nhiều năm qua.

Trong kế hoạch của mình sau sáp nhập, MB sẽ trình NHNN cho lập CTTC tiêu dùng MB với vốn điều lệ 500 tỷ đồng có tên gọi CTTC TNHH MTV MB (M Finance). Theo ông Lưu Trung Thái, Phó Chủ tịch HĐQT MB, các NH đang có xu hướng đẩy mạnh vào hoạt động cho vay tài chính tiêu dùng và MB nhận thấy sáp nhập SDFC có thể giúp thực hiện được chiến lược của NH. Do vậy quá trình tái cấu trúc CTTC mới sẽ cho lợi nhuận ngay trong năm đầu tiên. Về phía SHB cũng nhìn nhận CTTC sau sáp nhập vốn điều lệ là 1.000 tỷ đồng sẽ tăng trưởng mạnh cũng như có lợi thế cho vay tiêu dùng.

 Kinh doanh công ty tài chính ảnh 1

Xem ra mục tiêu lớn mà NH đưa ra trong các thương vụ này xuất phát từ tiềm năng xu hướng tiêu dùng trong tương lai. Trên thực tế, làn sóng NH mua hay thành lập CTTC diễn ra từ năm 2014, đặc biệt sau khi NHNN đưa ra dự thảo lấy ý kiến về việc các NH chỉ được cho vay tiêu dùng thông qua CTTC và cho đến nay những cặp đôi NH-CTTC trên thị trường không hiếm. Việc thành lập mới có thể sẽ tốn kém thời gian, do đó lựa chọn mua, sáp nhập CTTC có sẵn là bước đi tắt mà nhiều NH thực hiện để mở rộng quy mô và tận dụng lượng khách hàng từ công ty này.

Hay mua rồi để bán?

Sau các thương vụ sáp nhập, sức khỏe tài chính yếu kém của các CTTC mới được lộ diện. Chẳng hạn với SDFC, lợi nhuận năm 2010 đạt 80,5 tỷ đồng, nhưng qua năm 2011 giảm còn 78,85 tỷ đồng, năm 2010 lời 674 triệu đồng, năm 2013-2014 và 4 tháng đầu năm 2015 lần lượt lời 8,6 tỷ đồng, 9,06 tỷ đồng và 3,2 tỷ đồng. Trong khi đó biểu đồ nợ xấu cùng thời gian trên cũng liên tục tăng.

Ông Lưu Trung Thái phân tích trước đại hội MB có thể mất 500 tỷ đồng từ thương vụ sáp nhập này nhưng đã được tính toán và đánh giá kỹ lưỡng tài sản, tình hình tài chính của SDFC. Ông giải thích, giá cổ phiếu của SDFC niêm yết trên UPCoM ở mức khoảng 5.000 đồng/cổ phiếu, trong khi giá cổ phiếu của MBB khoảng 14.000 đồng/cổ phiếu, nên tỷ lệ sáp nhập (2,2 cổ phiếu SDF đổi 1 cổ phiếu MBB) có thể coi là hợp lý.

Trước khi về với SHB, tình trạng tại VVF cũng không khá hơn. Tổng tài sản của CTTC này giảm dần đều từ năm 2011 đến năm 2014 và chỉ tăng nhẹ vào giữa năm 2015. Cơ cấu huy động vốn từ mức 605 tỷ đồng vào năm 2011 giảm còn 290 tỷ đồng vào năm 2013, nhưng năm 2014 và đến giữa năm 2015 lại thể hiện bằng con số không trên báo cáo.

Tương tự, cho vay khách hàng cũng giảm. Kết quả kinh doanh, lợi nhuận trước thuế năm 2010 là 129 tỷ đồng, còn năm 2014 lỗ hơn 12 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thua lỗ trong hoạt động kinh doanh của VVF là sự gia tăng của chi phí dự phòng cho các khoản trái phiếu, tiền gửi quá hạn và chi phí dự phòng cho vay khách hàng.

Trong đề án sáp nhập cũng nêu rõ, tỷ lệ nợ xấu của VVF tăng mạnh trong vòng 5 năm từ năm 2010 đến 2014, nhưng xét theo số tuyệt đối nợ xấu của VVF tương đối nhỏ do quy mô dư nợ của công ty giảm dần qua các năm. Cuối năm 2014, tỷ lệ nợ xấu của VVF là 70,12% và đến tháng 6-2015 là 35,25%, tương đương 57 tỷ đồng/162 tỷ đồng tổng dư nợ.

Có một điểm lưu ý tại các kế hoạch dài hơn, MB có đề nghị NHNN được tìm kiếm đối tác chiến lược để góp vốn mua cổ phần hoặc liên doanh với CTTC sau một thời gian hoạt động với tỷ lệ nắm giữ tối đa 49% vốn điều lệ của CTTC. Điều này khiến liên tưởng đến sự kiện cổ đông VPBank vừa thông qua việc chào bán cổ phần chiến lược cho nhà đầu tư nước ngoài và thoái vốn/chuyển nhượng.

Theo đó VPBank được tìm kiếm, lựa chọn một đối tác chiến lược nước ngoài phù hợp để chuyển nhượng tối đa 49% vốn điều lệ CTTC VPBFC. Trước đó, VPBank mua lại Công ty TNHH MTV Tài chính Than-Khoáng sản Việt Nam và thành lập công ty mới với Thương hiệu FE Credit kể từ tháng 7-2014.

Nhưng VPBank lý giải việc chuyển nhượng vốn là do mảng hoạt động này có những đặc thù riêng và không thực sự phù hợp khi vận hành tại NH. Theo báo cáo tài chính 6 tháng 2015, VPBank góp vốn, đầu tư dài hạn vào CTTC con này 2.291 tỷ đồng, tăng so với mức 2.139 tỷ đồng thời điểm cuối năm 2014.

Phú Thuận

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nợ xấu, vừa giấu vừa run?

Nợ xấu, vừa giấu vừa run?

(ĐTTCO)-Thông tin từ cuộc họp báo của NHNN ngày 22-9 cho biết, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của các TCTD đang được duy trì ở mức dưới 2% có lẽ khiến không ít người bất ngờ.

Ngân hàng

Vàng - ngoại tệ