Giải quyết nợ xấu: Then chốt phá băng tín dụng

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, đến thời điểm này, các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thực thi trong thời gian qua đã có nhiều tác động tích cực. Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn còn nhiều vấn đề cốt lõi chưa giải quyết xong, đặc biệt là vấn đề nợ xấu.

PHÓNG VIÊN: - Thưa ông, ông nhận định như thế nào về hiệu quả những chính sách phát triển nền kinh tế được thực thi từ năm 2012 đến nay?

TS. LÊ XUÂN NGHĨA: - So với năm 2011, thời điểm này chúng ta đã loại bỏ hoàn toàn nguy cơ khủng hoảng thanh khoản của các NHTM. Lạm phát được kéo từ 18% xuống còn 7%, tăng dự trữ ngoại tệ rất mạnh từ 7 tỷ USD lên 28 tỷ USD, tạo lập được cán cân thanh toán thặng dư, ước tính năm 2013 đạt trên 5 tỷ USD, đồng thời duy trì được tỷ giá hối đoái ổn định, lãi suất giảm rất mạnh từ trên 20%/năm xuống còn xấp xỉ 10%/năm.

Mục tiêu của VAMC là làm sạch bảng cân đối tài sản của các NHTM, trên cơ sở đó các NHTM có thể đẩy tín dụng ra. Tất nhiên khắc phục đóng băng tín dụng không đơn thuần là giải quyết nợ xấu mà còn liên quan đến cầu nội địa, nhưng xử lý nợ xấu là vấn đề then chốt nhất. Dứt khoát phải tập trung nợ xấu một chỗ để làm sạch bảng cân đối tài sản của NHTM và giải thoát doanh nghiệp khỏi tình trạng đình trệ, không tiếp cận được vốn như hiện nay.

Mặc dù vậy, doanh nghiệp vẫn còn khó khăn rất lớn. Những khiếm khuyết, thất bại của doanh nghiệp ngày càng bộc lộ và không chỉ dừng lại ở những doanh nghiệp nhỏ và vừa mà có nguy cơ gây khó khăn lớn cho các doanh nghiệp, tập đoàn lớn ở khu vực quốc doanh lẫn tư nhân. Thị trường bất động sản, thị trường tài sản nói chung vẫn trong tình trạng đóng băng.

Lý do, ngoài những việc lớn đã được làm trong thời gian ngắn (18 tháng), những vấn đề cốt lõi vẫn còn đó. Thứ nhất, cầu nội địa yếu, tồn kho hàng hóa tăng khá nhanh, đặc biệt hàng bất động sản, công nghiệp, công nghiệp chế biến.

Thứ hai, nợ xấu rất cao. Về dài hạn, mô hình kinh tế chưa rõ ràng, doanh nghiệp nhà nước chưa cải cách, toàn bộ tiến trình cải cách để có thể đảm bảo thực thi tốt các hiệp định thương mại tự do mà chúng ta sẽ ký vào năm 2015, cũng như thực hiện các cam kết của Việt Nam trong TPP còn rất nhiều vấn đề.

- Việc xử lý nợ xấu của các NHTM đang nhận được sự quan tâm rất lớn. Là người đề xuất ý tưởng thành lập Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), ông có thể chia sẻ về việc này?

- Nợ xấu là một trong những vấn đề quan trọng nhất của tái cấu trúc NHTM. Để xử lý nợ xấu, NHNN và nhóm tư vấn của Thủ tướng đã nghiên cứu một thời gian khá dài, khảo sát ở rất nhiều nước, tham khảo nhiều ý kiến của các đoàn chuyên gia quốc tế và đề ra phương án thành lập VAMC. VAMC là ý tưởng do tôi đưa ra sau khi nghiên cứu rất kỹ về mô hình này.

Về xử lý nợ xấu, tôi có báo cáo 3 cách lên Chính phủ. Một, Chính phủ và NHNN không can thiệp và để NHTM, doanh nghiệp tự xử lý. Như vậy sẽ mất khoảng 7-10 năm mới xử lý xong 15% nợ xấu (khoảng 2%/năm) trong trường hợp nợ xấu mới không phát sinh.

Trong thời gian này phải chịu thảm họa thị trường bất động sản đóng băng, thậm chí sụp đổ, tín dụng đóng băng, tăng trưởng kinh tế khoảng 4-4,5%. Đó là mức tăng trưởng cận suy thoái. Hai, xử lý nợ bằng tiền của ngân sách, hoặc vay của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), hoặc vay của dân như Hàn Quốc đã vay 240 tấn vàng của dân, hay bán bớt tài sản quốc doanh, thậm chí bán cả cổ phần quốc doanh tại các tập đoàn.

Nếu làm như vậy, việc xử lý nợ xấu chỉ trong vòng 2-3 năm, bất động sản sẽ phục hồi nhanh, băng tín dụng sẽ được gỡ bỏ, tăng trưởng kinh tế nhanh chóng đạt 7,5% thậm chí 8%/năm. Ba, dùng tiền của NHNN và NHTM, bao gồm tiền dự phòng rủi ro của NHTM và tiền NHNN dưới dạng trái phiếu đặc biệt hoặc tiền ghi sổ.

Cách này sẽ kéo dài thời gian xử lý nợ xấu 4-5 năm, vì vừa tung tiền ra vừa canh chừng lạm phát và dùng các biện pháp kỹ thuật để xử lý việc tiền có thể dư thừa ngắn hạn trong lưu thông. Nếu thị trường bất động sản phục hồi chậm, tín dụng giải tỏa chậm nhưng bù lại tăng trưởng kinh tế ở mức 5,5-6%.

Được biết, trên thế giới chỉ Hàn Quốc có thể xử lý nợ theo phương án 2, tức là dùng tiền của ngân sách, bao gồm vay của IMF và vay của dân. Nhờ vậy, Hàn Quốc xử lý nợ rất nhanh và kinh tế họ phục hồi nhanh. Tại Việt Nam, Quốc hội không cho phép sử dụng tiền của ngân sách, tức tiền thuế của dân để xử lý nợ xấu nên chúng ta phải thực hiện phương án 3, sử dụng một phần tiền của ngân sách và một phần tiền NHTM.

Giải quyết nợ xấu: Then chốt phá băng tín dụng ảnh 1

Xử lý nợ xấu mới là tiền đề tái cấu trúc NHTM. Ảnh: LONG THANH

- Tại sao không dùng tiền đó bơm thẳng vào NHTM để xử lý nợ xấu mà phải thành lập VAMC?

- Chúng tôi đã nghiên cứu rất kỹ, VAMC là mô hình tập trung thành công nhất trên thế giới. Những nước thực hiện mô hình xử lý nợ phân tán đều thất bại. VAMC là đầu mối, thu gom nợ xấu về để phân loại sau đó bán cho những người mua có nhu cầu về từng loại tài sản đảm bảo.

Như vậy, những người mua nợ chỉ tiếp xúc với VAMC, không phải đến các NHTM tìm mua từng món. Hơn nữa, không thể nào có việc bán sỉ, bán lẻ nếu không đơn vị nào đứng ra gom, tập hợp các món nợ xấu để đấu thầu các hợp đồng bán sỉ, bán lẻ.

- VAMC có thể mua nợ bằng tiền ghi sổ hoặc trái phiếu đặc biệt nhưng sao chỉ chọn trái phiếu đặc biệt?

- Tiền ghi sổ là cách dùng truyền thống của các nước, nhưng Việt Nam dùng trái phiếu đặc biệt để đề phòng tiền ghi sổ có thể không minh bạch. Ghi sổ để mua nợ cũng khó kiểm soát, khi cầm sổ đó để cầm cố tại NHNN vay tiền, chiết khấu cũng khó kiểm soát.

Vì vậy trái phiếu đặc biệt được phát hành trở thành công cụ tài chính nằm ngay trong bảng cân đối tài sản của NHTM khi nợ xấu được hạch toán, đồng thời công cụ tài chính này có thể dùng để cầm cố vay chiết khấu tại NHNN, như vậy sẽ minh bạch hơn.

Theo kế hoạch của NHNN, từ nay đến cuối năm, VAMC có thể mua 30.000-35.000 tỷ đồng. Nhưng sau một thời gian hoạt động, tôi dự báo con số này có thể lên đến 40.000-45.000 tỷ đồng vì tốc độ bán nợ của NHTM cho VAMC đang rất lớn.

Hơn nữa, mức độ quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài cũng khả quan. Nhiều tập đoàn lớn đã vào và nghiên cứu, khảo sát, đặt vấn đề, nhưng tiếc rằng VAMC mới thành lập, nợ mua về chưa nhiều, chưa đủ năng lực để phân loại, bán sỉ hay bán lẻ và bán cho ai.

- Xin cảm ơn ông.

YÊN LAM (THỰC HIỆN)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng trong bóng tối

Ngân hàng trong bóng tối

(ĐTTCO)-Theo số liệu của NHNN, đến cuối tháng 7-2020, tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng (TCTD) đạt gần 9,22 triệu tỷ đồng. Trong đó số dư tiền gửi của các tổ chức kinh tế (TCKT) đạt hơn 4,138 triệu tỷ đồng, tăng 4,4% so với cuối năm 2019; Tiền gửi của dân cư đạt hơn 5,08 triệu tỷ đồng, tăng 5,2% so với cuối năm 2019. 

Ngân hàng

SeABank và Tập đoàn BRG ra mắt thẻ BRG Elite đặc quyền ưu đãi 25%

(ĐTTCO) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) phối hợp với Tập đoàn BRG (BRG Group) vừa ra mắt thẻ quốc tế BRG Elite với nhiều tính năng nổi bật, bảo mật chuẩn EMV và ưu đãi giảm giá lên đến 25% khi sử dụng thẻ để thanh toán tại hệ thống các công ty thành viên thuộc Tập đoàn BRG trong các lĩnh vực như siêu thị, khách sạn nghỉ dưỡng, dịch vụ sửa chữa ô tô, Gốm Chu Đậu… 

Vàng - ngoại tệ