Điều hành linh hoạt dòng vốn

Tốc độ huy động vốn của toàn hệ thống NHTM có dấu hiệu chậm lại so với cùng kỳ năm ngoái. Quý I-2011 tăng trưởng huy động vốn của hệ thống NHTM giảm 3,34%, trong khi dư nợ tăng 3,26%. Từ nay đến cuối năm thách thức lớn nhất cho các NHTM vẫn là cạnh tranh nguồn huy động vốn. 

Dòng vốn bị chia sẻ

Cạnh tranh nguồn vốn với NH hiện nay dễ thấy nhất là từ khu vực bất động sản, bởi năm nay bị hạn chế vay vốn NH nên doanh nghiệp bất động sản chuyển sang huy động từ cộng đồng (người góp vốn mua bất động sản, các nhà đầu cơ); trong khi đó các nhà đầu cơ huy động từ dân chúng, đã tạo ra thanh khoản không nhỏ cho các dự án xây dựng lớn. Vì thế khoản tiền gửi vào NH của dân cư giảm sút.

Điều hành linh hoạt dòng vốn ảnh 1

Thách thức cho các NHTM là cạnh tranh nguồn vốn huy động. Ảnh: LÃ ANH

Thứ hai, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không tiếp cận được vốn NH (có khi chấp nhận lãi suất cao vẫn không vay được) nên họ cũng huy động vốn của CBCNV hay ngoài thị trường tự do, bạn bè anh em với lãi suất tương đối cao. Thực tế, không ít người đã rút vốn NH để cho vay trên thị trường chợ đen, dù biết cho vay như vậy sẽ rủi ro cao, nhưng nhiều người vẫn xem đó là kênh đầu tư mạo hiểm.

Thứ ba, mọi người đều có kỳ vọng rất lớn thị trường chứng khoán sẽ phục hồi. Các chuyên gia trong nước và quốc tế đánh giá khá trùng hợp rằng khoảng quý III thị trường chứng khoán có thể đi lên. Vì vậy, mặc dù rất dè dặt nhưng số ít nhà đầu tư vẫn đổ vốn vào cổ phiếu trung hạn. Nếu tình hình này thực sự xảy ra, dứt khoát sẽ tạo ra sóng chứng khoán, lúc đó các nhà đầu tư lướt sóng vào cuộc. Các nhà đầu tư dài hạn sẽ tạo ra sóng cho thị trường và nhà đầu tư ngắn hạn sẽ tạo thanh khoản cho thị trường.

Thứ tư, giá vàng trên thị trường thế giới đã lên 1.500USD/ounce, gần đến ngưỡng dự đoán lạc quan nhất của các chuyên gia quốc tế là 1.560USD/ounce. Như vậy trong thời gian tới giá vàng có thể sẽ đạt đỉnh và đi xuống.

Thực tế giá vàng đã có những dấu hiệu chuẩn bị đi xuống, thể hiện qua việc tỷ phú Soross đã bắt đầu bán phần lớn cổ phiếu của ông tại quỹ khai thác vàng lớn nhất của Hoa Kỳ; Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã bán bớt số vàng của mình; một tập đoàn khai thác vàng lớn nhất thế giới có lượng dự trữ trên 1.000 tấn cũng bắt đầu bán vàng.

Trong khi đó, thị trường vàng trong nước giá đang đi ngược thị trường vàng quốc tế, thấp hơn 500.000-600.000 đồng/lượng. Trước tình trạng này, sẽ có doanh nghiệp tính đến xuất khẩu vàng ra nước ngoài. Điều này cũng thu hút một lượng vốn khá lớn vào các công ty vàng xuất khẩu, kể cả xuất khẩu chính ngạch lẫn xuất lậu.

Cửa khó NH nhỏ

Trong quý I và quý II-2011, mặc dù NHNN đã có nhiều biện pháp khống chế lãi suất nhưng vẫn không kìm nổi việc các NHTM xé rào lãi suất huy động. Thực tế lãi suất huy động của các NHTM lên đến 16-17%/năm, thậm chí các công ty chứng khoán hiện nay gửi tại các NHTM lãi suất 18-19%/năm.

Hiện nay, NHNN gần như đã đạt được tiến độ thắt chặt tiền tệ, bình quân một tháng vào khoảng 1,6-1,7% tăng trưởng tín dụng, điều này đồng nghĩa với việc chống lạm phát thành công. Tuy nhiên, thách thức với các NHTM là cùng lúc chống lạm phát, Chính phủ đang khởi động chương trình chống USD hóa bằng cách hạn chế việc nhận tiền gửi và cho vay bằng ngoại tệ, kết hợp song song biện pháp kinh tế và biện pháp hành chính, như tăng dự trữ bắt buộc với tiền gửi ngoại tệ, quy định trần lãi suất, quy định ngành và lĩnh vực được phép vay ngoại tệ, quy định kết hối, giảm trạng thái ngoại hối…

Nói cách khác, Chính phủ từng bước đưa ngoại tệ ra khỏi khu vực NHTM dưới dạng tiền gửi và cho vay. Xét về mặt tổng tài sản có ngoại tệ của các NHTM sẽ giảm, bởi xu hướng một bộ phận người dân nắm giữ ngoại tệ sẽ chuyển sang VNĐ khi nhận thấy tiền đồng lãi suất cao hơn lãi suất USD.

Như vậy thách thức huy động sẽ đến từ những NHTM nhỏ, uy tín thấp, việc huy động không chỉ khó khăn mà còn khó có thể cho vay khách hàng lớn. Đặc biệt những NH nhỏ đầu tư nhiều vào khu vực bất động sản và chứng khoán, sẽ luôn trong tình trạng căng thẳng về thanh khoản vì tài khoản tiền gửi của họ chủ yếu ngắn hạn trong khi tài khoản tiền gửi thanh toán của doanh nghiệp lớn không có.

Để trị được căn bệnh thanh khoản của các NHTM nhỏ, theo tôi chỉ có thể từ chính sách của NHNN. Thứ nhất, dựa trên tình hình thị trường NHNN tiến dần đến bỏ lãi suất trần huy động để lãi suất của các NHTM có thể minh bạch, tránh tình trạng vi phạm của các NHTM hiện nay mà gánh chịu là đối tượng vay vốn.

Thứ hai, bỏ quy định cho vay theo hạn mức huy động từ Thông tư 19, đồng thời tiếp tục tăng dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ. Ngoài ra, NHNN cần điều hành lãi suất linh hoạt hơn để lãi suất trên thị trường liên NH xoay quanh mức lãi suất của nghiệp vụ thị trường mở. Hiện nay, lãi suất thị trường mở của NHNN chỉ 13%/năm trong khi lãi suất thị trường liên NH phổ biến 18-20%/năm.

Khi vay trên liên NH lãi suất cao, tất yếu các NHTM sẽ quay ra chạy đua hút vốn trên thị trường tiền gửi. NHNN hoàn toàn có thể áp dụng mức dự trữ bắt buộc của NHTM lớn cao hơn NHTM nhỏ, như Trung Quốc đang áp dụng nhằm tránh tình trạng các NHTM ngại cho vay thị trường tín dụng vì sợ rủi ro và ít lãi mà đẩy vốn cho vay trên thị trường liên NH.

Đặc biệt NHNN cần bơm vốn thanh khoản đúng NHTM, tránh tình trạng chỉ bơm vốn qua thị trường mở đối với các NHTM có giấy tờ có giá. Đối với các NHTM nhỏ đang khó khăn, NHNN hoàn toàn có thể áp dụng chính sách tái cấp vốn có điều kiện, như buộc các NH này dừng cho vay bất động sản, chứng khoán… gây bất ổn thị trường tiền tệ.

TS. LÊ XUÂN NGHĨA Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng trong bóng tối

Ngân hàng trong bóng tối

(ĐTTCO)-Theo số liệu của NHNN, đến cuối tháng 7-2020, tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng (TCTD) đạt gần 9,22 triệu tỷ đồng. Trong đó số dư tiền gửi của các tổ chức kinh tế (TCKT) đạt hơn 4,138 triệu tỷ đồng, tăng 4,4% so với cuối năm 2019; Tiền gửi của dân cư đạt hơn 5,08 triệu tỷ đồng, tăng 5,2% so với cuối năm 2019. 

Ngân hàng

SeABank và Tập đoàn BRG ra mắt thẻ BRG Elite đặc quyền ưu đãi 25%

(ĐTTCO) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) phối hợp với Tập đoàn BRG (BRG Group) vừa ra mắt thẻ quốc tế BRG Elite với nhiều tính năng nổi bật, bảo mật chuẩn EMV và ưu đãi giảm giá lên đến 25% khi sử dụng thẻ để thanh toán tại hệ thống các công ty thành viên thuộc Tập đoàn BRG trong các lĩnh vực như siêu thị, khách sạn nghỉ dưỡng, dịch vụ sửa chữa ô tô, Gốm Chu Đậu… 

Vàng - ngoại tệ