Nóng bỏng cuộc đua trở thành Ngoại trưởng của Joe Biden

Politico
(ĐTTCO) - Dù Joe Biden chưa chắc có đắc cử hay không, cuộc chạy đua để làm ngoại trưởng của ông đã bắt đầu và các dấu hiệu rõ ràng một cách đáng ngạc nhiên nếu bạn biết nơi để tìm.

Joe Biden.

Joe Biden.

Đã có những chuyên mục George Will về lý do tại sao ông Biden nên chọn Chris Coons; Hay câu chuyện Người trong cuộc của người Do Thái chứa đầy những trích dẫn về việc thượng nghị sĩ Delaware sẽ vĩ đại như thế nào ở Foggy Bottom; Hay bài luận của Coons ở Foreign Affairs đầu tháng này.

Một thượng nghị sĩ đảng Dân chủ, Chris Murphy của Connecticut, cũng có thể tham gia. Ông ta liên tục xuất hiện trên các danh sách về chính sách đối ngoại, viết các cột về các vấn đề quốc tế và thúc đẩy các dự luật khiến ông mâu thuẫn với Tổng thống Donald Trump về các vấn đề toàn cầu. Ông Murphy cũng là người yêu thích những người tiến bộ đang cố gắng tác động đến các lựa chọn nhân sự của ông Biden.

Các trợ lý của ông chỉ ra rằng ông Murphy đã lên tiếng về chính sách đối ngoại trong nhiều năm và rằng ông Murphy chỉ đơn giản là đam mê về vấn đề này. Tuy nhiên, hoạt động cuồng nhiệt của ông trong những tháng gần đây không được những người trong và xung quanh chiến dịch của Biden chú ý.

Có những người bên trong Bidenworld không cần chiến dịch quảng cáo: Susan Rice, cựu Cố vấn An ninh quốc gia cứng rắn; và Antony Blinken, cựu Thứ trưởng Ngoại giao với khả năng ăn nói lưu loát, người hiện là trợ lý hàng đầu của chiến dịch Biden.

Trong các cuộc thảo luận với các nhà quan sát chính sách đối ngoại khác nhau, POLITICO đã nghe được khoảng 10 cái tên tổng thể, từ những nhân vật nổi tiếng của Bộ Ngoại giao như William Burns cho đến những lựa chọn sáng suốt như Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Mitt Romney của Utah.

Bản thân ông Biden đã đưa ra một số manh mối trong suy nghĩ của mình, mặc dù lịch sử lâu năm của ông với tư cách là một chuyên gia chính sách đối ngoại - và các bình luận chiến dịch của ông về chủ đề này - cho thông nên ưu tiên ngoại giao.

Cựu Phó Tổng thống cũng có xu hướng vây quanh mình với một nhóm nhỏ các cố vấn đáng tin cậy, từ các thành viên trong gia đình như chị gái ông Valerie cho đến các trợ lý lâu năm như Mike Donilon và Steve Ricchetti - điều này cho thông không có khả năng khai thác người ngoài.

Richard Fontaine, giám đốc điều hành của Trung tâm An ninh Mỹ mới, cho biết: “Tổng thống sẽ muốn chọn một người rõ ràng là người đủ tiêu chuẩn, nhưng cũng có thể có mối quan hệ làm việc chặt chẽ với ông ấy. Các ngoại trưởng luôn hiệu quả hơn khi họ ở gần tổng thống.”

Ngoài mức độ thoải mái cá nhân, ông Biden cũng phải xem xét các yếu tố khác, bao gồm: Ai sẽ đối mặt với những thách thức được Thượng viện xác nhận? Các khu vực bầu cử như những người tiến bộ sẽ muốn ai cho công việc? Và những lời hứa mà ông đã đưa ra để có một Nội các đa dạng thì sao?

Nóng bỏng cuộc đua trở thành Ngoại trưởng của Joe Biden  ảnh 1 Ảnh: J. Scott Applewhite/AP

Chris Coons - Người thì thầm của đảng Cộng hòa

Trong số các ứng cử viên tiềm năng cho công việc, Chris Coons, người hiện đang nắm giữ ghế Thượng viện từng do ông Biden nắm giữ, tiến gần nhất đến việc công khai thừa nhận mình muốn nó.

Ông Coons nói trong một tuyên bố: “Joe Biden và tôi có quan điểm rất giống nhau, thống nhất chặt chẽ về chính sách đối ngoại. Ông có rất nhiều người tuyệt vời để chọn, nhưng nếu ông cũng xem xét tôi, tôi chắc chắn sẽ rất vinh dự.”

Trong thông điệp của mình cho đến nay, Chris Coons đã tự nhận mình là một nhà sản xuất thỏa thuận lưỡng đảng theo khuôn mẫu của Biden - một người sẵn sàng tiếp cận trên khắp lối đi để tạo ra một chính sách đối ngoại thu hút cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ.

“Để Hoa Kỳ đóng một vai trò ổn định và vững chắc trong các vấn đề thế giới, các đồng minh và đối thủ của họ phải biết rằng chính phủ của họ nói chung một tiếng nói và các chính sách của họ sẽ không thay đổi đáng kể khi thay đổi làn gió chính trị trong nước,” Coons lập luận trong một bài luận về Đối ngoại ngày 07-10, có tiêu đề “Chính sách đối ngoại lưỡng đảng vẫn có thể xảy ra”.

Những người ủng hộ tài liệu không chính thức của ông Coons đã tập hợp các ghi chú, trong số những thứ khác, dịch vụ của ông trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện và mối quan tâm của ông đối với các vấn đề châu Phi. Điều này cũng chỉ ra rằng ông Coons có mối quan hệ tốt với các đảng viên Đảng Cộng hòa, cho thrằng ông sẽ có thời gian tương đối dễ dàng để được Thượng viện phê duyệt.

Chris Murphy - Người đàn ông bên trái

Trong khi đó, Chris Murphy đã tự liên kết với cánh cấp tiến ngày càng thẳng thắn của Đảng Dân chủ.

Nóng bỏng cuộc đua trở thành Ngoại trưởng của Joe Biden  ảnh 2 Ảnh: Samuel Corum/Getty Images

Những người cấp tiến không chỉ có ý định lật đổ TT Trump, họ còn muốn tác động đến các lựa chọn nhân sự của ông Biden, biết rằng điều đó có thể định hình chính sách của ông. Tầm nhìn của họ - kêu gọi giảm chi tiêu quân sự, nhấn mạnh hơn vào ngoại giao và đặt các vấn đề kinh tế vào trung tâm của chính sách đối ngoại - dường như đã ảnh hưởng đến nền tảng chính sách đối ngoại của ông Biden.

Ông Murphy đã nâng cao hồ sơ của mình trong những năm gần đây, sử dụng vị thế của mình trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện để kêu gọi một cách tiếp cận mới đối với ngân sách đối ngoại và thu hút sự chú ý đến các cuộc xung đột ở những nơi như Yemen.

Ông đã xuất hiện trên nhiều diễn đàn chính sách đối ngoại trong suốt chiến dịch năm 2020, là khách mời của các nhóm như Hội đồng Quan hệ Đối ngoại. Ông đã lôi kéo sự giận dữ từ TT Trump vì cuộc gặp với Ngoại trưởng Iran vào đầu năm nay, một phiên họp mà ông bảo vệ bằng cách nói, “Thật nguy hiểm nếu không nói chuyện với kẻ thù của bạn.” Ông Murphy cũng là động lực đằng sau đạo luật - bị TT Trump bác bỏ - hạn chế việc bán vũ khí của Mỹ cho Saudi Arabia, quốc gia cũng như Iran, có liên quan đến cuộc chiến Yemen.

Một năm trước, ông Murphy đã xuất bản một bài tiểu luận có tiêu đề “Làm thế nào để thực hiện một chính sách đối ngoại tiến bộ”. Đó là một điều gì đó kêu gọi sự khiêm tốn và chủ nghĩa thực dụng ở cả hai bên trong cuộc tranh luận ngày càng gay gắt giữa những người cấp tiến và đảng Dân chủ nền tảng về chính sách đối ngoại. Bản thân tác động của nó đối với cuộc tranh luận đã bị hạn chế, nhưng nó giúp người hâm mộ đặt câu hỏi về ý định của ông Murphy.

Ông Murphy lập luận: “Những người tiến bộ nên suy nghĩ lại về phản ứng phản đối của họ đối với các hiệp định thương mại quốc tế. Đúng vậy, một tổng thống tiến bộ nên đấu tranh để đạt được các tiêu chuẩn cao hơn về công nhân và môi trường trong các hiệp định thương mại như [Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương], nhưng sẽ thật ngu ngốc nếu chỉ nhượng quyền bá chủ kinh tế ở châu Á cho Trung Quốc bằng cách từ chối cố gắng tái thiết thương mại Mỹ-châu Á”.

Các hoạt động của ông Murphy đã thu hút sự chú ý của “tay chân” ông Biden, nhưng các trợ lý của thượng nghị sĩ lại không cho rằng ông ta đang thử vai cho Foggy Bottom. Họ chỉ ra rằng ông đã nói về chính sách đối ngoại trong nhiều năm - ông là đồng tác giả của một bài luận về Ngoại giao vào năm 2015 có tiêu đề “Các nguyên tắc cho một chính sách đối ngoại tiến bộ”.

Jamie Geller, người phát ngôn của ông Murphy cho biết: “Ông rất vinh dự được phục vụ người dân Connecticut tại Thượng viện Hoa Kỳ và còn rất nhiều việc phải làm trong công việc hiện tại của anh để khẳng định lại vai trò của Quốc hội trong chính sách đối ngoại. Ông sẽ tiếp tục làm việc để đảm bảo rằng an ninh quốc gia của Hoa Kỳ được thông báo và hướng dẫn bởi các giá trị tiến bộ trong và ngoài nước”.

Susan Rice - Bàn tay đáng tin cậy

Nếu ông Biden thắng, đại dịch Covid-19 và hậu quả là sự tàn phá kinh tế có thể sẽ tiêu hao những tháng đầu nhiệm kỳ của ông. Các quan chức hiện tại và cựu quan chức Hoa Kỳ nói rằng điều đó có thể khiến ông chọn một ngoại trưởng có kinh nghiệm trong quá khứ tại Bộ Ngoại giao vì người này sẽ không cần đào tạo thực tế nhiều ở Foggy Bottom (nơi đặt trụ sở Bộ Ngoại giao).
Nóng bỏng cuộc đua trở thành Ngoại trưởng của Joe Biden  ảnh 3 Ảnh: JOHANNES EISELE / AFP VIA GETTY IMAGES

Điều đó làm cho Susan Rice - một nhà chính sách đối ngoại giàu kinh nghiệm, người đã đảm nhiệm mọi công việc từ nhân viên cấp dưới của NSC đến nhà ngoại giao hàng đầu châu Phi đến đại sứ Liên hợp quốc và cố vấn an ninh quốc gia - một lựa chọn hấp dẫn cho ngoại trưởng.

Bà Rice và ông Biden được cho là có mối quan hệ nồng ấm, mặc dù họ không nhất trí về cách đối phó tình trạng hỗn loạn ở những nơi như Ai Cập và Libya khi ông Biden là Phó Tổng thống. Để đánh giá lòng kính trọng của mình, ông Biden nghiêm túc coi bà Rice như một người bạn đồng hành tiềm năng nhưng cuối cùng lại chọn Thượng nghị sĩ California Kamala Harris. Bà Rice cũng là một trong số ít phụ nữ và người da màu được nhắc đến như một nhà ngoại giao tiềm năng của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, việc đưa bà Rice trở thành ngoại trưởng có thể gặp khó khăn. Các đảng viên Đảng Cộng hòa từ lâu đã coi bà là một nhân vật phản diện, cáo buộc bà đã đánh lừa công chúng về vụ tấn công Benghazi năm 2012 khiến một đại sứ Mỹ và ba người Mỹ khác ở Libya thiệt mạng. Bà Rice đã chỉ ra rằng bà chỉ đơn giản là chia sẻ các điểm nói chuyện do các quan chức tình báo chuẩn bị, nhưng đảng Cộng hòa đã nhiều lần bác bỏ sự biện hộ của bà.

Bà Rice đã viết trong một cuốn hồi ký xuất bản năm ngoái. Các cuộc tấn công đã khiến bà Rice rút khỏi cuộc tranh cử để trở thành ngoại trưởng nhiệm kỳ thứ hai của Obama, thay vào đó trở thành cố vấn an ninh quốc gia.

Gần đây, TT Trump và các đồng minh của ông đã cáo buộc rằng bà Rice là một phần của một âm mưu rộng lớn hơn nhằm làm suy yếu tổng thống. Họ cho rằng bà đã hành động không đúng khi yêu cầu danh tính của một số người Mỹ được đề cập trong các báo cáo tình báo, những người hóa ra là cộng sự của TT Trump.

Bà Rice khẳng định bà không làm gì sai và xem qua những cái tên này như một phần nhiệm vụ thường ngày của bà với tư cách là cố vấn an ninh quốc gia; Một cuộc điều tra của Bộ Tư pháp về cái gọi là việc vạch mặt các trợ lý của TT Trump đã lặng lẽ kết thúc trong những tuần gần đây mà không có cáo buộc nào được đưa ra và không có báo cáo công khai.

Bà Rice từ chối bình luận về câu chuyện này thông qua người phát ngôn. Mặc dù bà hoạt động tích cực trên Twitter, xuất hiện trên truyền hình với tư cách là người đại diện cho ông Biden và viết các chuyên mục cho The New York Times, bà không công khai nói rằng bà muốn vai trò của nhà ngoại giao chính - nhưng bà cũng không làm chệch hướng ý tưởng.

Antony Blinken - Người trong cuộc của ông Biden

Đối thủ hàng đầu của bà Rice có thể là Antony Blinken, 58 tuổi, một phụ tá lâu năm của ông Biden và là thành viên chủ chốt trong nhóm vận động tranh cử năm 2020 của ông.

Nóng bỏng cuộc đua trở thành Ngoại trưởng của Joe Biden  ảnh 4 Ảnh: AP Photo/ Jose Luis Magana

Ông Blinken từ chối bình luận về điều này, nhưng ông thực tế đã được đào tạo cho công việc: Ông là một sinh viên tốt nghiệp Harvard; cha ông cũng tốt nghiệp Harvard, là một chủ ngân hàng đầu tư từng là đại sứ Mỹ tại Hungary. Thời trung học ở Paris, ông đã làm việc như một nhà báo và một luật sư, và đã từng giữ các chức vụ trong chính quyền Clinton và Obama. Ông cũng đã dành thời gian ở Đồi Capitol, nơi ông là giám đốc nhân viên đảng Dân chủ cho Ủy ban Đối ngoại Thượng viện khi ông Biden là chủ tịch.

Ông Blinken là trung gian chính cho ông Biden trong suốt chiến dịch; chẳng hạn, ông gặp gỡ thường xuyên với một số nhóm tiến bộ đang cố gắng định hình chính sách đối ngoại của ông Biden.

Ở thời ông Obama, ông Blinken từng là phó cố vấn an ninh quốc gia và phó ngoại trưởng. Nhưng trong khi ông Blinken thông thạo các vấn đề của Bộ Ngoại giao, các nhà nghiên cứu về chính sách đối ngoại cho rằng ông Biden sẽ muốn ông ở gần Nhà Trắng, có thể là cố vấn an ninh quốc gia.

Những nhân vật tầm cỡ khác

Các nhà phân tích đối ngoại cho biết những người được bổ nhiệm nổi tiếng khác dưới thời Obama có thể tham gia cuộc đua, bao gồm: Samantha Power, người từng phục vụ trong Hội đồng An ninh Quốc gia và là đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc; Tom Donilon, cựu cố vấn an ninh quốc gia của cựu TT Obama, người đã biết ông Biden từ lâu; và Wendy Sherman, một kiến trúc sư chủ chốt của thỏa thuận hạt nhân Iran, người từng là thứ trưởng nhà nước về các vấn đề chính trị.

Một số nhà ngoại giao hiện tại và cựu quan chức ngoại giao nói rằng ông Biden nên xem xét nghiêm túc việc chọn một nhân viên Bộ Ngoại giao hiện tại hoặc cựu quan chức Ngoại giao làm ngoại trưởng. Điều đó sẽ báo hiệu cho các nhân viên Bộ Ngoại giao rằng ông đang được họ ủng hộ.

Dưới thời TT Trump, nhiều nhà ngoại giao Hoa Kỳ đã bị gạt ra ngoài lề và bị coi là một “Nhà nước Ngầm” (Deep State) quyết tâm phá hỏng chương trình nghị sự của tổng thống. Ông Trump cũng đã nhiều lần cố gắng cắt giảm ngân sách của Bộ Ngoại giao xuống tới một phần ba, nhưng Quốc hội đã ngăn chặn điều đó.

Một cựu quan chức Bộ Ngoại giao thời ông Obama cho biết: “Điều quan trọng là ngoại trưởng tiếp theo không chỉ là tổng ngoại giao mà còn có thể sửa chữa Bộ Ngoại giao sau những thiệt hại mà chính quyền Trump đã gây ra”.

Trong số các ứng cử viên tiềm năng được yêu thích có mối quan hệ sâu sắc với các bộ phận là William Burns, một nhân viên Bộ Ngoại giao lâu năm từng là Thứ trưởng ngoại giao dưới thời cựu TT Obama. Ông hiện là Chủ tịch của Carnegie Endowment for International Peace.

Một lựa chọn khác có thể liên quan đến Bộ Ngoại giao là Nicholas Burns, người có các vị trí tại Bộ Ngoại giao bao gồm Thứ trưởng về các vấn đề chính trị ở thời George W. Bush. Hiện ông đang giảng dạy tại Harvard.

Mặc dù cả hai đều không công khai vận động tranh cử cho vị trí ngoại trưởng, nhưng cả hai đều đang giám sát hoặc tham gia vào các dự án giải quyết các câu hỏi lớn về vị trí mà chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đang hướng tới.

Sáng kiến của Nicholas Burns, được gọi là Dự án Ngoại giao Hoa Kỳ, được thiết kế để đưa ra một báo cáo phi đảng phái sau cuộc bầu cử đưa ra cách “xây dựng lại Bộ Ngoại giao trong nửa thế kỷ tới”, theo một thông báo vào tháng 4.

Tại Carnegie, William Burns đã tham gia vào một dự án có tiêu đề “Làm cho chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ hoạt động tốt hơn cho tầng lớp trung lưu”. Dự án giải quyết những gì đôi khi dường như là sự ngắt kết nối giữa các lựa chọn chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ và các quyết định kinh tế ảnh hưởng đến người Mỹ bình thường.

Trong một bài luận mà ông là đồng tác giả cho Bộ phận Ngoại giao, William Burns đã đặt ra thách thức rõ ràng phải đối mặt với bất kỳ ai được chọn làm ngoại trưởng của ông Biden.

“Sau bốn năm bị chính quyền Trump tấn công không ngừng nghỉ và nhiều thập kỷ bị lãng quên, tê liệt chính trị và trôi dạt về mặt tổ chức, chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ đã bị phá vỡ nghiêm trọng. Nhưng nó không phải là quá khó sửa chữa, ít nhất là chưa. Điều cần thiết bây giờ là một sự đổi mới lớn về năng lực ngoại giao, một nỗ lực cân bằng giữa tham vọng với những giới hạn của khả năng có thể vào thời điểm khó khăn ngày càng gia tăng trong và ngoài nước” - trích từ bài luận.

Các trợ lý và đồng minh của ông Biden không muốn thảo luận về các lựa chọn nhân sự có thể xảy ra - cuộc bầu cử vẫn có thể diễn ra theo cách nào đó, họ nói và họ tập trung vào việc đánh bại TT Trump hơn tất cả. Không ai trong số Burnses (những người không liên quan) đưa ra bình luận cho câu chuyện này. Donilon từ chối bình luận, trong khi Sherman và Power không trả lời yêu cầu bình luận.

Việc lập kế hoạch chuyển đổi cho một chức vụ tổng thống của ông Biden đã được tiến hành trong nhiều tháng, với cả các cố vấn được trả lương và không được trả lương đều đóng vai trò. Gần đây, nhóm chuyển đổi đã không khéo léo nói với những người vốn đang trêu đùa các vị trí trong Nội các để loại bỏ nó.

Michael Gwin, người phát ngôn chiến dịch cho biết: “Trọng tâm của chúng tôi từ nay đến Ngày bầu cử là đánh bại Donald Trump và đoàn kết đất nước của chúng tôi để đối mặt với những cuộc khủng hoảng mà ông đã không giải quyết được. Công việc xây dựng lại chính phủ của chúng ta để đối mặt với những thách thức đó sẽ đến sau đó.”

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ