Vốn ngoại chờ cơ hội

Gần đây, nhiều đối tác chiến lược nước ngoài tiến hành thoái vốn tại NH nội. Tuy nhiên, điều này không báo hiệu sự rút lui của nhà đầu tư nước ngoài mà do họ đã đạt được mục tiêu đầu tư và một nguyên nhân nữa là họ đang trông chờ cơ hội để mua lại số lượng cổ phần lớn hơn tỷ lệ 30% tại các TCTD có sức khỏe tốt.

Kỳ vọng có “thực quyền”

Tháng 7 vừa qua BIDV đã chuyển nhượng thành công toàn bộ vốn góp tại NH Liên doanh VID Public cho đối tác đến từ Malaysia là Public Bank Berhad (PBB). NH Liên doanh VID Public được 2 bên thành lập vào năm 1992 với tỷ lệ vốn góp 50-50. Thời điểm BIDV chuyển nhượng cổ phần, vốn điều lệ của NH này 62,5 triệu USD. Khi mua lại phần vốn của BIDV tại NH Liên doanh VID Public, PBB đã xin phép NHNN cấp phép thành lập NH 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam. Cũng thời gian này, CIMB Group Holdings BHD, NH lớn thứ 2 của Malaysia và có tài sản lớn thứ 5 ASEAN, cũng có kế hoạch xin giấy phép vào Việt Nam.

Những cuộc chia tay của nhà đầu tư ngoại diễn ra trên thị trường tài chính là điều bình thường, bởi có thể sau thời gian chung một mái nhà, các đối tác cảm thấy không còn phù hợp để tiếp tục hợp tác. Nhưng đối với NH nội, vai trò của đối tác ngoại rất quan trọng trong việc hỗ trợ về quản trị điều hành, vốn và nhân sự. Đây cũng là cách nhanh nhất để có được những tài sản cần thiết mang tính cạnh tranh cao.

TS. Cao Sỹ Kiêm,
Chủ tịch HĐQT DongABank

Trong khi đó, lại diễn ra nhiều cuộc chia tay của các đối tác chiến lược nước ngoài sau nhiều năm gắn bó. Như vào tháng 11-2013, cổ đông lớn của VPBank là Oversea Chinese Banking Corporation Limited (OCBC) đã hoàn tất việc chuyển nhượng toàn bộ 85.830.457 cổ phần, chiếm tỷ lệ 14,88% trên tổng số cổ phần của VPBank. Tập đoàn Fullerton Financials Holding (FFH) bán lại 20% cổ phần tại MeKong Bank cho MaritimeBank. HSBC vẫn đang sở hữu 19,4% vốn tại Techcombank nhưng đã không đề cử ứng viên tham gia HĐQT nhiệm kỳ mới, đã được nhiều chuyên gia dự báo sắp diễn ra một cuộc chia tay giữa 2 bên.

Ông Andy Ho, Giám đốc điều hành kiêm Trưởng bộ phận đầu tư VinaCapital, cho biết các thị trường vốn của Việt Nam đang tăng trưởng và nhà đầu tư nước ngoài đang rất quan tâm đến Việt Nam. Trong đó, thị trường các công ty niêm yết và OTC mang đến những cơ hội tuyệt vời.

Tuy nhiên, những cơ hội này bị hạn chế bởi giới hạn sở hữu nước ngoài chỉ ở mức 49% đối với doanh nghiệp niêm yết và 30% đối với NHTM, trong khi các nhà đầu tư nước ngoài mong đợi một tỷ lệ sở hữu cao hơn. Song song đó, nhiều chuyên gia nước ngoài nhận định ý định đầu tư vốn vào các TCTD Việt Nam của các quỹ đầu tư đang ngày càng thể hiện rõ, nhất là khi Chính phủ đã đưa ra phương án tái cơ cấu cho từng TDTC, trong đó có tính đến việc cho phép đối tác ngoại mua 100% vốn của một số NH.

Cụ thể, khả năng GPBank sẽ bán 100% vốn cho Tập đoàn UOB (Singapore) để tiến hành tái cơ cấu đang được xem là một trong những động lực thúc đẩy mối quan tâm của các nhà đầu tư ngoại. Tiếp theo, NHNN công bố tiếp tục triển khai tái cơ cấu các TCTD, cũng đã thu hút sự quan tâm của giới đầu tư.

Nút thắt cung cầu

Trên thực tế, nhiều NH phát triển mạnh, nhất là trong mảng bán lẻ, nhờ đối tác chiến lược hỗ trợ bằng những phương thức kinh doanh chuyên nghiệp, dịch vụ, sản phẩm tài chính hiện đại. Chẳng hạn, tại Techcombank, đại diện của HSBC trong thời gian hợp tác đã hỗ trợ rất lớn phát triển mảng khách hàng cá nhân. Chính vì vậy, sau khi nhà đầu tư ngoại ra đi, NH nội tiếp tục ráo riết săn lùng đối tác chiến lược mới đến từ nước ngoài. Cụ thể, sau khi chia tay với OCBC, VPBank đang tích cực tìm kiếm các đối tác chiến lược mới phù hợp với mục tiêu chiến lược phát triển của NH trong thời gian tới.

Giới phân tích thị trường cho rằng những năm gần đây, lĩnh vực tài chính, NH tại Việt Nam rơi vào khủng hoảng, đối mặt với hàng loạt khó khăn về tăng trưởng tín dụng, nợ xấu. Tuy nhiên, so với một số quốc gia tại ASEAN trong thời kỳ khủng hoảng năm 1997, nợ xấu của các TCTD Việt Nam thấp hơn nhiều. Trong khi đó, tiềm năng tăng trưởng của các NH Việt rất lớn khi vẫn còn nhiều mảng kinh doanh hấp dẫn chưa khai thác hết.

Nếu tập trung khai thác những mảng kinh doanh đó, lợi nhuận thu về không hề nhỏ. Vì thế nhiều nhà đầu tư ngoại dù thoái vốn, như FFH rút vốn khỏi MeKong Bank nhưng vẫn đang tìm kiếm đối tác là NH nội khác. Hay Tập đoàn UOB của Singapore cũng nói đến khả năng sẽ rút 20% vốn khỏi Southern Bank khi NH này tiến hành sáp nhập Sacombank, nhưng vẫn không có ý định rút khỏi Việt Nam mà tìm cơ hội đầu tư mới tại NH khác.

Vốn ngoại chờ cơ hội ảnh 1

VPBank đang tìm kiếm đối tác chiến lược mới sau khi OCBC thoái vốn.
Ảnh: LONG THANH

Theo thống kê của Bộ Tài chính, năm 2013 các tập đoàn, tổng công ty đã thoái vốn ngoài ngành trong lĩnh vực tài chính, NH đạt 734,7 tỷ đồng, nhưng trong 6 tháng đầu năm nay, phần vốn thoái khỏi lĩnh vực tài chính chỉ 168,3 tỷ đồng và lĩnh vực NH 73 tỷ đồng. Việc thoái vốn trong năm 2014 diễn ra chậm do chưa có đối tác nhận chuyển nhượng.

Điều này cho thấy cung cầu không đồng điệu và nhà đầu tư nước ngoài đang trông chờ sở hữu cổ phần với mức cao hơn 30%. Nghị định 01/2014/NĐ-CP về việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của TCTD Việt Nam cho thấy nỗ lực trong việc hỗ trợ đối tác ngoại gia tăng thêm quyền tại các TCTD, nhưng mức sở hữu đó vẫn chưa đáp ứng yêu cầu được nắm thực quyền tại NH, nên dù nhiều NH lớn thông báo bán tối đa tỷ lệ sở hữu cổ phần cho nhà đầu tư ngoại vẫn chưa tìm được đối tác chiến lược.

Trong khi đó, những NH được bán cổ phần trên 30% chủ yếu là những NH yếu kém, cần được hỗ trợ để hồi sinh. Những trường hợp này nếu được cho phép bán với tỷ lệ cao hơn mức 30% lại ít thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.

Yên Lam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Vàng - ngoại tệ