Vốn chết tại ai

Năm 2014, rất nhiều kỳ vọng dòng tín dụng dành cho doanh nghiệp (DN) được khơi thông, tuy nhiên đến thời điểm này tăng trưởng vẫn đang ì ạch. NHTM rất muốn bơm vốn để DN sản xuất kinh doanh và NH thu lợi nhuận, nhưng bài toán cho vay vẫn chưa thông bởi lượng khách hàng đủ điều kiện rất hạn chế trong khi nền kinh tế vẫn đang trì trệ, cơ hội phục hồi của DN còn mơ hồ.

Cửa vốn vào DN hẹp

Năm 2013, tín dụng toàn hệ thống NH vượt mục tiêu đề ra, đạt 12,58% tính cả lạm phát và tăng trưởng nhập lãi và gốc, nhưng thực tế nếu hạch toán theo thông lệ quốc tế mức tăng trưởng ròng rất thấp. Tăng trưởng tín dụng thấp đồng nghĩa với DN không đầu tư sản xuất, mở rộng kinh doanh.

Vì vậy, một trong những vấn đề then chốt được đặt ra trong năm 2014 là phải tập trung xử lý nợ xấu, tạo ra mối quan hệ lành mạnh và hiệu quả giữa DN và NH để tận dụng được cơ hội đầu tư mới.

Chúng ta đặt lạm phát mục tiêu 6,5-7% trong năm 2014, nhưng nếu tín dụng không tăng, đầu tư không tăng dù lạm phát cả năm ở mức chỉ 4-5% cũng là không đạt mục tiêu. Bởi mục đích đặt lạm phát mục tiêu là để tạo dư địa tăng tín dụng, tăng đầu tư, kích thích nền kinh tế phát triển.

TS. Trần Du Lịch

Tuy nhiên, qua 4 tháng đầu năm, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia đã nhận định, đến thời điểm này đầu tư trong nước vẫn chậm cải thiện và tăng trưởng vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Cụ thể, tín dụng 4 tháng đầu năm 2014 chỉ tăng 0,62%, thấp hơn mức tăng 1,44% của cùng kỳ năm 2013 và chi đầu tư phát triển từ ngân sách giảm 4,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, đầu tư nước ngoài trong 4 tháng đầu năm lại tăng 6,7% so cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,9% của cùng kỳ 2013.

Hầu hết các NHTM thừa nhận hiện vẫn đang diễn ra tình trạng NH thừa tiền, DN thiếu vốn và tín dụng cho DN cũng đang là một vấn đề rất đau đầu đối với NH. Con số tăng trưởng tín dụng vẫn tốt, nhưng tín dụng ở mảng khách hàng cá nhân chiếm ưu thế.

Ông Đỗ Minh Toàn, Tổng giám đốc ACB, cho biết hiện nay tổng dư nợ của ACB trong toàn hệ thống là 110.000 tỷ đồng, trong đó mảng cá nhân chiếm 45.000 tỷ đồng, mảng trái phiếu và DN lớn khoảng hơn 20.000 tỷ đồng, DN nhỏ và vừa chiếm khoảng 42.000 tỷ đồng.

Mặc dù ACB áp dụng lãi suất thấp cộng với chủ trương đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng cho các DN nhỏ và vừa để vừa cấp vốn cho DN sản xuất, vừa tìm kiếm lợi nhuận, nhưng hầu như dư nợ đối với các DN nhỏ và vừa không tăng.

Tại Sacombank, ông Phan Huy Khang, Tổng giám đốc, cho biết 4 tháng đầu năm Sacombank huy động vốn tăng 9,1%, nhưng cho vay chỉ tăng 4,2%, trong đó đặc biệt cho vay DN nhỏ và vừa chỉ tăng 2,5%, còn mảng khách hàng cá nhân tăng 4,5%. Sacombank thừa nhận việc tìm kiếm để có được khách hàng mới đủ điều kiện vay rất khó.

Tại NH hay cơ chế?

Ông Đỗ Duy Hưng, Tổng giám đốc VietCapital Bank, phân trần hiện lãi suất cho vay ngắn, trung và dài hạn bình quân tại VietCapital Bank là 10,58%/năm, trong đó lãi suất huy động bình quân 6,52%, chi phí hoạt động 2,52%. Do đó, có nhiều khoản vay trung và dài hạn với lãi suất dưới 10%/năm xem như NH không có lãi, trong khi đối với các khoản vay ngắn hạn lãi suất khoảng 6,58-7,2%/năm và cao nhất 9,5%/năm. Vì vậy lợi nhuận năm 2013 và 4 tháng đầu năm 2014 giảm.

Hiện nay, nếu đọc báo cáo tài chính của DN, NH thấy có dòng tiền không đi vào ngành chính rất khó cho vay, vì thực tế NH chỉ nắm khoảng 30-40% dòng tiền của DN và chỉ có ông chủ DN mới biết dòng vốn thực sự đi đâu.

Ông Đỗ Duy Hưng

Song để giữ được khách hàng tốt, NH buộc phải chấp nhận để có thể chờ 1-2 năm khi DN phục hồi sẽ thu lại lợi nhuận, còn hiện tại chấp nhận lời ít hoặc thậm chí lỗ. Nhưng lỗ này vẫn ít hơn so với việc giữ lại tiền trong NH, gửi lên thị trường liên NH lãi suất ở mức 4,5%/năm mức lỗ càng cao hơn.

Do vậy, nếu nói DN cần vốn mà NH không cho vay là không đúng, chỉ cần DN đáp ứng được 7-8 phần trong 10 phần yêu cầu NH sẽ cho vay ngay. Trong điều kiện hiện nay, DN cũ thuận lợi hơn, còn đối với khách hàng mới NH phải thẩm định kỹ để tránh rủi ro, bởi trước khi xảy ra khủng hoảng kinh tế DN đã sử dụng vốn quá dễ dãi, không đưa vốn vay vào phương án kinh doanh đã được NH thẩm định, làm mất cân đối nguồn tiền, dẫn đến khó khăn cho DN.

Theo TS. Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, hiện nay nền kinh tế Việt Nam vẫn trong giai đoạn trì trệ nên khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế vẫn hạn chế. Những nỗ lực giảm lãi suất của hệ thống NH vẫn chưa có tác dụng vì gốc vấn đề hiện nay không còn là lãi suất mà là thị trường, DN không có thị trường nên nhu cầu tín dụng không lớn.

Tuy nhiên, có 2 vấn đề cần nhấn mạnh. Thứ nhất,  hiện lãi suất trung hạn theo DN phản ánh vẫn còn khá cao so với báo cáo của các NHTM, khoảng 12-13%/năm. Vấn đề này cần được tập trung xử lý vì muốn thực hiện mục tiêu thúc đẩy tín dụng cũng như tái cấu trúc DN phải có vốn trung hạn.

Thứ hai, hiện có thể phân loại DN thành 3 nhóm, nhóm 1 là DN lớn, công suất tốt, kinh doanh tốt; nhóm 2 là những DN trong quá trình khó khăn khủng hoảng vừa rồi mất thị trường, mất khách hàng nhưng còn khả năng phục hồi; nhóm 3 là những DN không còn khả năng phát triển hoặc đã chết. Đối với nhóm 1 thì họ không cần vay, nhóm 3 thì không thể nào cho vay được nữa, nhưng ở nhóm 2 nếu muốn DN có lại thị trường, có lại khách hàng, các NHTM cần phải tìm cách để bơm vốn hỗ trợ để vực dậy các DN này, từ đó kéo tăng trưởng tín dụng đi lên.

Vốn chết tại ai ảnh 1

Nhiều NH đưa ra nhiều chính sách vay ưu đãi nhưng hầu hết
các DN không đáp ứng đủ điều kiện. Ảnh: LONG THANH

Đứng về phía người cho vay, các NH lại cho rằng chưa bao giờ kinh doanh NH lại vất vả như bây giờ, nếu như chính sách và cơ chế về tín dụng không thay đổi NH rất khó bơm vốn cho DN. Đồng thời, qua 2 năm tái cơ cấu, số DN vượt qua và khỏe lên không nhiều, đặc biệt là DN nhảy vào bất động sản vẫn chưa cách nào thoát ra được.

Ngoài ra còn nhiều thách thức khác như trong 5 lĩnh vực ưu tiên, vì nếu ngành nông nghiệp khó khăn kéo theo công nghiệp hỗ trợ cung cấp nguyên liệu bị ảnh hưởng, tức là một vài DN trong dây chuyền khó khăn sẽ kéo theo cả chuỗi cung ứng. Do vậy, muốn NH bơm vốn vào DN dễ dàng hơn cần sức bật của kinh tế để DN có thị trường, có khách hàng, cải thiện sản xuất kinh doanh.

YÊN LAM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ông Đinh Văn Thành – Chủ tịch HĐQT SCB trao bảng tượng trưng trao 20 căn nhà tình nghĩa tại Long An.

SCB xây 20 nhà cho gia đình chính sách khó khăn tại Long An

(ĐTTCO) -  Phát huy truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái, đồng thời hưởng ứng phát động của UBND tỉnh Long An, Ngân hàng Sài Gòn (SCB) đã tài trợ 1,2 tỷ đồng để xây dựng 20 nhà ở cho gia đình chính sách khó khăn tại tỉnh Long An.

Vàng - ngoại tệ