CHUYỂN NỢ THÀNH CỔ PHẦN

Tùy thuộc vào căn bệnh con nợ

Trong quá trình xử lý nợ xấu của doanh nghiệp (DN), một số NHTM đã chọn phương thức chuyển nợ thành cổ phần để sớm thoát khỏi nợ xấu. Theo đó, thay vì thu hồi nợ đã cho vay, NH sẽ hoán đổi thành cổ phần của DN để tham gia quản trị, đầu tư thêm vốn tái cơ cấu hoạt động của DN. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, ĐTTC đã có cuộc trao đổi với TS. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.

PHÓNG VIÊN: - Ông nhận định thế nào về giải pháp chuyển nợ thành cổ phần để tháo gỡ nợ xấu của DN?

Phương thức chuyển nợ thành vốn từ chủ nợ thành chủ sở hữu công ty là chuyện bình thường, nhưng phải kèm theo điều kiện chứ không phải bất cứ trường hợp nào cũng làm được.

TS. TRẦN DU LỊCH: - Về nguyên tắc, một chủ nợ (có thể là NH hoặc DN) tham gia xử lý vấn đề của con nợ bằng hình thức chuyển nợ thành vốn, mua lại cổ phần để làm lành mạnh tài chính của DN có nguy cơ phá sản hoặc không có khả năng trả nợ là một giải pháp đã được đề ra trong Luật Phá sản.

Cụ thể, trước khi quyết định DN có phá sản hay không, quá trình đàm phán của Luật Phá sản cho phép và khuyến khích chuyển nợ thành vốn chủ sở hữu để vực dậy các DN này. Đây cũng là thông lệ quốc tế để giải quyết trong trường hợp DN đứng trên bờ vực phá sản hoạt động trở lại. Xét về mặt tích cực, không ai muốn DN chết nếu như họ còn điều kiện để phục hồi.

Vì vậy, trong các cuộc khủng hoảng kinh tế, Hoa Kỳ và một số nước khác cũng đã thực hiện phương thức này để cứu DN, có trường hợp Chính phủ cũng đứng ra làm. Phương thức này là cách nhanh nhất để làm thay đổi tình hình của DN đang vướng nợ và có điều kiện tiếp cận khoản vay mới để tái đầu tư.

Khi chuyển nợ thành cổ phần, NH sẽ chuyển khoản vay thành vốn đầu tư dài hạn, tức chuyển từ khoản nợ phải đòi sang đầu tư dài hạn vốn chủ sở hữu. Vì vậy, NH cũng phải có đủ điều kiện về cơ cấu vốn chủ sở hữu trong cơ cấu bảng cân đối tài sản của NH, có đủ quỹ lợi nhuận, đủ phần vốn chủ sở hữu để bù trừ khoản đó; còn nếu NH đó không có lãi, không có vốn chủ sở hữu theo luật định thì không thể cân đối phần vốn đó thành phần đầu tư dài hạn được.

Sau khi chuyển nợ thành cổ phần, nếu kinh doanh tốt NH sẽ thu cổ tức, nếu vực dậy được DN khi có điều kiện NH có thể bán cổ phần lấy lại tiền. Khi mua cổ phần nắm quyền quản trị, NH có quyền thay lãnh đạo để nắm quyền kinh doanh theo phương thức tốt hơn.

- Xung quanh việc NHNN đã đồng ý chủ trương để VietinBank tham gia làm cổ đông chiến lược khi cổ phần hóa các công ty thành viên thuộc Tổng công ty Hàng hải (Vinalines) bằng toàn bộ khoản cho vay 5.000 tỷ đồng và đang chờ Chính phủ phê duyệt đang có nhiều ý kiến nhận xét khác nhau. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

- Đối với trường hợp VietinBank mua lại cổ phần để giải quyết nợ quá hạn hay nợ xấu của Vinalines, tôi không nhận xét cụ thể, vì việc mua này có dẫn đến rủi ro hay không thì đơn vị mua thẩm định và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, khi VietinBank muốn chuyển nợ thành cổ phần tại Vinalines cũng phải căn cứ trên mấy việc.

 Thứ nhất, căn cứ cơ hội phục hồi của DN đó, nếu như thực hiện có thể làm lành mạnh tài chính để phục hồi phát triển.

Thứ hai, cơ cấu về mặt sở hữu mà đơn vị chuyển nợ thành vốn phù hợp với chiến lược đầu tư của họ. Trường hợp VietinBank tham gia làm cổ đông chiến lược của Vinalines bằng phương thức chuyển nợ thành vốn chủ sở hữu, là một trong những giải pháp có thể giúp vực Vinalines trở lại và VietinBank có cơ hội thu hồi nợ quá hạn.

Đây là một vấn đề tích cực không chỉ với Vinalines, tôi nghĩ những DN khác nếu có điều kiện giải quyết như vậy đều tốt cho nền kinh tế. VietinBank là một NH với tư cách là 1 DN, HĐQT có quyền quyết định và chắc chắn họ sẽ chịu trách nhiệm về vấn đề này.

Tùy thuộc vào căn bệnh con nợ ảnh 1

Tư vấn cho khách hàng sử dụng dịch vụ NH. Ảnh: LONG THANH

- Trước VietinBank, một số NHTMCP cũng đã tiến hành chuyển nợ thành cổ phần như SHB hoán đổi nợ thành cổ phần tại CTCP Thủy sản Bình An (Bianfishco), hay VietABank từ chủ nợ trở thành cổ đông của CTCP Đất Xanh. Theo ông, xu hướng này có được NHTM áp dụng phổ biến trong thời gian tới?

- Đối với các NHTMCP, nếu họ tự nguyện chuyển nợ thành cổ phần để xử lý nợ quá hạn rất tốt. Dĩ nhiên trong một số trường hợp, NH làm vậy cũng có rủi ro nhưng còn hơn là mất hết. Theo tôi, nếu NH cảm thấy bài toán đó có lợi hơn, có cơ hội để lấy lại nợ thì nên làm.

Với DN, khi đã xử lý theo phương thức này, bản thân DN bị mắc nợ đã giải quyết được bài toán tài chính. Bởi đa số các DN lâm vào tình trạng phá sản là do bài toán tài chính, nợ đến hạn không trả được. Do đó khi được cơ cấu tài chính, tự nó đã làm lành mạnh tài chính cho DN trên bảng cân đối tài sản và không bị áp lực nợ phải trả hàng năm.

Như vậy, DN có điều kiện mở rộng đầu tư sản xuất, giảm bớt áp lực vì nợ phải trả, bởi chi phí lãi và chi phí tài chính cấu tạo vào giá thành của DN rất lớn, khi chuyển thành vốn không còn cấu tạo vào giá thành nữa, DN có điều kiện để cạnh tranh. Thí dụ như Vinalines với khoản nợ 5.000 tỷ đồng đã chuyển thành vốn của VietinBank sẽ giảm chi phí tài chính lớn, từ đó có thể giảm chi phí sản xuất và cạnh tranh.

Tuy nhiên, khi thực hiện phương thức này phải kèm theo điều kiện DN phải có khả năng phục hồi nếu thay đổi cơ cấu tài chính, còn nếu như thay đổi cơ cấu tài chính mà không có khả năng phục hồi không NH nào dám chuyển nợ thành vốn. Nói nôm na, nếu DN chỉ có bệnh về tài chính mới làm được, còn nếu có những căn bệnh ngoài tài chính, NH có giải quyết cơ cấu tài chính cho DN cũng không xử lý được thì đó không phải là cách để cứu DN.

Nghiệp vụ chuyển nợ thành vốn chủ sở hữu là một hình thức mang tính tự nguyện, cân nhắc lợi hại của chủ nợ đối với con nợ, nếu trường hợp chủ nợ cảm thấy rủi ro hay có sự ép buộc cũng không tốt. Việc áp dụng như thế nào trên thực tế còn tùy, thông thường giải pháp này phổ biến trên quốc tế, nhưng ở Việt Nam DN lâm vào tình trạng nợ xấu hầu hết kém hiệu quả, cơ hội phục hồi không có nhiều, nên các NHTM phải căn cứ vào điều kiện từng DN để xem xét và quyết định.

Còn với DNNN, việc NH có tiếp tục chuyển nợ thành cổ phần hay không còn tùy thuộc vào NH đánh giá như thế nào về năng lực đầu tư, lợi thế phát triển.

- Xin cảm ơn ông. 

YÊN LAM (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dồn cổ tức tăng vốn điều lệ

Dồn cổ tức tăng vốn điều lệ

(ĐTTCO) - Hiện nay còn 14 tổ chức tín dụng (TCTD) chưa áp dụng Thông tư 41/2016/TT của NHNN về tỷ lệ an toàn vốn theo phương pháp tiêu chuẩn của Basel II (hiệu lực từ 1-1-2020). Vì thế, việc tăng vốn điều lệ (VĐL) đang làm nóng ĐHCĐ nhiều nhà băng.

Vàng - ngoại tệ