Sắp xếp lại trật tự ngân hàng

Thừa thanh khoản, giảm lãi suất, lên hạn tín nhiệm, ổn định tỷ giá... năm 2014 được nhìn nhận là những sự kiện của hệ thống NH Việt Nam, nhằm từng bước sắp xếp lại trật tự trong hệ thống làm nền tảng phát triển trong năm 2015.

Thông tư 36 gỡ sở hữu chéo

 Sắp xếp lại trật tự ngân hàng ảnh 1
Ngày 20- 11-2014, NHNN ban hành Thông tư 36/2014/TT-NHNN quy định các giới hạn, tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của TCTD, chi nhánh NH nước ngoài có hiệu lực từ 1-2-2015. NHTM phải có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới được mua và nắm giữ cổ phiếu của TCTD và không được sở hữu quá 2 TCTD khác, đồng thời chỉ được nắm giữ dưới 5% vốn có quyền biểu quyết của TCTD khác đó.

Thị trường vốn còn chú ý vào quy định tỷ lệ vốn dành cho vay hoạt động kinh doanh đầu tư chứng khoán từ 20% vốn điều lệ còn 5% vốn điều lệ và chỉ những TCTD có nợ xấu dưới 3% mới được phép cho vay kinh doanh đầu tư chứng khoán. Giới nghiên cứu cho rằng Thông tư 36 sẽ giải quyết được những khúc mắc nổi cộm nhất của ngành NH là sở hữu chéo, thúc đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc hệ thống NH.

Điều hành thành công tỷ giá và dự trữ ngoại hối đạt kỷ lục

Đến nay, mức biến động VNĐ so với USD chỉ 1% được NHNN điều chỉnh một lần duy nhất thời điểm giữa năm. Tỷ giá USD/VNĐ đã có những thời điểm biến động mạnh, nhất là vào những ngày cuối năm do yếu tố tâm lý trước tin đồn điều chỉnh tỷ giá đã được NHNN kịp thời trấn an dư luận và nhanh chóng đưa trở lại trạng thái ổn định. Năm 2014 dự trữ ngoại hối đã tăng lên mức kỷ lục, theo báo cáo của người đứng đầu NHNN hiện đang ở mức trên 35 tỷ USD.

Chưa có thương vụ sáp nhập NH nào xảy ra

Các thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) thành công trong lĩnh vực NH được nhắc đến hiện tại đều được thực hiện trong năm 2013 với số lượng đến 5 thương vụ M&A toàn phần giữa một NH với công ty tài chính (CTTC) hoặc NH với NH.

Trong khi đó mùa đại hội đồng cổ đông 2014 ngành NH lại “nóng” chuyện M&A nhưng đến nay vẫn chưa có thương vụ nào được hoàn tất. Kể cả những ngày cuối năm, Vietcombank xin cổ đông chấp thuận chủ trương sáp nhập với một TCTD khác nhưng chưa cho biết đơn vị nào.

NH thừa tiền

Theo công bố của NHNN, huy động vốn tính đến 19-12 tăng 15,15%, riêng huy động vốn bằng VNĐ tăng khá cao 16,31% so với cuối năm 2013. Trong khi đó tín dụng tăng 11,8% và NHNN dự kiến sẽ hoàn thành chỉ tiêu định hướng 12-14% đề ra từ đầu năm. Xuyên suốt từ đầu năm, huy động tại các NH liên tục tăng trưởng hơn nhiều lần so với tín dụng.

NH thừa tiền trong khi không thể cho vay vì nhiều lý do như doanh nghiệp không muốn vay, hoặc những doanh nghiệp muốn vay lại không đáp ứng tiêu chuẩn vay… Thanh khoản tại các NH không những được đảm bảo mà còn dư thừa.

Lãi suất huy động liên tục hạ

Trong năm 2014, NHNN đã 2 lần điều chỉnh trần lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng. Lần thứ nhất vào ngày 18-3, trần lãi suất huy động ngắn hạn bằng VNĐ từ 7%/năm xuống còn 6%/năm, USD từ 1,25% xuống còn 1%/năm, lãi suất tái cấp vốn từ 7%/năm xuống 6,5%/năm. Vào ngày 28-10, trần lãi suất huy động VNĐ tiếp tục được điều chỉnh lần nữa từ 6% xuống 5,5%/năm, trần lãi suất tiền gửi USD của cá nhân tại các TCTD giảm từ 1% xuống 0,75%/năm.

Trong khi trước đó, các NH đã chủ động giảm lãi suất tiết kiệm các kỳ hạn nhiều đợt từ đầu năm đến nay. Điển hình như Vietcombank đã 5 lần hạ lãi suất huy động và luôn là NH tiên phong.

NH đi bán lẻ và M&A công ty tài chính nở rộ

Các hoạt động cho vay tài chính cá nhân như vay tiêu dùng, mua nhà, vay sửa chữa nhà, vay sinh con, đám cưới… được khai thác mạnh mẽ trong 1 năm qua. Nhiều NH đã tiến hành mua lại CTTC để tận thu trước tiềm năng còn lớn của thị trường này.

Chẳng hạn như VPBank mua lại Công ty TNHH MTV Tài chính Than - Khoáng sản Việt Nam (CMF) và đổi tên thành CTTC TNHH MTV NH Việt Nam Thịnh Vượng (FE Credit), Maritime Bank sở hữu 64% tại CTTC Dệt may (Vinatex), TechcomBank được chấp thuận mua lại CTTC Cổ phần Hóa chất Việt Nam (VCFC), CTTC Cổ phần Vietel - Vinaconex (VVF) thông qua việc sáp nhập với SHB. Xu hướng mua lại CTTC sẽ còn nở rộ trong năm 2015.

Triển vọng tích cực

Tổ chức quốc tế Moody's nâng triển vọng hệ thống NH Việt Nam lên ổn định, phản ánh kinh tế vĩ mô ngày càng ổn định và thanh khoản trong hệ thống được củng cố. Ngoài ra, hàng loạt NHTM trong nước đã được các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế nâng hạng tín nhiệm trong năm qua sau nhiều nỗ lực hoạt động tích cực.

Một kết quả ngoài mong đợi khác trong lĩnh vực tài chính 2014 là Bộ Tài chính đã phát hành thành công trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm ra thị trường vốn quốc tế với tổng khối lượng 1 tỷ USD.

Lãi suất phát hành 4,8%/năm là mức thấp nhất trong các đợt phát hành từ trước đến nay so với mức lãi suất dự kiến ban đầu khi chào bán là 5,125%/năm, tiết kiệm được khoảng 32,5 triệu USD tiền thanh toán lãi trái phiếu chính phủ (trong 10 năm).

VAMC sẽ mua nợ xấu theo giá thị trường

Xử lý nợ xấu vẫn là vấn đề nóng của hệ thống NH trong năm 2014. Tính từ tháng 10-2013 đến ngày 23-12-2014, VAMC đã mua được 123.000 tỷ đồng nợ xấu. Đáng chú ý, trong số nợ xấu đã mua, VAMC đã xử lý được hơn 4.000 tỷ đồng qua việc xử lý tài sản bảo đảm, bán nợ, tổ chức đấu giá…

VAMC được nhận định đã và đang là công cụ hữu hiệu trong quá trình xử lý nợ xấu không sử dụng vốn ngân sách. Một vị đại diện của NHNN cho biết VAMC dự định sẽ thí điểm nợ xấu theo phương pháp giá thị trường vào cuối năm 2014 và chuyển hoàn toàn sang mô hình này vào năm 2016.

Theo nhiều chuyên gia đây là một bước đổi mới quan trọng và là bước tiến rất khả quan vì vai trò của VAMC chỉ từ một đại lý trở thành một cơ quan chủ chốt. Vì đây là lần đầu tiên VAMC sử dụng nguồn lực tài chính thực sự của mình để mua nợ xấu. NHNN đang xin chấp thuận để nâng vốn điều lệ của VAMC từ 500 tỷ đồng lên 2.000 tỷ đồng.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dồn cổ tức tăng vốn điều lệ

Dồn cổ tức tăng vốn điều lệ

(ĐTTCO) - Hiện nay còn 14 tổ chức tín dụng (TCTD) chưa áp dụng Thông tư 41/2016/TT của NHNN về tỷ lệ an toàn vốn theo phương pháp tiêu chuẩn của Basel II (hiệu lực từ 1-1-2020). Vì thế, việc tăng vốn điều lệ (VĐL) đang làm nóng ĐHCĐ nhiều nhà băng.

Vàng - ngoại tệ

Đầu tư vàng khó thua lỗ?

(ĐTTCO)-Hoạt động đầu tư vàng thường nhằm vào lý do chính yếu như công cụ trú ẩn khi kỳ vọng lạm phát gia tăng, hoặc đa dạng hóa danh mục đầu tư khi bất ổn kinh tế gia tăng. Vì vậy trong gần 7 tháng năm 2020, giá vàng thế giới đã tăng khoảng 24% kể từ đại dịch Covid-19, và cùng thời điểm này giá vàng trong nước cũng tăng 21,8%.