Quy định cụ thể mới chống chuyển giá

Mới đây, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã kiến nghị Bộ Tài chính sửa đổi các quy định để tránh tình trạng nhiều doanh nghiệp (DN) trong nước chuyển giá, trốn thuế, gây thất thoát cho ngân sách hàng ngàn tỷ đồng. Đáng chú ý, KTNN đã đề xuất truy thu 408 tỷ đồng tại Tổng công ty Bia rượu nước giải khát Sài Gòn (Sabeco). Trong khi đó, Sabeco phản ứng và cho rằng thực hiện đúng chính sách thuế. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Lộc (ảnh), Đoàn Luật sư TPHCM.

PHÓNG VIÊN: - Thưa Luật sư, ông bình luận gì về việc KTNN kiến nghị Bộ Tài chính truy thu 408 tỷ đồng tiền thuế Sabeco trong năm 2013?

Quy định cụ thể mới chống chuyển giá ảnh 1

Luật sư NGUYỄN VĂN LỘC: - Dưới góc độ pháp lý, việc kiến nghị của KTNN với Bộ Tài chính truy thu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với Sabeco có thể xem như đã gián tiếp chỉ ra một lỗ hổng trong việc quản lý thuế TTĐB theo quy định hiện hành.

Theo quy định của Luật Thuế TTĐB, sản phẩm bia của Sabeco là đối tượng bị đánh thuế TTĐB với mức thuế suất 50%. Và mốc giá để đánh thuế theo quy định của Thông tư 05/2012/TT-BTC là giá bán của cơ sở sản xuất, nhưng không thấp hơn 10% giá bán bình quân của cơ sở thương mại bán ra trong trường hợp nhà sản xuất bán hàng qua cơ sở kinh doanh thương mại.

Việc Sabeco lập các công ty thương mại tại các khu vực mà Sabeco nắm cổ phần chi phối, rồi phân phối cho các đơn vị này với giá thấp để được tính thuế thấp cũng phù hợp. Tuy nhiên, quy định của Thông tư 05 không thể hiện rõ điều kiện về mối quan hệ giữa công ty sản xuất (Sabeco) và công ty thương mại (công ty con) cũng như không quy định công ty thương mại cấp mấy. Vì lẽ đó, để phản bác việc truy thu thuế, Sabeco có thể lập luận theo hướng thị trường, theo thông lệ và cách họ áp dụng linh hoạt.

Nhưng ở góc độ kinh tế và thị trường, việc cạnh tranh giữa các DN trong lĩnh vực này rất cao, đặc biệt là vấn đề giá bán và chính sách khuyến mại. Chẳng hạn các DN nội địa trong lĩnh vực này có ý kiến về hành vi chuyển giá của các công ty có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong suốt thời gian qua là có cơ sở.

Tất nhiên, đó không phải là cái cớ để họ cũng làm sai, rồi mong muốn về một sự cạnh tranh công bằng, sự điều tiết của Chính phủ để các DN được hưởng lợi như nhau. Chính sách thương mại đang mở rộng cánh cửa đón các nhà đầu tư trong một thị trường tự do hơn, các hiệp định song phương và đa phương đi vào thực tế, khi đó mức độ cạnh tranh sẽ theo tỷ lệ thuận.

Trước khi cơ quan Nhà nước tiến hành các biện pháp xử lý, hay để tránh việc xử lý có khả năng bị khiếu nại, kiện tụng từ DN, các chính sách phải tuyệt đối thống nhất, rõ ràng và cụ thể.

- Với những người làm công tác thuế, thanh tra thuế, thật ra không khó để phát hiện giá bia bán ra trên thị trường chênh lệch quá lớn so với giá bia Sabeco khai đóng thuế (theo quy định tại Thông tư 05/2012 của Bộ Tài chính). Vậy theo ông tại sao những cơ quan này chậm lên tiếng?

- Việc thành lập công ty con, công ty cháu, công ty liên kết… để bán với mức giá thấp hơn để chịu mức thuế thấp không phải là mới trong các lĩnh vực kinh doanh hàng hóa chịu thuế TTĐB.

Có nhiều lý do để cơ quan quản lý thị trường và thanh tra thuế chưa thực hiện việc xử lý, có thể do quy định chưa cụ thể về các hành vi vi phạm và đơn vị chịu trách nhiệm xử lý các vi phạm. Vì chưa có kết luận thể hiện các DN áp dụng các biện pháp chuyển giá để giảm khoản thuế phải đóng, việc DN áp dụng linh hoạt các quy định pháp luật để giảm chi phí trong kinh doanh là điều dễ hiểu.

- Theo ông vụ việc Sabeco có phải là trường hợp cá biệt hay còn hàng loạt DN khác cũng thực hiện chuyển giá tương tự?

- Có nhiều đơn vị kinh doanh các loại hàng hóa chịu thuế TTĐB như thuốc lá, bia, rượu… đóng thuế khá lớn vào ngân sách nhà nước, trong đó có Sabeco như truyền thông đưa tin.

Tuy nhiên, không phải tất cả các khoản tính thuế của DN đều có hướng dẫn cụ thể từ cơ quan chức năng, gây các cách hiểu khác nhau cho DN. Và thường DN luận giải theo hướng có lợi cho mình. Cũng không loại trừ việc áp dụng linh hoạt pháp luật này là do các DN đa quốc gia đã và đang làm như thế, buộc họ phải chạy theo xu hướng thị trường chứ không phải cố tình vi phạm.

Việc các đơn vị thực hiện chuyển giá, tìm “kẽ hở” của luật để có lợi cho mình trong kinh doanh mà chưa bị cơ quan nhà nước phát hiện, đặc biệt là việc truy thu thuế, không đồng nghĩa với việc họ đang làm đúng. Có thể các quy định chưa đáp ứng sự vận hành của thị trường trong lĩnh vực đó, nhưng các nguyên tắc cơ bản trong kinh doanh luôn có giới hạn của nó.

Tôi thấy các DN Việt khi có thanh tra, kiểm tra thì y như rằng sẽ có vi phạm và khi đó mới điều chỉnh. Nên chăng DN cần sự tư vấn từ cơ quan nhà nước, các chuyên gia và luật sư để hạn chế các rủi ro từ việc bị phát hiện vi phạm khi có sự cố pháp lý.

- Việc chống chuyển giá đối với các công ty đa quốc gia vốn dĩ hết sức gian nan, nay còn phải đối mặt thêm với các công ty trong nước. Theo ông cần có những giải pháp gì để giải quyết vấn đề này?

- Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng Nhà nước cần tiến hành các biện pháp mạnh tay hơn nhằm giải quyết vấn đề này để quá trình hội nhập kinh tế nhanh chóng hơn trong giai đoạn hiện nay, bao gồm cả việc cân bằng trong “luật chơi” của các khối DN có vốn đầu tư nhà nước và khối kinh tế tư nhân.

Theo đó, công tác quản lý thuế đối với DN cần tiến hành đồng bộ giữa các ban ngành trên cơ sở các quy định được ban hành thống nhất, rõ ràng và có cơ chế thực hiện các biện pháp chế tài cụ thể. Các quy định cần cân đối với yếu tố thị trường và thông lệ của ngành kinh doanh đó.

Thí dụ, sau khi xác định mốc giá để tính thuế TTĐB và mức chênh lệch giá, “giá sản phẩm được bán thị trường không vượt quá 5%”, nhưng việc xác định phần chênh lệch có vượt quá 5% hay không cần quy định cụ thể. Vì giá sản phẩm bán cho người tiêu dùng trên thực tế rất đa dạng và thậm chí có sự chênh lệch lớn giữa những chủ thể bán lẻ khác nhau.

Thiết lập cơ chế quản lý, thanh tra, kiểm tra và đối soát các hành vi vi phạm liên quan đến thuế và có ngân sách để các cơ quan liên quan thực hiện công việc này. Bên cạnh tính minh bạch, công bằng trong xử lý với các đơn vị vi phạm, việc hướng dẫn cụ thể hay giải thích cho DN rõ về các vi phạm cũng là việc cần thực hiện. Bởi có thể, DN bị rối vì các quy định chứ không hẳn là họ cố tình vi phạm hay “lách luật” để tìm kiếm thêm lợi nhuận.

- Xin cảm ơn Luật sư. 

MINH TUẤN (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

SHB được Moody’s giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm triển vọng ổn định

SHB được Moody’s giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm triển vọng ổn định

(ĐTTCO) – Đây là thông tin vừa được SHB công bố sau gần 4 tháng kể từ ngày Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Moody’s thông báo về việc rà soát, đánh giá rủi ro, sức mạnh tài chính và triển vọng phát triển của NH trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp.

Vàng - ngoại tệ