Nợ xấu cần hành lang pháp lý

Theo báo cáo chính thức nợ xấu của hệ thống NH đã về đưới 3%, tức đạt ngưỡng khá an toàn theo tiêu chuẩn thông thường. Dù vậy, tại phiên họp Quốc hội vấn đề xử lý nợ xấu lại một lần nữa nóng lên, sau khi Chính phủ giải trình sự cần thiết về quy định trình tự, thủ tục đấu giá nợ xấu. Điều này càng cho thấy việc xử lý nợ xấu thực sự không dễ dàng.

Ách tắc xử lý nợ xấu

Nợ xấu vẫn là một trong những rủi ro kinh tế vĩ mô lớn nhất trong năm 2016. Điều này cho thấy việc xử lý nợ xấu một cách hiệu quả là vấn đề cấp bách. Do đó để xử lý nợ xấu không chỉ cần các quy định liên quan đến việc đấu giá tài sản mà còn cần phải hoàn thiện nhiều văn bản pháp lý khác, kể cả yếu tố con người.

Ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright

Theo số liệu báo cáo của Chính phủ trình bày tại phiên chất vấn, từ năm 2013 đến hết tháng 9-2015, Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) đã mua về hơn 191.000 tỷ đồng, chiếm 40% tổng nợ xấu, nhưng mới xử lý được gần 15.000 tỷ đồng, tức chỉ khoảng 7,7%. Số liệu này cho thấy kết quả của việc xử lý nợ xấu đạt được trong 2 năm qua rất nhỏ và nợ xấu vẫn được xem là cục máu đông làm ách tắc nguồn vốn lưu chuyển trong nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, những hạn chế hiện nay trong việc xử lý nợ xấu bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân chính thiếu hành lang pháp lý đủ mạnh để xử lý các khoản nợ xấu này. Những hành lang pháp lý này liên quan đến thủ tục phá sản, tòa án, đấu giá tài sản, định giá và mua bán nợ. Hơn nữa, hiện Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm, đội ngũ nhân lực thiếu để thực hiện các công việc trên. VAMC ra đời nhằm mục tiêu để xử lý nợ xấu trong nền kinh tế.

Theo quy định, VAMC có thể mua nợ xấu theo giá thị trường từ các NH bằng các nguồn vốn tự có hoặc đi vay. Tuy nhiên, thực tế sau hơn 2 năm đi vào hoạt động VAMC vẫn chưa mua một đồng nợ xấu nào theo giá thị trường. Hiện VAMC chỉ mua lại các khoản nợ xấu bằng cách hoán đổi trái phiếu đặc biệt. Điều này về bản chất VAMC giống cái kho chứa tạm nợ xấu cho các NH để nó tạm thời không xuất hiện trên báo cáo tài chính của các NH.

Về xử lý nợ xấu VAMC được trao tất cả công cụ, chẳng hạn VAMC có thể bán nợ, bán tài sản đảm bảo, chuyển đổi nợ thành cổ phần hoặc tái cấu trúc nợ. Tuy vậy, theo quy định VAMC chỉ là trung gian thực hiện việc xử lý, còn NH vẫn là chủ nợ thực sự và là người có tiếng nói cuối cùng trong việc xử lý các khoản nợ VAMC mua bằng trái phiếu đặc biệt. Chính sự nhập nhằng này khiến việc xử lý nợ xấu không quyết liệt và chậm chạp.

Giải pháp nào?

Trong kỳ họp thứ 10 Quốc hội thứ 13, các đại biểu đã thảo luận về Luật Đấu giá tài sản. Các ý kiến đều đồng tình việc đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu VAMC đã mua phải tuân theo các nguyên tắc quy định tại Luật Đấu giá tài sản. Tuy vậy, một số đại biểu Quốc hội đưa ra ý kiến khác về cách thức thể hiện trong Luật Đấu giá tài sản nhằm tạo ra hành lang pháp lý để khắc phục việc xử lý nợ xấu chậm chạp hiện nay.

Theo Chính phủ, việc đấu giá tài sản là nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật riêng. Cụ thể các quy định về đấu giá tài sản tại Nghị định 53/2013/NĐ-CP ngày 18-5-2013 của Chính phủ về thành lập, tổ chức và hoạt động của VAMC; Thông tư 18/2014/TT-BTP ngày 8-9-2014 của Bộ Tư pháp hướng dẫn bán đấu giá tài sản quy định tại nghị định nói trên của Chính phủ. Tại Nghị định 53, VAMC được trao một số cơ chế đặc thù trong việc bán đấu giá để xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm. Cụ thể, VAMC được quyết định tự bán đấu giá hoặc thuê tổ chức bán đấu giá tài sản chuyên nghiệp để thực hiện việc bán đấu giá; được lựa chọn phương thức đấu giá; thời hạn niêm yết, thông báo công khai được rút ngắn so với đấu giá tài sản thông thường. Dù vậy việc thực hiện trên thực tế rất khó khăn do các quy định của 1 nghị định không thể bao trùm hết các vấn đề xử lý nợ.

Nợ xấu cần hành lang pháp lý ảnh 1

Tư vấn khách hàng tại NamABank.

Tại dự thảo Luật Đấu giá tài sản, việc đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được quy định tại một điều thuộc Chương 8 “Điều khoản thi hành” và giao Chính phủ căn cứ các nguyên tắc chung của luật, quy định chi tiết việc đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu. Chính phủ cho rằng quy định này nhằm tạo điều kiện cho việc đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được thực hiện theo trình tự, thủ tục riêng, thuận lợi, phù hợp với tình hình thực tiễn xử lý nợ xấu, điều hành kinh tế và phù hợp với các nguyên tắc của Luật Đấu giá tài sản, đảm bảo tính thống nhất, ổn định, lâu dài của luật. Trong khi đó một số ý kiến của đại biểu Quốc hội cho rằng cần quy định trình tự, thủ tục riêng về nội dung này trong Luật Đấu giá tài sản, không giao cho Chính phủ như trong dự thảo. Mục đích của việc quy định trong luật để vấn đề xử lý nợ được thực hiện công khai, minh bạch và được giám sát bởi Quốc hội.

Đánh giá về khả năng xử lý nợ xấu, nhiều chuyên gia cho rằng những quy định trong Luật Đấu giá tài sản chỉ là một trong những hành lang pháp lý cho việc xử lý nợ xấu. Bên cạnh luật này còn liên quan đến nhiều luật khác như Luật Phá sản, Luật Các TCTD… Đặc biệt để thực hiện được điều này cần cả hệ thống tòa án hiệu quả để xử lý các vấn đề pháp lý, tranh chấp giữa các bên. Ngoài ra, để xử lý nợ xấu cũng cần một thị trường mua bán nợ hoạt động hiệu quả. Như vậy, hành lang pháp lý cho việc mua bán nợ phải được hoàn thiện, không thể được thực hiện bởi một vài quy định riêng lẻ. 

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

SeABank và Tập đoàn BRG ra mắt thẻ BRG Elite đặc quyền ưu đãi 25%

SeABank và Tập đoàn BRG ra mắt thẻ BRG Elite đặc quyền ưu đãi 25%

(ĐTTCO) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) phối hợp với Tập đoàn BRG (BRG Group) vừa ra mắt thẻ quốc tế BRG Elite với nhiều tính năng nổi bật, bảo mật chuẩn EMV và ưu đãi giảm giá lên đến 25% khi sử dụng thẻ để thanh toán tại hệ thống các công ty thành viên thuộc Tập đoàn BRG trong các lĩnh vực như siêu thị, khách sạn nghỉ dưỡng, dịch vụ sửa chữa ô tô, Gốm Chu Đậu… 

Vàng - ngoại tệ