Linh hoạt chính sách tín dụng ưu tiên

Để hỗ trợ doanh nghiệp (DN) thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh,  Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 02/NQ-CP và mới đây là Chỉ thị 11/CT-TTg. Phía NHNN cũng đã yêu cầu NHTM thực hiện các biện pháp hỗ trợ như giảm lãi suất, hỗ trợ giảm chi phí vay vốn cho DN, tập trung cho vay ưu đãi đối với 5 lĩnh vực ưu tiên với lãi suất 7-8%/năm. Tuy nhiên, đến nay cho vay 5 lĩnh vực ưu tiên tại TPHCM vẫn khá thấp so với kỳ vọng.

Ưu tiên cũng khó vay

Thống kê của NHNN chi nhánh TPHCM cho biết tính đến hết ngày 17-4, dư nợ cho vay 5 lĩnh vực ưu tiên (nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, DN nhỏ và vừa (DNNVV), công nghiệp hỗ trợ và DN ứng dụng công nghệ cao) lãi suất thấp dưới 8%/năm, đạt 135.071 tỷ đồng, tăng 6,96% so với cuối năm 2013.

Mặc dù mức tăng trưởng của tín dụng 5 lĩnh vực ưu tiên cao hơn so với tăng trưởng tín dụng chung của các NHTM tại TPHCM, nhưng nếu so trong tổng dư nợ trên địa bàn là 965.000 tỷ đồng vẫn rất thấp.

Theo ông Võ Tấn Hoàng Văn, Tổng giám đốc SCB, tín dụng cho 5 lĩnh vực ưu tiên không cao do các NHTM huy động vốn bình quân 6,2%, cộng thêm các chi phí khác 2,2% nên tổng chi phí 8,4%, trong khi cho vay 5 lĩnh vực ưu tiên chỉ 8%/năm; hay như cho vay tạm trữ lúa gạo lãi suất 7%/năm nên nhiều NH không cho vay được. Bởi lẽ càng cho vay càng lỗ nên các NHTM chỉ cho vay có mức độ, không thể bung ra cho vay nhiều được.

Cần hiểu rằng Quỹ BLTD là kênh quan trọng nhất để giải quyết tín dụng cho DNNVV, không phải cho NHTM. Bởi Quỹ BLTD không trực tiếp cấp tín dụng cho DN, nhưng là trung gian để NHTM cấp tín dụng và phải có nguồn vốn để xử lý rủi ro. Đây là một định chế phát triển mạnh ở nước phát triển để phục vụ DNNVV. TPHCM đã chủ trương từ lâu và hiện nay đang thúc đẩy phát triển.

TS. Trần Du Lịch

Vừa qua, nhiều NHTM trên địa bàn TPHCM cho biết có chủ trương đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng cho các DN trên để thực hiện chính sách của Chính phủ, cũng như thúc đẩy tăng trưởng tín dụng nhằm tạo ra lợi nhuận, phục vụ DN sản xuất kinh doanh. Nhưng DN trong các lĩnh vực ưu tiên đa số là DNNVV, rất khó tiếp cận được vốn vì còn rất nhiều vướng mắc.

Thứ nhất, cho vay DNNVV thì tài sản thế chấp là chính, sau đó mới dựa vào dòng tiền. Trong khi đó, dòng tiền của DN không minh bạch, không quản lý được. Còn tài sản thế chấp hiện nay so với 2 năm trước đã giảm do thị trường bất động sản giảm giá, dự án quy hoạch treo, khi định giá lại phải theo thị trường và phải điều chỉnh mức cho vay, dư nợ cũ giảm theo quy mô giá trị tài sản đảm bảo, dư nợ mới tăng lên không đủ bù hoặc không đáng kể.

Thứ hai, những năm qua doanh thu, lợi nhuận của DN giảm, một số DN vay vốn dễ đã rút tiền vay ngắn hạn để mua thiết bị sản xuất làm mất cân đối vốn, tạo ra rủi ro, khiến dòng tiền không khớp, trong khi việc khắc phục mất cân đối vốn bằng tăng vốn không dễ. Thứ ba, liên quan đến tình hình công nợ qua lại, do đòi nợ khó, cho vay không thu được nợ, các NHTM sợ cho vay và phát sinh tâm lý lo ngại dây chuyền.

Ông Võ Ngọc Kình, Phó Giám đốc Agribank chi nhánh TPHCM, chia sẻ hiện nay các NH đang gặp rất nhiều khó khăn, huy động được nhưng cho vay không được, đặc biệt đối với các DN khó khăn nhưng đang đứng trước cơ hội phục hồi.

Đối với nhóm này, NH phải xem xét rất thận trọng, bởi nếu DN phục hồi được sẽ rất tốt, nhưng ngược lại, NH sẽ phải gánh trách nhiệm rất nặng nề. Một vấn đề lo lắng nữa là trong điều kiện hiện nay, đa số DN không đủ điều kiện vay vốn theo tiêu chuẩn bình thường, mà như vậy dù đảo nợ hỗ trợ cỡ nào cũng sai về mặt cơ chế.

Cần hỗ trợ thêm chính sách

Trước tình trạng cho vay đối với các DN trong nhóm lĩnh vực ưu tiên gặp nhiều khó khăn, ông Đỗ Minh Toàn, Tổng giám đốc ACB, đề xuất cần kích cầu kinh doanh để khơi thông dòng vốn, như TPHCM đã có kinh nghiệm cho vay kích cầu thì nghiên cứu lại, triển khai để các NH tham gia.

Trong khi đó, nhiều NH cũng bày tỏ mong muốn cơ chế, chính sách về tín dụng thay đổi theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, khơi thông những ngành kinh tế cốt lõi, như phát triển xuất khẩu nông sản để kéo toàn ngành nông sản, ngành phân bón và lao động; ngành thủy sản cần có mục tiêu, định hướng rõ ràng, hỗ trợ cụ thể về sản xuất, thị trường để DN theo đó thực hiện.

Điều này là cần thiết vì qua 4 tháng đầu năm, nhiều DN không làm gì và không biết làm gì để có lời nên NH không thể cấp vốn kinh doanh. Trong Chỉ thị 11/CT-TTg, Chính phủ cũng yêu cầu NHNN khuyến khích các NHTM áp dụng các hình thức đánh giá tín nhiệm DN để tăng cường khả năng cho vay tín chấp để hỗ trợ DN vay vốn.

Linh hoạt chính sách tín dụng ưu tiên ảnh 1

Ưu tiên cho DN nhưng không có tài sản thế chấp NH cũng chào thua. Ảnh: LONG THANH

Trao đổi với ĐTTC, TS. Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cho rằng nếu đặt DNNVV phát triển dựa trên nguồn tín dụng NHTM là không đúng chỗ. Bởi lẽ DN nhỏ thông thường được cấp tín dụng thông qua Quỹ bảo lãnh tín dụng (BLTD), đó là định chế mang tính trung gian giữa DNNVV với NHTM.

Thí dụ, DNNVV có dự án kinh doanh dự kiến dựa vào nguồn vay mà khả thi, quỹ BLTD xem xét và đề nghị NHTM cho vay. Nguồn vay đó để đầu tư, tài sản hình thành sẽ thế chấp cho NHTM, nên NHTM có trách nhiệm giám sát dòng tiền đó với lãi suất ưu đãi.

Nhưng nếu trường hợp dự án đó thất bại, khi phát mãi tài sản, Quỹ BLTD trả một tỷ lệ thiệt hại cho NHTM để chia sẻ rủi ro để tạo nguồn tín dụng lãi suất tương đối thấp cho DNNVV. Quỹ BLTD xử lý được tình trạng DNNVV không phải thế chấp bằng tài sản riêng của mình mà bằng cơ chế tín chấp. 

YÊN LAM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dồn cổ tức tăng vốn điều lệ

Dồn cổ tức tăng vốn điều lệ

(ĐTTCO) - Hiện nay còn 14 tổ chức tín dụng (TCTD) chưa áp dụng Thông tư 41/2016/TT của NHNN về tỷ lệ an toàn vốn theo phương pháp tiêu chuẩn của Basel II (hiệu lực từ 1-1-2020). Vì thế, việc tăng vốn điều lệ (VĐL) đang làm nóng ĐHCĐ nhiều nhà băng.

Vàng - ngoại tệ