Kỳ vọng đối tác chiến lược

Thông tin BIDV sẽ bán 25% cổ phần cho đối tác chiến lược (ĐTCL) nước ngoài trong năm 2015 được khá nhiều người quan tâm, vì kể từ năm 2011 đến nay rất hiếm thương vụ NH bán cổ phần cho ĐTCL. Trong bối cảnh tái cấu trúc hệ thống NH sẽ diễn ra mạnh mẽ trong năm 2015, việc tham gia của ĐTCL nước ngoài với dòng vốn lớn sẽ tạo thuận lợi hơn.

Gian nan tìm đối tác

Thông tin từ một hãng thông tấn nước ngoài dẫn lời ông Trần Phương, Phó Tổng giám đốc BIDV, NH này có kế hoạch bán 15% cổ phần cho một ĐTCL nước ngoài và 10% nữa cho một nhà đầu tư tài chính nước ngoài trong quý III-2015. Đồng thời, BIDV nâng vốn điều lệ thêm 10% thông qua hình thức phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.

Mặc dù chưa có thông tin chính thức và tên tuổi nhà đầu tư được chọn, song đây cũng là một thành công của BIDV. Dù thuộc big 4 (4 NHTMCP lớn) và kinh doanh hiệu quả trong bối cảnh ngành NH gặp khó khăn, nhưng chặng đường tìm ĐTCL của NH cũng tốn khá nhiều thời gian.

Đối với các doanh nghiệp không phải là NH, việc bán cổ phần cho ĐTCL thường dễ dàng hơn vì tiêu chí đặt ra không quá khắt khe. Trong khi đó đối tác muốn mua cổ phần NH cũng phải có chiến lược rõ ràng và không hẳn chỉ đầu tư tài chính đơn thuần. Đối với những NH thuộc diện yếu kém lại càng khó khăn để được chọn lựa.

BIDV có kết quả kinh doanh khả quan trong năm 2014 với lợi nhuận trước thuế cả năm đạt 6.065 tỷ đồng, tăng trưởng 20% so năm 2013 và tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,8%. BIDV cũng được đánh giá là NH có tốc độ tăng trưởng tín dụng khá cao trong 4 năm gần đây và luôn vượt trội so với mặt bằng chung của ngành.

Ngoài ra, NH này cũng làm tốt công tác chấp nhận hy sinh lợi nhuận để quyết liệt trích lập dự phòng và xử lý nợ xấu. Hồi đầu năm 2014, lúc BIDV chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán, đại diện NH cho biết đã nhận được nhiều đề nghị từ các nhà đầu tư từ Hoa Kỳ, châu Âu, châu Á... và đang đàm phán với họ một cách rất cẩn trọng. Vị đại diện này cũng nhấn mạnh thông thường phải mất 9-12 tháng mới rút gọn được danh sách, rồi từ đó mới chọn được ĐTCL nước ngoài.

Trường hợp khó khăn trong tìm kiếm ĐTCL được nhắc nhiều là NH Quân đội (MB). Năm 2014, MB đặt mục tiêu tăng vốn điều lệ thêm 38% lên 15.500 tỷ đồng sau 2 năm trì hoãn. Nhưng đến nay vốn điều lệ của MB mới chỉ tăng nhẹ lên 11.594 tỷ đồng thông qua phát hành 33,77 triệu cổ phiếu đợt một để trả cổ tức (337,7 tỷ đồng) cho cổ đông hiện hữu vào tháng 7-2014.

Trong khi đó, phần quan trọng trong kế hoạch tăng vốn năm 2014 là việc phát hành 3.906 tỷ đồng cho các cổ đông chiến lược (cả trong nước và nước ngoài) vẫn tiếp tục bị trì hoãn do "điều kiện thị trường không thuận lợi". Chặng đường tìm kiếm cổ đông chiến lược của MB đã diễn ra trong một thời gian khá dài và cho đến nay vẫn chưa có thông tin về đối tác nào sẽ làm việc với NH.

Để đẩy nhanh kế hoạch này, Ban lãnh đạo MB phải đưa ra kế sách là phát hành cho cổ đông chiến lược có thể với giá thấp hơn tối đa 25% so với giá thị trường tại thời điểm phát hành nhưng không thấp hơn 10.000 đồng/cổ phiếu.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Công ty Chứng khoán VPBS, hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) hiện nay của MB là 11%, ở mức trung bình thấp so với các NH khác. Để có thể tiếp tục tăng trưởng, việc cấp thiết đối với MB là cần tăng thêm vốn trong năm 2015. Việc phát hành thêm và giảm giá cổ phiếu cho cổ đông chiến lược lại gây áp lực lên việc pha loãng cổ phiếu mà cổ đông thiểu số sẽ phải đối mặt.

Đến nay MB không phải là trường hợp duy nhất gặp khó khăn trong tìm kiếm ĐTCL. Nhiều nhà băng đang có kế hoạch tìm kiếm ĐTCL nhưng đến nay vẫn chờ. Theo một chuyên gia, việc tìm kiếm ĐTCL phù hợp với các tiêu chí đặt ra của 2 bên không phải chuyện dễ dàng. Quá trình đó bị chậm lại có thể do chưa đạt được thỏa thuận về các vấn đề như mức giá hợp lý để không bị “hớ”, hay tỷ lệ sở hữu mong muốn và năng lực tài chính.

ĐTCL hỗ trợ tái cơ cấu

Đến nay phần lớn ĐTCL của NH đều là cổ đông nước ngoài với tỷ lệ sở hữu từ 10-20% và đều là những NH quốc tế lớn. Tính từ năm 2011 đến nay, các thương vụ tìm bán cổ phần cho cổ đông chiến lược thành công rất ít.

Chỉ vài trường hợp như Quỹ đầu tư Macquarie Capital ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với SCB tại thời điểm sau khi hợp nhất vào cuối năm 2011 với tỷ lệ sở hữu 14%. Cuối năm 2011 Vietcombank bán 15% vốn trên số cổ phần đã phát hành cho Tập đoàn Tài chính Mizuho (Nhật Bản) sau 4 năm tìm kiếm và chờ đợi. Năm 2012, VietinBank bán 20% cổ phần trị giá gần 15.500 tỷ đồng (743 triệu USD) cho nhà đầu tư chiến lược là NH Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ (BTMU).

Đến năm 2013 có thương vụ Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) chính thức trở thành cổ đông trọng yếu của ABBank với tỷ lệ sở hữu 10% và Maybank tiếp tục sở hữu 20% vốn điều lệ tại đây. Năm 2014 thị trường tài chính vẫn chưa ghi nhận một thương vụ mua bán nào.

Kỳ vọng đối tác chiến lược ảnh 1

Lễ ký kết giữa VietinBank bán 20% cổ phần cho BTMU vào năm 2012.

Còn nhớ trong Đại hội thường niên vào tháng 4-2014, các cổ đông của MB đặt câu hỏi về sự cần thiết của việc tìm kiếm ĐTCL nước ngoài khi MB là một NH lớn với lợi thế sẵn có từ khách hàng đến ĐTCL trong nước.

Song theo lãnh đạo MB, những tiêu chí đặt ra với ĐTCL nước ngoài sẽ giúp MB nhanh chóng tiếp cận với trình độ công nghệ, bí quyết phát triển kinh doanh và quản trị NH. Ngoài năng lực tài chính, những NH đã có nền tảng phát triển đều hướng đến mục tiêu như MB trong quá trình tìm kiếm ĐTCL ngoài nước. Do đó việc tìm kiếm diễn ra chậm chạp cũng là dễ hiểu.

Năm 2015 dự kiến có khoảng 6 thương vụ sáp nhập, hợp nhất để loại bỏ các NH yếu kém, đồng thời cải thiện tình hình của hệ thống NH. Để việc sáp nhập đồng thời tái cấu trúc thành công, một nguồn lực quan trọng cả về tài chính lẫn công nghệ là các ĐTCL, nhất là cổ đông nước ngoài có dòng vốn mạnh cần phải được thu hút. Nhiều người kỳ vọng với việc hệ thống NH ngày càng ổn định và chính sách mở hơn, cơ hội có thể đang mở ra cho nhà đầu tư chiến lược lẫn các NH trong năm 2015.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ông Đinh Văn Thành – Chủ tịch HĐQT SCB trao bảng tượng trưng trao 20 căn nhà tình nghĩa tại Long An.

SCB xây 20 nhà cho gia đình chính sách khó khăn tại Long An

(ĐTTCO) -  Phát huy truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái, đồng thời hưởng ứng phát động của UBND tỉnh Long An, Ngân hàng Sài Gòn (SCB) đã tài trợ 1,2 tỷ đồng để xây dựng 20 nhà ở cho gia đình chính sách khó khăn tại tỉnh Long An.

Vàng - ngoại tệ