Hết hạn vay ngoại tệ?

Thông tư 29/2013/TT-NHNN về việc cho vay bằng ngoại tệ của TCTD, chi nhánh NH nước ngoài đối với doanh nghiệp (DN) sẽ hết hiệu lực đối với một số nhóm đối tượng vào cuối năm 2014. Nếu NHNN không gia hạn tiếp tục, năm 2015, nhu cầu tín dụng VNĐ sẽ tăng cao hơn so với năm nay.

Một năm tăng trưởng mạnh

 Hết hạn vay ngoại tệ? ảnh 1
Cuối năm 2013, NHNN ban hành Thông tư 29, trong đó tiếp tục gia hạn cho vay ngoại tệ với một số nhóm đối tượng thêm 1 năm so với quy định cũ.

Theo đó, các nhóm đối tượng được vay ngoại tệ gồm: DN vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn để thanh toán tiền nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ; DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu được Bộ Công Thương giao hạn mức nhập khẩu xăng dầu năm 2014 vay ngắn hạn; DN cho vay ngắn hạn để đáp ứng các nhu cầu vốn ở trong nước nhằm thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh hàng hóa xuất khẩu, có đủ ngoại tệ từ nguồn thu xuất khẩu để trả nợ vay; DN vay để đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đối với các dự án, công trình quan trọng quốc gia được Quốc hội, Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư và đã được Bộ Kế hoạch - Đầu tư cấp giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài.

Ngoài các đối tượng trên, đối tượng vay ngoại tệ còn được mở rộng cho những DN có nhu cầu vay vốn bằng ngoại tệ nhưng không có nguồn thu ngoại tệ để trả nợ vay thuộc 5 lĩnh vực ưu tiên để hỗ trợ DN tháo gỡ khó khăn trong sản xuất kinh doanh.

Sau khi áp dụng Thông tư 29, tín dụng ngoại tệ có đà để tăng trưởng mạnh trong năm 2014. Theo số liệu của NHNN, đến cuối tháng 5, tín dụng ngoại tệ đã tăng 9,35% so với cuối năm 2013 và hệ số sử dụng vốn của hệ thống các TCTD (tín dụng ngoại tệ/huy động ngoại tệ trong nước) lên tới 99,5%.

Trong báo cáo về tình hình kinh tế 6 tháng đầu năm, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia thống kê, 5 tháng đầu năm huy động ngoại tệ giảm 5,5% trong khi tín dụng lại tăng 7%, đồng thời lãi suất USD trên thị trường liên NH tăng lên và dao động mạnh.

Với đà tăng trưởng nhanh của tín dụng ngoại tệ, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cũng cảnh báo về áp lực đối với thanh khoản ngoại tệ. Song theo khẳng định của NHNN vào thời điểm đó, tín dụng ngoại tệ tăng không đáng lo ngại, NHNN đã và đang cho phép các NH mở rộng tín dụng ngoại tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế.

Khi NHNN chính thức bật “đèn xanh”, cho vay ngoại tệ tiếp tục tăng mạnh trong những tháng sau đó. Tính đến ngày 22-9, huy động vốn bằng VNĐ tăng 10,94%, huy động vốn ngoại tệ tăng 2,82%, trong khi đó tín dụng bằng tiền đồng tăng 4,39%, còn tín dụng ngoại tệ tăng gấp 5 lần với 20,77%. Tuy nhiên, trong thông tin mới nhất mà ông Nguyễn Tiến Đông, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thuộc NHNN, công bố hiện tăng trưởng tín dụng ngoại tệ ở mức 12,8%.

Kết thúc có lợi cho VNĐ?

Mặc dù NHNN khẳng định tín dụng ngoại tệ tăng không đáng quan ngại, nhưng thực tế cùng với đà tăng trưởng của tín dụng ngoại tệ, tình hình tỷ giá trên thị trường cũng liên tục biến động và căng thẳng trong những tháng qua. Cụ thể, hồi giữa năm tỷ giá USD/VNĐ biến động với diễn biến nâng cao giá mua vào USD của các NHTM do nhu cầu vay ngoại tệ tăng nhanh, sau đó NHNN đã điều chỉnh tỷ giá 1% để ổn định thị trường.

Từ tháng 11 đến nay, tỷ giá USD/VNĐ trên thị trường lại liên tục “nóng” lên, giá USD/VNĐ được đẩy lên mức kỷ lục. Sự căng thẳng của tỷ giá những tháng cuối năm xuất phát từ việc nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu USD tăng cao để nhập khẩu hàng hóa phục vụ tiêu dùng dịp lễ tết và các khoản vay ngoại tệ đáo hạn.

Song song đó, lãi suất VNĐ hạ xuống, thu hẹp khoảng cách với lãi suất tiền đồng cũng phần nào kích thích người dân và DN nắm giữ USD. Để giải tỏa áp lực trên thị trường, NHNN đã tiến hành can thiệp bán ngoại tệ để bình ổn tỷ giá từ giữa tháng 11, theo ước đoán của các TCTD, lượng ngoại tệ bán ra đạt đến 1,1 tỷ USD.

Trong vòng 3 năm nay, trong các chính sách hỗ trợ đối với DN đều không đề cập đến cho vay ngoại tệ, song trên thực tế ngoại tệ đã trở thành nguồn vốn rẻ hấp dẫn khi lãi suất chỉ từ 5-7%/năm, trong khi lãi suất VNĐ cao gấp đôi. Cộng với việc những năm qua, NHNN đều cam kết rõ từ đầu năm với mức tăng tỷ giá chỉ từ 1-2%, vay ngoại tệ rõ ràng có lợi hơn so với VNĐ.

Trực tiếp theo dõi tình hình cho vay của các NHTM, ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc NHNN chi nhánh TPHCM, nhận định tín dụng ngoại tệ tăng nhanh do tỷ giá ổn định, lãi suất thấp, đối tượng cho vay mở rộng. Còn theo một chuyên gia tài chính, trong 3 năm qua, đà tăng trưởng của tín dụng ngoại tệ đã hỗ trợ không nhỏ cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng chung của hệ thống NH khi tín dụng VNĐ ì ạch tìm đầu ra.

Vì vậy, thay vì chấm dứt cho vay ngoại tệ đối với nhóm vay nhập khẩu xăng dầu và xuất khẩu vào cuối năm 2012, NHNN đã gia hạn đối với nhóm đối tượng này trong năm 2013 bằng Thông tư 37/2012/TT-NHNN và tiếp tục gia hạn trong năm 2014 bằng Thông tư 29. Theo Thông tư 29, đến ngày 31-12-2014, quy định về cho vay ngoại tệ với các nhóm đối tượng này sẽ hết hiệu lực.

Như vậy chỉ còn hơn 10 ngày nữa là kết thúc năm 2014, nhưng phía NHNN cho biết vẫn đang xem xét và chưa có thông báo mới về vấn đề này. Song nhìn vào điều kiện thanh khoản hiện nay, NHNN vẫn có thể tiếp tục “bơm” ngoại tệ cho các DN kể trên.

Điều này cho thấy nếu không tiếp tục gia hạn, số lượng DN tiếp cận tín dụng ngoại tệ cũng sẽ thu hẹp lại, vị thế VNĐ có thể được nâng lên, kéo giảm sức hấp dẫn của tỷ giá để thực hiện mục tiêu chống đô la hóa nền kinh tế được đặt ra trong những năm qua. Nhưng nếu chấm dứt vay ngoại tệ với các nhóm đối tượng này, trong năm 2015 NHNN cần phải có thêm những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để DN có điều kiện tiếp cận vốn và phải sớm hạ lãi suất cho vay VNĐ.

Khi tiếp cận được vốn VNĐ, DN có nhu cầu vốn USD có thể vay VNĐ sau đó đổi ra USD qua các NHTM. Như vậy, giao dịch ngoại tệ sẽ chuyển dần từ quan hệ vay mượn sang quan hệ mua bán theo như tinh thần của Pháp lệnh Ngoại hối đặt ra.

ĐỖ LINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

BaoVietbank khó hoàn thành đề án lên sàn chứng khoán vào cuối 2020.

Nhà băng “họ hứa” tiếp tục… hứa

(ĐTTCO) - Yêu cầu tất cả NHTM phải niêm yết trên sàn chính thức đã được đưa ra rất nhiều năm, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành vì NH hứa nhưng không tiến hành. Theo quy định hiện hành, cuối năm 2020 tất cả NH phải lên sàn theo Đề án “Cơ cấu lại thị trường chứng khoán và thị trường bảo hiểm đến năm 2020, định hướng đến năm 2025” do Thủ tướng phê duyệt. Và một lần nữa nhiều NH tiếp tục… hứa khi đề cập đến mục tiêu niêm yết vào 2020.

Vàng - ngoại tệ