Đưa nợ xấu về 3% có khả thi?

Theo mục tiêu và định hướng, năm 2015 nợ xấu toàn hệ thống phải được đưa về mức 3% nhằm đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, đây là bài toán không hề đơn giản, bởi thực hiện được hay không còn tùy thuộc vào tốc độ tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, sự phục hồi của tổng cầu và thị trường bất động sản thời gian tới phải khai thông.

Quan trọng là con số

Theo NHNN, vào tháng 9-2012, tỷ lệ nợ xấu của các TCTD trên hệ thống lên đến 17%. Đến cuối tháng 9-2014, tỷ lệ nợ xấu theo báo cáo của các TCTD khoảng 3,8% và có xu hướng giảm, ước tính đến cuối năm 2014 còn khoảng 2,5-2,7%.

Tuy nhiên, theo đánh giá của NHNN, tỷ lệ nợ xấu đến cuối tháng 9 khoảng 5,4%, ước đến cuối năm 2014 còn khoảng 3,7-4,2% so với mức 17% vào tháng 9-2014. Trước đó, NHNN cũng cho biết đến tháng 10-2014, các TCTD đã xử lý được 54,3% trong tổng số 465.000 tỷ đồng nợ xấu được xác định vào tháng 9-2012.

Nếu nhìn vào những con số được công bố, có thể thấy nợ xấu đang diễn biến theo chiều hướng tích cực và khả quan. Vì vậy, Chính phủ đã báo cáo Quốc hội sẽ đưa nợ xấu về mức 3% vào cuối năm 2015 và yêu cầu NHNN đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu, gắn với cơ cấu lại các TCTD để đạt mục tiêu đề ra trong năm tới.

Đa số tài sản đảm bảo nợ xấu là bất động sản, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua cũng nới rộng điều kiện cho người nước ngoài được quyền sở hữu bất động sản tại Việt Nam, nhưng đến ngày 1-7-2015 mới có hiệu lực. Đến lúc đó, việc bán nợ xấu dễ hơn một chút nhưng cũng không nên kỳ vọng quá nhiều vào việc bán nợ cho nhà đầu tư nước ngoài. Vì theo luật, người nước ngoài chỉ được mua ở những khu có quy hoạch còn những khu khác không được mua.

TS. Trần Du Lịch

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành NH năm 2015, NHNN cho biết sẽ phấn đấu kéo giảm nợ xấu về mức an toàn theo như mục tiêu trên. Tuy nhiên, NHNN cũng thừa nhận, quá trình tái cơ cấu hệ thống các TCTD 3 năm qua dù đạt được những kết quả đáng kể nhưng quá trình này chậm lại và đang vấp phải một số rào cản. Trong đó, xử lý nợ xấu là thách thức lớn nhất, bởi cơ sở pháp lý cho việc mua bán nợ xấu chưa rõ ràng, cơ chế, nguồn lực cho việc xử lý nợ xấu không đủ lực để tạo chuyển biến mạnh mẽ.

Theo báo cáo của ông Đoàn Văn Thắng, Phó Tổng giám đốc Công ty Quản lý tài sản các TCTD Việt  Nam (VAMC), đến ngày 23-12-2014, VAMC đã mua được 123.000 tỷ đồng dư nợ gốc nợ xấu, nhưng trong năm 2014 VAMC chỉ mới xử lý được hơn 4.000 tỷ đồng thông qua các giải pháp xử lý tài sản bảo đảm, bán nợ tập trung chủ yếu cho các khoản mua nợ của 2013.

Trong khi đó, báo cáo tài chính 9 tháng của các NHTM cho thấy nợ xấu của một số NH có xu hướng tăng, đồng thời nợ quá hạn không có khả năng thu hồi chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng nợ xấu của các NH. Sau khi bán những khoản nợ xấu cho VAMC, các giải pháp xử lý nợ xấu còn lại mà NH chủ động triển khai cũng chỉ giúp thu hồi vốn nhỏ giọt. Chính vì vậy triển vọng xử lý nợ xấu trong thời gian tới ít khả quan.

Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, đề án tái cơ cấu hệ thống các TCTD giai đoạn 2011-2015 đặt ra lộ trình đến năm 2015 hoàn thành cơ bản xử lý nợ xấu, nhưng mục tiêu này khó có thể thực hiện được vì tốc độ tăng nợ xấu có giảm nhưng quy mô nợ xấu còn rất lớn, rủi ro hệ thống và nguy cơ khủng hoảng thanh khoản vẫn còn.

Còn TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, NHNN đã đưa ra các biện pháp kiểm soát cũng như phân loại nợ theo thông lệ chuẩn mực quốc tế trong năm 2014, nhưng quy mô nợ xấu không những không giảm mà còn tăng lên. Với mục tiêu đưa nợ xấu về chuẩn quốc tế 3% vào cuối năm 2015, việc xử lý nợ xấu trong năm 2015 sẽ là gánh nặng lớn khi nền kinh tế vẫn đang phải đối mặt với nhiều vấn đề.

Ách tắc nằm ở thủ tục pháp lý

Theo TS. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, để giải quyết bài toán giảm nợ xấu xuống 3% trong năm 2015 là việc không đơn giản. Việc kéo giảm nợ xấu còn tùy thuộc vào 3 vấn đề: một là khả năng khai thông thị trường mua bán nợ, hai là sự khởi sắc của thị trường bất động sản và ba là sự phục hồi của tổng cầu.

Nếu không khai thông được thị trường mua bán nợ, không làm bất động sản khởi sắc, tổng cầu nói chung không thay đổi. Hiện thị trường mua bán nợ vướng trong vấn đề thủ tục hành chính mua bán đấu giá tài sản, nếu gỡ được gút mắc trong việc đấu giá tài sản, mua tài sản mới có thể bán được, phát mãi được tài sản khả quan hơn.

Tóm lại, khi nào VAMC mua nợ bán lại được, NH phát mãi được tài sản thì nợ xấu có thể gỡ được. Khi bán tài sản cũng phải chấp nhận mất dần, như 100 tỷ đồng chấp nhận bán được 50-60 tỷ đồng, mất 40-50 tỷ đồng, dù mất nhưng nợ mới sạch được. Chuyên gia NH Lê Trọng Nhi cũng nhận định, VAMC chỉ mới mua nợ là chủ yếu chứ chưa bán được, muốn bán được nợ không thể mua bao nhiêu bán bấy nhiêu mà phải chấp nhận chênh lệch. Nhưng cơ chế vẫn chưa cho phép làm như vậy.

Đưa nợ xấu về 3% có khả thi? ảnh 1

Bán nợ xấu cho VAMC chưa hẳn đã làm sạch nợ xấu thực chất. Ảnh: LONG THANH

Để chạy theo mục tiêu đưa nợ xấu xuống 3% vào cuối năm 2015, giải pháp tối ưu nhất được các TCTD theo đuổi sẽ là tích cực bán nợ cho VAMC. Khi bán cho VAMC, nợ xấu sẽ được gạt ra khỏi bảng cân đối kế toán  của TCTD và kéo giảm tổng nợ xấu của toàn hệ thống nhanh nhất. Về nguyên tắc, xem như NH đã giải quyết được nợ.

Nhưng thực tế như vậy cũng chưa xong, vì NH bán nợ nhưng vẫn phải trích lập dự phòng rủi ro 20% mỗi năm. Tức là nếu tập trung bán nợ cho VAMC, mục tiêu nợ xấu về 3% có thể đạt được nhưng nghĩa vụ vẫn còn, NH vẫn phải chịu gánh nặng trích lập dự phòng hàng năm.

Vì vậy, để xử lý nợ xấu tận gốc thay vì chỉ kéo giảm trên con số, các chuyên gia kinh tế cho rằng cần phải sớm giải quyết những vướng mắc pháp lý để khai thông nợ xấu, tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế.

Chẳng hạn cần cơ chế đặc biệt hơn cho VAMC, như trao cho VAMC quyền xử lý các khoản nợ xấu đứng trên cương vị của người cho vay và không cần thông qua sự chấp thuận của những khách hàng nợ trong quá trình mua bán nợ; có quyền chỉ định quản trị viên đặc biệt xử lý nợ đối với các doanh nghiệp gặp khó khăn và không có khả năng trả nợ; có quyền hạn đủ lớn để tịch thu tài sản đảm bảo, bao gồm cả bất động sản mà không cần phải thông qua tòa án.

Các quyền này sẽ giải tỏa được vướng mắc thủ tục khi xảy ra kiện tụng, sự không đồng thuận giữa các bên về giá bán nợ và khó khăn trong việc xử lý và tịch thu tài sản. Về thị trường mua bán nợ, cần sớm đồng bộ hóa các thủ tục quy trình mua bán nợ và quốc tế hóa các chuẩn mực kế toán cho thị trường mua bán nợ hoạt động hiệu quả, từ đó có thể huy động đa dạng các nguồn lực trong và ngoài nước tham gia xử lý nợ xấu.

YÊN LAM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

MSB ra mắt gói tín dụng siêu tốc cho doanh nghiệp thương mại

MSB ra mắt gói tín dụng siêu tốc cho doanh nghiệp thương mại

(ĐTTCO) - Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nhanh chóng nguồn vốn uy tín để giải quyết nhu cầu thanh toán hàng ngày hoặc đáp ứng vốn tức thì chớp thời cơ kinh doanh, MSB đã ra mắt gói tín dụng siêu tốc cho doanh nghiệp với hạn mức lên đến 10 tỷ đồng, thời gian phê duyệt nhanh từ 2-5 ngày cùng nhiều ưu đãi miễn giảm phí giao dịch, quản lý tài khoản, internet banking... 

Vàng - ngoại tệ

Đầu tư vàng khó thua lỗ?

(ĐTTCO)-Hoạt động đầu tư vàng thường nhằm vào lý do chính yếu như công cụ trú ẩn khi kỳ vọng lạm phát gia tăng, hoặc đa dạng hóa danh mục đầu tư khi bất ổn kinh tế gia tăng. Vì vậy trong gần 7 tháng năm 2020, giá vàng thế giới đã tăng khoảng 24% kể từ đại dịch Covid-19, và cùng thời điểm này giá vàng trong nước cũng tăng 21,8%.