Đẩy mạnh cho vay doanh nghiệp nhỏ

Hiện nay đang nghịch lý: NH thừa tiền chạy đôn chạy đáo tìm khách hàng cho vay, trong khi doanh nghiệp (DN) thiếu vốn nhưng không thể vay được. Một báo cáo gần đây cho biết các DNNVV đang chiếm đến 97% trong tổng số 500.000 DN trong nước đang rất khó khăn trong việc vay vốn, khi chỉ 30% được vay từ NH.

Cầu chưa gặp cung

Tổng giám đốc một công ty chuyên về nuôi trồng, chế biến thủy sản chia sẻ, DN ông đang trên đà phát triển nên rất cần nguồn vốn vay từ NH. Dù DN của ông được một NH đối tác cung cấp tín dụng nhưng đòi hỏi phải có tài sản thế chấp. Trong khi đó, tài sản lớn của công ty hiện nay là các ao nuôi cá lại bị định giá thấp theo khung giá đất nông nghiệp thay vì theo giá thị trường.

DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế với việc tạo ra 45-50% khối lượng hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu; đóng góp 40% GDP và khoảng 30% tổng thu ngân sách nhà nước, đồng thời giải quyết hơn 51% lượng lượng lao động. Hiện 90% vốn của DNNVV dựa vào nguồn đi vay, nhưng NH mới đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu. Điều đó cho thấy việc tiếp cận nguồn vốn của nhóm DN này vẫn còn nhiều hạn chế.

TS. Cao Sỹ Kiêm,



Chủ tịch Hiệp hội DNNVV

Khảo sát tại nhiều NH về các chương trình thiết kế cho DNNVV vay vốn, tại VPBank có gói tín dụng với tổng hạn mức 2.000 tỷ đồng kéo dài từ tháng 8-2015 đến tháng 2-2016. Khách hàng sẽ được giảm lãi suất tối đa theo lãi suất thông thường 1,8% cho các gói vay dưới 2 tỷ đồng; giảm tối đa 2% dành cho các gói vay trên 2 tỷ đồng. Điều kiện VPBank kèm theo là hoạt động trên 2 năm, không có nợ xấu trong 12 tháng qua, không nằm trong ngành hạn chế… Trước đó, VPBank cũng có gói 5.000 tỷ đồng giảm tối đa 2%/năm so với mức lãi suất thông thường áp dụng trong thời gian tối đa 6 tháng đối với mỗi khoản vay.

Một số NH cũng tung ra các chương trình cung cấp vốn vay với các gói dành cho DNNVV như Sacombank, ABbank, SHB, VietinBank, Vietcombank... Đơn cử, tính đến giữa năm 2015 Sacombank đã có 7 gói cho vay VNĐ dành cho tất cả DN, trong đó ưu tiên DNNVV. Còn Techcombank thiết kế hẳn những sản phẩm ưu đãi cho vay riêng biệt dành cho DN ngành giấy, may mặc xuất khẩu, kinh doanh xăng dầu, nhựa, phối bánh kẹo…

Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Thống đốc NHNN, cho biết thời gian qua chính sách tiền tệ của NHNN tập trung cho DNNVV. Cụ thể, NHNN đã áp trần lãi suất cho vay đối với 5 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có DNNVV, với lãi suất thấp hơn 2 điểm phần trăm so với lãi suất cho vay thông thường. NHNN cũng có những quy định liên quan đến bảo lãnh tín dụng cho DNNVV vay vốn. Tuy nhiên theo bà Hồng, hạn chế lớn của khu vực DN này là tình hình tài chính thiếu minh bạch, không chứng minh được khả năng trả nợ và trình độ quản trị chưa cao. Do vậy các NHTM rất thận trọng trong việc cho DNNVV vay vốn. 

Tín chấp liệu có dễ?

Mặc dù thời gian qua các NH liên tục đưa ra những chương trình khuyến mại lãi suất, các gói hỗ trợ, giải pháp tài chính, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi này đối với DNNVV vẫn rất khó khăn. Nguyên nhân là do tính đặc thù của DNNVV là nguồn vốn có giới hạn, tài sản nhỏ, pháp lý thiếu minh bạch. Theo ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DNNVV, dù Chính phủ đã thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ nhưng vẫn còn nhiều trở ngại đối với việc vay vốn. Đó là 55% trở ngại do thủ tục vay (hồ sơ vay vốn phức tạp); 50% trở ngại về tài sản thế chấp; 80% tỷ lệ lãi suất chưa phù hợp; các điều kiện vay vốn như không được nợ thuế quá hạn, không nợ lãi suất quá hạn… rất ít DN đáp ứng được.  Vì thế hiện nay 70% DNNVV phải sử dụng vốn tự có hoặc vay từ nguồn khác với lãi suất cao 15-18%/năm). Một trở ngại là điều kiện đảm bảo cho các khoản vay của DN. Theo đó, dù tỷ lệ nợ xấu tại các DNNVV rất thấp nhưng lại thiếu các điều kiện đảm bảo tín dụng cho mình, đã khiến NH không dám cho vay vì sợ mất vốn.

Đến nay, dù nợ xấu của các NH đã được đưa về 3%, nhưng các NH vẫn phải tiếp tục dọn nợ xấu cũ và hạn chế nợ xấu mới. Trong khi đó, việc tìm khách hàng đủ độ tín nhiệm thỏa mãn hồ sơ vay không dễ dàng càng khiến các NH gặp khó khăn trong việc tìm đầu ra cho tín dụng. Năm ngoái, NHNN đã có văn bản đề cập đến vấn đề khai thác thông tin về đánh giá tín nhiệm, nâng cao mức độ thẩm định và đánh giá tín nhiệm của khách hàng vay nhằm tăng cường cho vay không có tài sản đảm bảo (vay tín chấp). VPBank đã thí điểm triển khai cho vay tín chấp trong năm 2015. Theo VPBank, đây là dòng sản phẩm cho vay có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong danh mục sản phẩm cho vay DN của NH này, tới 120% so với cuối năm ngoái.

Đẩy mạnh cho vay doanh nghiệp nhỏ ảnh 1

NH chỉ mới đáp ứng 30% nhu cầu vay vốn của DNNVV.

Tuy nhiên DN muốn được vay tín chấp phải có nguồn tài chính trả nợ vững vàng, báo cáo tài chính về doanh thu, chi phí, tiền lãi… phải minh bạch và hiệu quả. Theo VPBank, điều kiện để DN được vay tín chấp là phải hoạt động trong những ngành tăng trưởng nhanh, có đơn hàng ổn định, đối tác tốt. Sau đó dựa vào lịch sử tín dụng và hành vi trả nợ trong quá khứ, NH sẽ quyết định cấp tín dụng hay không. Nghĩa là, muốn vay được vốn, DN phải chứng tỏ trả được nợ. Xem ra vay tín chấp có thể là cánh cửa để DNNVV có cơ hội tiếp cận nguồn vốn NH, nhưng phương án này vẫn chưa thể áp dụng dễ dàng với số DN.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chia lại “miếng bánh” bancassurance

Chia lại “miếng bánh” bancassurance

(ĐTTCO) - Dù tăng trưởng thu nhập dịch vụ của các ngân hàng (NH) sụt giảm mạnh trong 6 tháng đầu năm 2020, nhưng về lâu dài đây vẫn là “mỏ vàng” của các nhà băng. Trong đó, mảng kinh doanh bảo hiểm qua NH (bancasurance) sẽ tiếp tục đà tăng trưởng tốt, và là động lực chính của thu nhập dịch vụ trong giai đoạn tới.

Vàng - ngoại tệ