Tìm giải pháp gỡ khó nền kinh tế

Hôm qua 22-5, Quốc hội dành trọn ngày thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách. Tình hình kinh tế tiếp tục khó khăn, đình trệ, nhiều "điểm nghẽn" chưa được cải thiện khiến nhiều đại biểu lo lắng. Vấn đề đặt ra Chính phủ cần có giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt hơn để kích hoạt tăng trưởng, nhất là trong bối cảnh lạm phát đã kiềm chế ở mức thấp.

Kinh tế trì trệ nghiêm trọng

Theo đại biểu Trần Du Lịch (TPHCM), báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội chưa phân tích sâu về tình hình kinh tế Việt Nam. Có thể dễ dàng khái quát được nền kinh tế nước ta đang ở giai đoạn trì trệ nghiêm trọng. Trong nhiều năm từ đổi mới tới nay, giai đoạn trì trệ bị tác động của khu vực từ năm 1999 nhưng đến năm 2000 hồi phục. Động lực mạnh nhất lúc đó là sự ra đời Luật Doanh nghiệp. Giai đoạn suy giảm tăng trưởng kéo từ 2008-2013.

Trong điều hành vĩ mô vừa qua có sự lúng túng, sự phối hợp giữa các ngành không ăn khớp, hiệu quả đầu tư chưa cao. Một nguyên nhân là Chính phủ quy định trách nhiệm cá nhân chưa rõ. Đánh giá của các bộ, ngành cũng chưa chuẩn và chưa đồng nhất. Nhiều tỉnh báo cáo GDP tăng cao, nhưng cả nước lại rất thấp. Vì thế nên chuyển Tổng cục Thống kê trực thuộc Quốc hội để đảm bảo con số đưa ra được minh bạch. Nếu không thống nhất định bệnh, không bốc được thuốc, căn bệnh sẽ không khỏi.

BÙI THỊ AN,
đại biểu Quốc hội Hà Nội

Nền kinh tế Việt Nam từ trước đến nay đều tăng trưởng 7-8% và chỉ tăng trưởng mức này mới đảm bảo mục tiêu giải quyết được các vấn đề xã hội. Trước đây, kinh tế tăng trưởng dựa trên 4 nền tảng trụ cột: nông nghiệp, doanh nghiệp nhà nước (DNNN), DN tư nhân và DN FDI.

Nhưng giai đoạn 2012-2013, kinh tế duy trì dựa trên tăng trưởng xuất khẩu của khu vực DN FDI là chính nên rất đáng ngại. "Hiện nay, tăng trưởng hơn 5% là nguy cơ chứ không chỉ đơn giản là nhìn vào quý này cao hơn quý kia đã mừng. Đặc biệt, sự suy giảm sức cạnh tranh của DNNN, DN tư nhân là rất đáng sợ cần sớm có giải pháp khắc phục" - ông Lịch nói.

Trong khi đó, đại biểu Trương Thị Ánh (TPHCM), nhận định từ năm 2012 đến nay Chính phủ đã có một số giải pháp để tháo gỡ các "điểm nghẽn" của nền kinh tế nhưng chưa có kết quả; giải quyết nợ xấu chưa khả quan; thị trường bất động sản với giải pháp chưa đủ mạnh…

"Tôi cho rằng các giải pháp phải quyết liệt, mạnh mẽ, có tính đột phá hơn mới đạt được mục tiêu tăng trưởng đã đề ra" - bà Ánh đề nghị. Cùng quan điểm này, đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TPHCM), bức xúc nhiều vấn đề tồn tại kéo dài nhiều năm không được giải quyết trong báo cáo của Chính phủ, trong khi giải pháp lặp đi lặp lại.

Đại biểu Quyết Tâm phân tích: "Nông nghiệp được xác định là "trụ đỡ" của nền kinh tế, nhưng không thấy chuyển biến, vẫn có nhiều vấn đề trong phát triển nông nghiệp như "được mùa, rớt giá" kéo dài nhiều năm, khiến khó khăn dồn về phía người nông dân. Báo cáo của Chính phủ không phân tích rõ nguyên nhân, địa chỉ trách nhiệm. Tôi thấy báo cáo trước Quốc hội như vậy không ổn".

Phân tích báo cáo của Chính phủ, đại biểu Đỗ Văn Vẻ (Thái Bình) cho rằng thành công của năm 2012 là kiềm chế lạm phát, lãi suất ngân hàng giảm dần, an sinh xã hội bảo đảm. Tuy nhiên, hàng loạt khó khăn, thách thức vẫn hiện hữu, đặc biệt là tình hình DN khó khăn, tồn kho lớn.

Trong bối cảnh này, cơ quan quản lý công bố nợ xấu giảm 2% liệu có chính xác hay không cần xem lại. Đề nghị xác định rõ lượng hàng tồn kho để có giải pháp hiệu quả nhất. Hiện nay tình hình DN phá sản vẫn tiếp tục gia tăng, hàng tồn kho còn lớn, thất nghiệp nhiều. Khó khăn lớn nhất hiện nay là sức mua giảm sút, DN không có đầu ra nên không muốn vay vốn nữa.

Từ góc nhìn của người làm ngân hàng, đại biểu Phạm Huy Hùng (Hà Nội), cho rằng hiện lãi suất không phải là rào cản tiếp cận vốn của DN. Vấn đề cốt lõi là sức mua của nền kinh tế vẫn kém, tồn kho lớn; năng lực tài chính và những khó khăn trong sản xuất kinh doanh của DN chưa được giải quyết.

Do đó, những DN kinh doanh tốt vẫn có tư tưởng hoạt động cầm chừng nên không vay, những DN muốn vay lại không có phương án kinh doanh khả thi.

Nới chính sách, tăng niềm tin

Để giải tỏa vướng mắc trên, theo đại biểu Phạm Huy Hùng, Chính phủ cần tập trung kích cầu đầu tư tiêu dùng, giải phóng hàng tồn kho và tạo niềm tin cho ngân hàng. Bởi yếu kém của nền kinh tế là duy trì tăng trưởng nóng hàng năm, nên ảnh hưởng đến tăng trưởng bền vững.

Trong khi đó, đại biểu Đỗ Văn Vẻ đề nghị các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho DN phải được đẩy mạnh hơn, nhanh hơn, đầu tư nhiều cho nông nghiệp-nông thôn. Quan trọng nhất hiện nay là lấy lại được niềm tin của nhà đầu tư, người tiêu dùng để thúc đẩy tăng trưởng bền vững, lúc đó mới mong đạt được chỉ tiêu phát triển của năm 2013.

Tìm giải pháp gỡ khó nền kinh tế ảnh 1

Những giải pháp "phá băng" thị trường bất động sản
thời gian qua chưa đủ mạnh. Ảnh: LONG THANH

Về giải pháp cụ thể tháo gỡ khó khăn trong thời gian tới, đại biểu Trần Du Lịch đề nghị không nên quá quan tâm tới tỷ lệ tăng trưởng nông nghiệp, công nghiệp… là bao nhiêu, mà phải vực nền kinh tế bứt ra khỏi tình trạng trì trệ, không nên "lưu luyến" kế hoạch 5 năm mà phải xây dựng chương trình 3 năm 2013-2015 để phục hồi kinh tế.

Để làm được phải điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ. Hiện nay đã kéo giảm lãi suất cho vay nhưng DN vẫn thờ ơ, nghĩa là dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều. Do vậy phải tính lại hài hòa giữa chính sách tiền tệ và tháo gỡ tín dụng để đạt được tăng trưởng 12% bằng các chính sách linh hoạt. Về chính sách tài khóa, có thể xem lại bội chi để nới lỏng chính sách tài khóa.

Tăng trái phiếu để trả nợ đầu tư xây dự án cơ bản cho DN, tạo luân chuyển về vốn nhằm tăng sức tổng cầu bằng cả chính sách tiền tệ và tài khóa. Mặt khác, cần lựa chọn một số lĩnh vực để xử lý cho tốt, chẳng hạn như tái cơ cấu DNNN. Nên sớm rà soát, xem xét xử lý hàng tồn, nếu bán được cứ bán để có thêm nguồn lực cho ngân sách.

Nhìn từ một góc độ khác, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) cho rằng lạm phát vừa qua giảm không căn cơ, chỉ xuất phát từ chủ trương mang tính chất tình thế. Lạm phát thấp do nền kinh tế trì trệ, suy thoái. Nay nếu tập trung kích cầu tràn lan, không hiệu quả, lạm phát có khả năng quay trở lại.

Cùng quan điểm này, đại biểu Nguyễn Thành Tâm (Tây Ninh), nhận xét năm 2012 và những tháng đầu năm 2013 lạm phát thấp hơn dự kiến là do Chính phủ đã "dùng thuốc quá liều lượng". Điều này làm ảnh hưởng đến tăng trưởng, tạo ra tâm lý thị trường tiêu cực, nhà đầu tư co cụm, không dám bỏ vốn phát triển sản xuất kinh doanh.

"Hiện tại lãi suất giảm, cho thấy chính sách tài khóa tiền tệ đang được nới lỏng dần. Đó là xu hướng đúng, nhưng tiếp tục phải theo dõi kỹ, đừng để rơi vào cái vòng luẩn quẩn lạm phát - siết chặt - suy giảm - nới lỏng - lạm phát...". Giữ quan điểm cần xem lạm phát thấp là cơ hội để tăng tổng cầu, đại biểu Trần Du Lịch trấn an lâu nay trong điều hành vĩ mô, nguy cơ tái lạm phát luôn được quan tâm, vì lạm phát cao ở Việt Nam có nguyên nhân từ cơ cấu kinh tế.

Tuy nhiên, với sự suy giảm tổng cầu như hiện nay, khả năng lạm phát cao trở lại là không thể. Đây cũng là nhận định chung của nhiều chuyên gia kinh tế mà ông có dịp trao đổi. Lạm phát thấp trong những tháng đầu năm được giới chuyên gia xem là cơ hội để điều hòa nới lỏng chính sách phục hồi tăng trưởng.

Lập lại kỷ cương ngân sách

Xem xét báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2011, đa số đại biểu Quốc hội đều tỏ rõ sự lo ngại. Đại biểu Nguyễn Ngọc Hòa (TPHCM) dẫn số liệu từ báo cáo cho thấy chấp hành thu ngân sách rất lỏng lẻo. Năm 2011 nợ đọng thuế tăng tới 35% so với 2010. Trong khi đó, về chi ngân sách, kiểm toán 28 địa phương có tới 23 địa phương chi vượt dự toán.

Mục tiêu đặt ra là tăng trưởng tín dụng 12%, nhưng báo cáo của Chính phủ không thấy nói vì sao đến nay tăng trưởng thấp, giải pháp để tháo gỡ là gì? Chính phủ phải phân tích cho Quốc hội vì sao DN khó khăn vẫn không tiếp cận được vốn, dòng tiền đang chảy về đâu?

Nguyễn Thị Quyết Tâm,
đại biểu Quốc hội TPHCM

"Vậy giải pháp xử lý cần thế nào, có cấn trừ sang năm sau hay vượt chi rồi lại công nhận, không có tác dụng gì cả" - ông Hòa đặt vấn đề. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thành Tâm nhận định cân đối ngân sách "là một vấn đề rất lớn".

Thu ngân sách không bền vững, chủ yếu lấy dầu thô "đắp" vào. Các khoản chi chưa tính hết phần đã ứng trước, nếu tính hết bội chi tăng lên hàng trăm tỷ đồng chứ không phải con số đã báo cáo.

Thẳng thắn hơn, đại biểu Trần Du Lịch nói chưa thấy nơi nào kỷ cương ngân sách lỏng lẻo như Việt Nam, dự toán mấy trăm ngàn tỷ đồng nhưng khi quyết toán lên đến cả triệu tỷ đồng.

Theo ông Lịch, những bất cập này sẽ không giải quyết được nếu không sửa Luật Ngân sách Nhà nước và các luật liên quan đến quản lý đầu tư. Tuy nhiên, theo chương trình xây dựng pháp luật, những luật này lại được đưa vào chương trình cuối nhiệm kỳ của Quốc hội khóa XIII.

"Kiểu phân cấp ngân sách hiện nay càng phân cấp càng tuột tay, khuyến khích người xin chứ không khuyến khích người làm. Năm nay và năm tới ngân sách sẽ còn rất khó khăn, nếu không có biện pháp đặc biệt sẽ không thể cân đối được, nợ ngân sách lại tái diễn" - đại biểu Lịch nói.

Chia sẻ vấn đề này, đại biểu Trương Trọng Nghĩa nói cần phải có bước ngoặt trong quản lý ngân sách: "Kỷ luật ngân sách lẽ ra phải nghiêm nhất, nhưng năm nào cũng vi phạm. Trong 2 năm còn lại của kế hoạch 5 năm 2011-2015 cần phải có một cuộc cách mạng về quản lý ngân sách".

Bảo Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một lượng lớn ô tô nhập khẩu từ 2019 nay đã đổ vào thị trường Việt Nam.

Ô tô giá giảm mạnh do tồn kho lớn

(ĐTTCO)-Giá xe ô tô nhập khẩu cũng như lắp ráp trong nước từ đầu năm đến nay liên tục giảm mạnh do ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Tuy nhiên từ nay đến cuối năm, nhiều khả năng các hãng xe sẽ tăng giá trở lại vì đã giải quyết gần hết xe tồn kho.