NSNN 2016: Triệt để thu, tiết kiệm chi

Sáng qua 11-11, với hơn 79% tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2016. Câu chuyện về thu - chi vốn là vấn đề gây nhiều sự quan tâm trong thời gian gần đây khi thu, chi đang thực sự có nhiều vấn đề.

Thu tăng 20%, lương tăng 5%

Theo Nghị quyết của Quốc hội, tổng số thu cân đối NSNN năm 2016 là 1.019.200 tỷ đồng (bao gồm cả 4.700 tỷ đồng thu chuyển nguồn NS địa phương từ năm 2015 sang), tăng khoảng 20% so với dự toán năm 2015 (911.000 tỷ đồng). Tổng số chi cân đối NSNN 1.273.200 tỷ đồng và mức bội chi 254.000 tỷ đồng, tương đương 4,95% GDP. Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu Chính phủ từ ngày 1-5-2016 thực hiện điều chỉnh tăng mức lương cơ sở từ 1.150.000 đồng/tháng lên 1.210.000 đồng/tháng (tăng khoảng 5%) đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, bảo đảm thu nhập của đối tượng có hệ số lương từ 2,34 trở xuống không giảm so với mức đang hưởng.

Hơn lúc nào hết, trong bối cảnh NS thiếu hụt như hiện nay cần phải quán triệt tinh thần tiết kiệm. Nhu cầu đầu tư là lớn nhưng phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên cho những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việc các địa phương đề xuất xây trụ sở và xin vốn ngân sách cần phải xem xét một cách thận trọng.

Ông BÙI ĐỨC THỤ, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - NS

Quốc hội cũng giao Chính phủ từ ngày 1-1-2016 thực hiện điều chỉnh tiền lương đối với người có mức lương hưu, trợ cấp mất sức lao động dưới 2 triệu đồng/tháng và trợ cấp đối với giáo viên mầm non có thời gian công tác trước năm 1995, để lương hưu của các đối tượng này đạt mức lương cơ sở; từ ngày 1-1-2016 đến 30-4-2016 tiếp tục thực hiện mức điều chỉnh đối với các đối tượng lương hưu, trợ cấp ưu đãi người có công và tiền lương đối với cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang có thu nhập thấp (hệ số lương từ 2,34 trở xuống) như năm trước. Riêng lương hưu, trợ cấp ưu đãi người có công, tiếp tục giữ mức tăng 8% đã thực hiện năm 2015.

Điểm đáng chú ý nữa trong Nghị quyết này là đa dạng hóa kỳ hạn trái phiếu. Theo đó, Quốc hội đồng ý cho Chính phủ trong năm 2015 và 2016 được phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) có thời hạn từ 3 năm đến dưới 5 năm, với tỷ lệ không quá 30% tổng khối lượng phát hành, 70% từ 5 năm trở lên. Ngoài ra, Chính phủ cũng được phát hành tối đa 3 tỷ USD TPCP ra thị trường vốn quốc tế để cơ cấu lại nợ trong nước, trên cơ sở so sánh, phân tích, đảm bảo có lợi cho quốc gia và chỉ thực hiện trong năm 2015 và 2016.

Để bù hụt thu, đầu tư phát triển, Quốc hội cũng đồng ý cho Chính phủ sử dụng 40.000 tỷ đồng tiền bán cổ phần sở hữu của Nhà nước tại một số doanh nghiệp. Trong đó, Chính phủ được phép sử dụng 10.000 tỷ đồng để bù hụt thu năm 2015, nhưng chỉ để cân đối, đáp ứng nhiệm vụ chi đầu tư phát triển. 30.000 tỷ đồng còn lại đưa vào dự toán NSNN năm 2016 để tăng chi đầu tư phát triển.

Về thực hiện tiết kiệm chi, Nghị quyết yêu cầu Chính phủ thực hiện chính sách tài khóa chặt chẽ, tiết kiệm triệt để các khoản chi thường xuyên của từng bộ, ngành, địa phương; giảm tối đa kinh phí tổ chức hội nghị, hội thảo, khánh tiết; từng bước thực hiện khoán xe công đối với một số chức danh...

Chính phủ phải thực hiện kiểm soát chặt chẽ bội chi NS bằng cách tích cực để giảm bội chi và tăng chi trả nợ; tăng cường kiểm tra, giám sát việc vay, sử dụng vốn vay và trả nợ, nhất là đối với các khoản vay mới, vay có bảo lãnh của Chính phủ; tiếp tục cơ cấu lại các khoản vay của NSNN theo hướng tăng tỷ trọng vay trung hạn và dài hạn với lãi suất phù hợp; bảo đảm dư nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài của quốc gia trong giới hạn quy định.

Các giải pháp tăng thu

Bàn về vấn đề NS 2016, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội Đỗ Mạnh Hùng từng băn khoăn việc lấy 10.000 tỷ đồng để bù hụt thu "không khác gì ăn vào vốn cố định". Việc bán bớt để chuyển vốn sang đầu tư lĩnh vực có hiệu quả hơn, không phải để tiêu. Bên cạnh đó, để xử lý hụt thu cần tập trung giải quyết nợ đọng thuế theo ước tính của Bộ Tài chính lên đến 74.000 tỷ đồng, trong đó có hơn 30.000 tỷ đồng có thể thu được. Cũng theo ông Hùng, Chính phủ cần rà soát các khoản chi có thể cắt được, xử lý nghiêm việc giảm chi đã được Kiểm toán Nhà nước (KTNN) kiến nghị. Những khoản chi phải giảm đã được chỉ ra rõ ràng và phải được thực hiện nghiêm túc.

Nguồn thu NS đến từ dầu thô, hoạt động xuất nhập khẩu, thu nội địa. Tuy nhiên, giá dầu thô đang ngày càng giảm, hoạt động xuất nhập khẩu theo lộ trình cắt giảm thuế cũng sẽ tạo áp lực giảm, nên để tăng thu cần tập trung thu nội địa. Trong đó, thu từ khu vực doanh nghiệp FDI cần cố gắng hơn. Với khu vực doanh nghiệp nhà nước, cần triển khai nhanh tinh thần Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp, thu các khoản cổ tức, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp này.

TS. TRẦN HOÀNG NGÂN, chuyên gia kinh tế

Tuy nhiên, nhiều cử tri bày tỏ lo ngại việc thoái vốn hết tại doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả, nguồn tiền thu về sẽ mang đi đâu và liệu có lĩnh vực nào đầu tư hiệu quả hơn không? Bởi lẽ, nếu làm như vậy NS sẽ không còn các khoản thu tương tự trong tương lai. Riêng về khu vực doanh nghiệp tư nhân, chi thường xuyên đang liên tục tăng, từ mức 55% tổng chi NS lên 69%, do vậy mong Quốc hội, Chính phủ dành nguồn lực đáng kể cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với lãi suất thấp để họ có thể tồn tại, phát triển.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) về tình hình thu trước khi thông qua nghị quyết về NS, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - NS Phùng Quốc Hiển cho biết trong những năm gần đây, thực hiện Luật Quản lý thuế, công tác chống thất thu, xử lý nợ đọng thuế được Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả, đã mang lại những kết quả nhất định, tỷ lệ số thuế nợ đọng trên tổng số thu ngân sách ở nhiều địa phương giảm đáng kể.

Song số liệu cho thấy nợ đọng thuế trên cả nước còn rất lớn (khoảng 74.000 tỷ đồng), nếu loại trừ các khoản nợ bất khả kháng do nguyên nhân khách quan, nợ khó thu, chậm nộp, tạm khoanh lại, số nợ có khả năng thu khoảng 30.000 tỷ đồng. Vì vậy, UBTVQH đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt hơn bằng các biện pháp mạnh mẽ để khắc phục tình trạng trốn thuế, chây ì nợ thuế, có biện pháp xử lý nghiêm minh các doanh nghiệp nợ thuế kéo dài trong nhiều năm.

Về vấn đề hụt thu, Chính phủ đã đề nghị thực hiện cắt giảm 10% dự toán chi thường xuyên những tháng cuối năm 2015 và sử dụng một phần dự phòng NS trung ương (tổng cộng khoảng 4.150 tỷ đồng); tiếp tục rà soát, cắt giảm các khoản chi chưa thật cần thiết; đồng thời phấn đấu tăng thu, xử lý thu hồi nợ đọng thuế để bù hụt thu. Trường hợp vẫn hụt thu xin được phép sử dụng một phần tiền bán cổ phần sở hữu của Nhà nước tại một số doanh nghiệp, nhưng không quá 10.000 tỷ đồng cho nhiệm vụ chi đầu tư phát triển năm 2015.

Để tăng thu, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn, cơ quan này sẽ tập trung thu 30.000 tỷ đồng nợ đọng có khả năng thu; kiểm tra 15-18% doanh nghiệp theo tinh thần Luật Quản lý thuế; tập trung chống chuyển giá. Dự kiến, hết năm 2015 ngành tài chính sẽ xây dựng được cơ sở dữ liệu 11.500 doanh nghiệp FDI, từ đó, tạo thuận lợi hơn cho việc chống chuyển giá... Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là chính sách phải làm sao thúc đẩy hơn nữa sản xuất, kinh doanh, việc thu NS mới bền vững. Lãnh đạo Bộ Tài chính cũng kỳ vọng việc thuế thu nhập doanh nghiệp từ năm 2016 sẽ giảm xuống còn 20% và 17% sẽ giúp tăng thu.

Tăng cường kỷ luật tài chính

Một điểm gây nhiều quan ngại với không ít đại biểu Quốc hội, chuyên gia kinh tế là việc chi trong bối cảnh thu NS gặp nhiều khó khăn. Theo UBTVQH, dù công tác quản lý thu, chi NS đã có những tiến bộ nhất định, song vi phạm vẫn xảy ra ở mức độ khác nhau. Qua kết quả hoạt động của các cơ quan thanh tra, kiểm tra, KTNN, cho thấy có nhiều sai phạm về quản lý tài chính - NS nên thời gian qua đã được phát hiện, xử lý và thu hồi, giảm thanh toán do chi sai chế độ theo kiến nghị KTNN năm 2009 là 317 tỷ đồng; năm 2010: 658 tỷ đồng; năm 2011: 708 tỷ đồng; năm 2012: 2.252 tỷ đồng; năm 2013: 5.304,2 tỷ đồng.

Vì vậy, Chính phủ cần tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các biện pháp cần thiết để nâng cao hơn hiệu quả thực hiện Luật NSNN, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Phòng, chống tham nhũng, nhằm tăng cường hơn việc chấp hành kỷ cương, kỷ luật tài chính; quản lý chặt chẽ chi NS, cương quyết chống lãng phí, tiêu cực, xử lý các sai phạm nhằm thực hiện kỷ luật tài chính, khắc phục triệt để các tồn tại, yếu kém.

NSNN 2016: Triệt để thu, tiết kiệm chi ảnh 1

Trụ sở UBND quận Hoàng Mai (Hà Nội)  đã ngốn 97 tỷ đồng NSNN.

Đặc biệt, Nghị quyết của Quốc hội yêu cầu Chính phủ tiết kiệm triệt để các khoản chi thường xuyên của từng bộ, ngành, địa phương. Ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, cho rằng xét một cách căn cơ phải tiếp tục tinh giản bộ máy hành chính, từ đó mới giảm được lực lượng lao động theo hướng cắt bớt những người lao động không đáp ứng được nhiệm vụ. Để làm được điều đó Chính phủ phải tăng cường các quyết sách trong việc sắp xếp lại lao động trong khu vực nhà nước. Chia sẻ quan điểm này, ông Huỳnh Thành Lập, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, cho rằng để có thể thực hiện mức tăng lương như trên là sự nỗ lực lớn của Chính phủ vì bộ máy của chúng ta hiện nay rất cồng kềnh. "Cái gì xã hội hóa được thì làm, cái gì phải giữ lại thì giữ, bớt đi bệnh hoàng tráng. Tinh giản bộ máy, biên chế một cách kiên quyết, tăng lương sẽ tốt hơn” - đại biểu Lập nói.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất