Kinh tế VN - Đi nhanh, hay chậm mà chắc?

LTS: Hôm nay 2-11, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa 13, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2015 và kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2016. Những cơ hội và thách thức, những thuận lợi và khó khăn, cùng các giải pháp nhằm cải thiện tốc độ tăng trưởng và chất lượng nền kinh tế đã được các đại biểu đưa ra. ĐTTC ghi nhận ý kiến của các chuyên gia về vấn đề này.

Tránh tăng trưởng nóng, hỗ trợ DN tư nhân

Mới đây, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã đưa ra dự báo về mức tăng trưởng 6,5% của Việt Nam cho cả năm 2015. Đây là mức tăng trưởng cao hơn so với dự báo ADB đưa ra vài tháng trước chỉ ở mức 6,1%. Theo ông Eric Sidgwick, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam, để đưa ra dự báo này ADB dựa vào 3 yếu tố chính. Thứ nhất, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được giữ ở mức thấp, các chính sách tiền tệ, tài khóa phù hợp với diễn biến thị trường. Thứ hai, dòng vốn đầu tư tực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam tăng mạnh, trong đó tập trung lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu, đã giúp 2 lĩnh vực này có mức tăng trưởng ấn tượng. Thứ ba, nhu cầu tiêu dùng nội địa tăng, người dân sẵn sàng chi tiền mua sắm, điều này giúp ích cho phát triển kinh tế.

Việc duy trì tăng trưởng ổn định trong khoảng 6-6,5%/năm hoặc cao hơn một chút không hề dễ dàng, đặc biệt nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng này ổn định trong một thời gian dài. Thực tế đã chứng minh không nhiều quốc gia trên thế giới làm được điều này, trong khi Việt Nam đã duy trì được một giai đoạn tăng trưởng ổn định ở mức cao trong suốt thời gian dài.

Ông Eric Sidgwick

Ông Eric Sidgwick nhấn mạnh, tốc độ tăng trưởng cao là quan trọng. Nhưng nếu nhìn về dài hạn, quan trọng hơn là duy trì được giai đoạn tăng trưởng ổn định, thay vì tập trung để có giai đoạn tăng trưởng nóng, theo sau đó là giai đoạn lạm phát cao như thời gian qua. Do đó, tốc độ tăng trưởng trong khoảng 6-6,5% là phù hợp với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Về những thách thức với nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới, ADB nêu một số yếu tố. Thứ nhất, cơ sở hạ tầng của Việt Nam còn thiếu và chưa đồng bộ.

Việt Nam vẫn cần xây dựng rất nhiều cầu, đường, đồng thời cần có thêm những cơ sở hạ tầng mềm nhằm đảm bảo cho giao thông được thuận lợi, từ đó giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên các thị trường xuất khẩu.

Thứ hai, Việt Nam không chỉ thu hút thật nhiều vốn FDI vào nền kinh tế, mà cùng với đó phải phát triển mạnh khu vực tư, để làm sao tạo ra cú hích cho sự tăng trưởng cả về số lượng, quy mô cũng như vai trò của doanh nghiệp (DN) tư nhân trong nền kinh tế, làm sao để DN tư nhân trong nước trở thành lực lượng quan trọng nhất đóng góp cho tăng trưởng. Nếu làm được như vậy, chắc chắn Việt Nam sẽ cải thiện được môi trường đầu tư, kinh doanh.

Việc này liên quan mật thiết đến nhiệm vụ gần đây được đề cập đến rất nhiều, đó là cổ phần hóa DNNN. Đây là việc khó, nhưng muốn phát triển ổn định, Việt Nam phải đẩy mạnh cổ phần hóa DNNN, tạo điều kiện thuận lợi để DN tư nhân phát triển. Thứ ba, phải phát triển được thị trường vốn, tạo điều kiện cho DN tiếp cận được vốn dễ dàng, thuận lợi và ổn định hơn.

Cuối cùng, phải làm sao nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ của người lao động. Một nguyên tắc chung trong quá trình chuyển đổi từ một nước thu nhập trung bình thành nước thu nhập cao là có nguồn lao động được đào tạo, có kỹ năng cao. Đây chính là lực lượng lao động quan trọng tạo ra động lực phát triển cho DN và cho cả nền kinh tế.

Kinh tế VN - Đi nhanh, hay chậm mà chắc? ảnh 1

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Tăng trưởng phải đi đôi cải cách thể chế

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam, mục tiêu tổng quát trong năm 2016 và 5 năm tới là bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phấn đấu tăng trưởng kinh tế cao hơn 5 năm trước, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân 5 năm tới đạt 6,5-7%/năm, riêng năm 2016 đạt 6,7%. Vậy đâu là những tín hiệu khả quan để Chính phủ đạt được tốc độ tăng trưởng như kỳ vọng?

Những năm qua là giai đoạn nền kinh tế gặp nhiều khó khăn nhất từ khi cải cách và tốc độ tăng trưởng chung khá thấp. 2 năm gần đây, phục hồi tăng trưởng vững vàng, đi liền với ổn định cũng chắc chắn. Trong 2-3 năm nay, lạm phát xuống thấp và giữ được ở mức quá thấp. Đây là cơ sở có thể nhận định phục hồi tăng trưởng có khả năng vững chắc, dù vẫn còn nhiều yếu tố cho thấy phục hồi tăng trưởng có phần mong manh.

Nếu cải cách thể chế trong nước tốt để DN thay đổi, 2 năm sau sẽ có chuyển biến căn bản. Còn nếu chỉ tập trung tăng trưởng cao nhưng không lo cải cách thể chế, lúc đó cơ hội sẽ biến thành thách thức, thời cơ biến thành nguy cơ. Vì thế, giai đoạn đầu nên bình tĩnh về tốc độ tăng trưởng. Khi chúng ta có nền tảng tốt sẽ có tăng trưởng cao bền vững.

PGS.TS Trần Đình Thiên

Theo ông Thiên, xét trong tương quan tổng thể, việc dự báo hay đặt ra mục tiêu cho năm 2016 và 5 năm tiếp theo cao hơn 5 năm vừa qua là có cơ sở. Bởi một yếu tố quan trọng là chúng ta đang rất nỗ lực trong hội nhập kinh tế quốc tế với nhịp độ ngày càng mạnh hơn với đẳng cấp cao hơn.

Và khi nhìn nhịp độ hội nhập này sẽ thấy một bối cảnh phát triển cho giai đoạn mới khác xa. Có cả cơ hội và thách thức, cơ hội lớn thách thức càng lớn, thậm chí cơ hội lớn có thể chuyển thành thách thức lớn nếu chúng ta không biết tận dụng.

Nhìn ở góc độ cơ hội, Việt Nam có thể có khả năng bùng nổ nếu chúng ta đáp ứng được cơ hội hội nhập. Nhiều kỳ vọng khi Việt Nam được hút vào quỹ đạo này sẽ trở thành tọa độ tăng trưởng rất hấp dẫn của thế giới. Thí dụ, các chuyên gia nhận định, tham gia TPP Việt Nam có cơ hội được hưởng lợi và tăng trưởng nhiều nhất. Đến năm 2020, GDP có thể tăng thêm 20-30 tỷ USD, tùy thuộc nhiều điều kiện. TPP mở ra cơ hội và tạo ra niềm tin để chúng ta tin rằng tăng trưởng cao hơn.

Hiện tại, tăng trưởng kinh tế chỉ đạt được ở một số lĩnh vực và sắp tới Việt Nam sẽ tham gia Cộng đồng kinh tế ASEAN, một loạt thỏa thuận thương mại tự do đã và sẽ được ký kết,  sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn trong sân chơi chung. Nhìn dài hạn, Việt Nam đang có một số lĩnh vực tài nguyên và hai bàn tay, còn công nghệ và chất lượng chưa mạnh. Quốc tế đang hướng tới cạnh tranh bằng năng suất, bằng hiệu quả, công nghệ, trong khi Việt Nam đang yếu vấn đề này.

Thanh Hoài

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất