Khát vọng vươn tầm

Với bản lĩnh và khát vọng mãnh liệt đưa thương hiệu sữa Việt ra toàn thế giới, bà Mai Kiều Liên (ảnh) đã biến Vinamilk trở thành doanh nghiệp đứng thứ 31 trong số 200 doanh nghiệp châu Á xuất sắc năm 2010 . Đầu tháng 3-2012, tạp chí danh tiếng toàn cầu Forbes đã tôn vinh bà Mai Kiều Liên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CTCP Sữa Việt Nam (Vinamilk), là một trong 50 nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á. Đây là nữ doanh nhân duy nhất của Việt Nam cho đến thời điểm hiện tại có tên trong danh sách này.

Sáng tạo và đổi mới

 Khát vọng vươn tầm ảnh 1

Mở đầu câu chuyện, bà Mai Kiều Liên tâm sự: “Để có được Vinamilk như ngày nay, chúng tôi nhờ vào hai yếu tố quan trọng: không ngừng nỗ lực làm việc hết mình và không ngừng sáng tạo. Sáng tạo là không theo lối mòn, không theo xu hướng đám đông.

Khi làm bất cứ việc gì, cả tập thể và mỗi cá nhân phải suy nghĩ rất kỹ và phải có sự sáng tạo. Nhiều khi thấy đi ngược lại xu thế nhưng mình vẫn quyết làm, bởi thấy chắc chắn mình làm đúng và hiệu quả. Trong thời buổi hiện nay, những doanh nghiệp có khả năng sáng tạo càng nhiều thành công càng lớn.

Tôi vẫn thường nói với cán bộ quản lý ở Vinamilk về trường hợp CEO Steve Jobs của Apple. Chính vì sáng tạo nên ông ta mới thành công rực rỡ như ngày hôm nay”.

 - Sự sáng tạo và những cuộc lội ngược xu thế đám đông của Vinamilk trong mấy chục năm qua rất nhiều. Nhưng điều gì đã chứng minh Vinamilk đã đúng khi đi "ngược dòng"? - tôi hỏi.

 - Cho đến nay, khi đã đạt được những thành quả lớn, tôi vẫn không thể quên những ngày đầu khốn khó. Thời kinh tế bao cấp, Nhà nước giao nguyên vật liệu, doanh nghiệp chỉ lo sản xuất theo kế hoạch được giao, sau đó nộp sản phẩm cho bên thương nghiệp lo phân phối.

Năm 1988, khi Nhà nước bắt đầu chính sách mở cửa và giao quyền tự chủ cho các nhà máy, xu hướng lúc đó nhiều người muốn tách ra theo từng nhà máy. Nhưng chúng tôi phản đối vì lúc này vốn cực kỳ yếu, thay vì chia nhỏ ra thì để năm nay tập trung cho đơn vị này phát triển, năm sau đưa cho đơn vị khác, nghĩa là vốn phải tập trung.

Đến bây giờ, sau mấy chục năm nhìn lại chúng tôi vẫn thấy điều đó rất đúng. Nếu ngày ấy đi theo xu hướng đám đông để nguồn vốn tản mát, chắc chắn bây giờ mình “tiêu” rồi.

Tính đến tháng 12-2012, bà Mai Kiều Liên giữ chức Tổng giám đốc Vinamilk đúng 20 năm. Ngần ấy thời gian bà cùng cộng sự đã phải vượt qua vô vàn khó khăn, trắc trở. Ở người phụ nữ có thể nói đầy quyền lực này luôn toát lên sự kiên định, không nhụt chí.

Bà Liên kể: "Khi mở cửa, xu hướng thời đó là liên doanh, nhiều tập đoàn nước ngoài đến đề nghị liên doanh với Vinamilk, nhưng chúng tôi dứt khoát không. Điều kiện liên doanh lúc đó tương đối ngặt nghèo, bao giờ người ta cũng 70% và mình chỉ 30%. Như vậy mình còn gì nữa. Chúng tôi nói với họ sẽ là đối thủ cạnh tranh. Và chính nhờ có cạnh tranh mới có Vinamilk ngày nay”.

Nội công, ngoại kích

Lần theo “biên niên sử” của Vinamilk, chúng tôi đặc biệt ấn tượng những thành quả mà công ty đạt được trong năm 2011. Trong bối cảnh hàng loạt doanh nghiệp đứng bên bờ vực phá sản, giải thể, Vinamilk đã khiến dư luận và các nhà đầu tư ngỡ ngàng khi công bố doanh thu đạt 22.279 tỷ đồng (tương đương trên 1 tỷ USD), tăng khoảng 37% và vượt mốc doanh thu 1 tỷ USD trước 1 năm so với kế hoạch. Nộp ngân sách nhà nước đạt 2.400 tỷ đồng, tăng 38%.

Vinamilk đã chính thức rời khoảng sân hẹp của doanh nghiệp nhỏ và vừa để tham gia vào sân chơi của những người khổng lồ: Câu lạc bộ 1 tỷ USD. Cũng trong giai đoạn này, khi thị trường gặp khó khăn, Vinamilk làm cuộc bứt phá ngoạn mục về xuất khẩu với kim ngạch đạt 140 triệu USD, con số cao nhất từ trước đến nay. Sản phẩm của Vinamilk có mặt trên 15 quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ, Canada, Australia, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Sri Lanka, Iraq, Hàn Quốc, Philippines…

Các sản phẩm xuất khẩu chủ yếu của Vinamilk là sữa bột, sữa đặc có đường, sữa chua, sữa tươi, bột dinh dưỡng cho trẻ em, sữa đậu nành và nước trái cây Vfresh. Trong 3 năm liên tục kể từ 2009 đến nay, kim ngạch xuất khẩu của Vinamilk tăng trưởng bình quân 47%/năm.

Đến cuối năm 2011, Vinamilk là một trong những công ty có giá trị cao nhất trên sàn chứng khoán TPHCM (khoảng 2,5 tỷ USD). Mạng lưới bán lẻ hiện nay của Vinamilk có thể coi là mơ ước của nhiều doanh nghiệp cùng lĩnh vực, với trên 170.000 điểm bán lẻ trên toàn quốc, nắm giữ khoảng 60% thị phần thị trường sữa Việt Nam, trong đó sữa chua chiếm 95%, sữa đặc 75% và sữa bột khoảng 30%.

Vinamilk là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên có trong danh sách 200 doanh nghiệp xuất sắc nhất châu Á năm 2010 do Tạp chí Forbes bình chọn. Trong 4 năm liên tiếp, từ 2008 - 2011, Vinamilk lọt vào top 5 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam (theo công bố của CTCP Báo cáo đánh giá Việt Nam - Vietnam Report).

- Dẫn dắt Vinamilk liên tục chinh phục những đỉnh cao mới, khát vọng tới của bà là gì?

- Kế hoạch của chúng tôi là đến năm 2017 sẽ đưa Vinamilk vào top 50 công ty sản xuất sữa lớn nhất thế giới (hiện đang đứng thứ 68). Để đạt được điều đó, Vinamilk phải đạt doanh thu 3 tỷ USD vào năm 2017. Chuẩn bị cho mục tiêu này, ngoài không ngừng đầu tư nâng cấp, mở rộng sản xuất những nhà máy chế biến sữa hiện hữu, Vinamilk đã phát triển các nhà máy mới ở Bình Dương, Đà Nẵng, Nghệ An, Bình Định...

Không chỉ vậy, Nhà máy chế biến sữa bột Miraka tại New Zealand - dự án đầu tiên của Vinamilk đầu tư ở nước ngoài - đã được đưa vào hoạt động cuối năm 2011. Nhà máy có vốn đầu tư 90 triệu đô la New Zealand, chuyên sản xuất sữa bột nguyên kem chất lượng cao với công suất ban đầu 8 tấn/giờ, tương đương 32.000 tấn/năm.

Trong tương lai, nhà máy sẽ được mở rộng và nâng công suất lên 210 triệu lít sữa nguyên liệu, tương đương lượng sữa của 55.000 con bò sữa/năm.

Khát vọng vươn tầm ảnh 2 

Bà Nguyễn Thị Doan, Phó Chủ tịch nước và bà Mai Kiều Liên trao quà cho trẻ em nghèo
tại Lý Sơn, Quảng Ngãi. Ảnh: ĐẠi DƯƠNG
 

"Chúng tôi đang xem xét để đầu tư thêm một nhà máy sữa tươi tiệt trùng ở nước ngoài trong thời gian không xa" - bà Liên hé lộ. Bà cũng cho biết vừa đi khảo sát, tìm kiến đối tác ở Australia và New Zealand - hai quốc gia có vùng nguyên liệu sữa dồi dào bậc nhất thế giới - và sẽ xem xét đầu tư nhà máy tại một trong hai nước này.

Sản phẩm được sản xuất, hoàn thiện ở nước ngoài, dán nhãn Vinamilk và đem về phục vụ tại thị trường Việt Nam hoặc xuất khẩu. Như vậy sẽ giảm bớt áp lực nguyên liệu sữa tươi trong nước, khoảng 4-5 triệu lít sữa tươi mỗi năm

Giấc mơ trắng trên đồng cỏ xanh

Người cầm lái con tàu Vinamilk có vóc người nhỏ nhắn nhưng luôn ấp ủ, theo đuổi một kế hoạch lớn lao và không kém phần lãng mạn: nội hóa nguồn nguyên liệu sữa. Theo cách nói của bà, đó là cuộc “cách mạng trắng” của người Việt góp phần vào nâng cao thể lực và trí lực của chính người Việt. Bà luôn đau đáu với một thực tế chưa lấy làm vui: chiều cao trung bình của nam thanh niên Việt Nam 18 tuổi còn hạn chế, 1,63m (nam) và 1,52m (nữ) so với trung bình thế giới nam là 1,76m và nữ 1,63m.

Ngoài ra, 32,8% trẻ em Việt Nam bị suy dinh dưỡng vì chưa được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, trong đó có sữa. Mức độ sử dụng sữa trên đầu người tại Việt Nam hiện vào loại thấp nhất trong khu vực và thế giới với 14 lít/người/năm; trong khi Thái Lan 23 lít và Trung Quốc 25 lít/người/năm.

Khát vọng vươn tầm ảnh 3Khi thấy việc gì càng khó tôi lại càng cố giải quyết cho bằng được. Càng khó mình càng có động lực cùng mọi người tập trung tháo gỡ chứ không buông xuôi. Tôi cũng thường nói với anh em, không có khó khăn gì mà không vượt qua được nếu mình thực sự muốn và thực sự thống nhất với nhau. Cộng lực để phát triển là nét văn hóa doanh nghiệp mà Vinamilk dày công xây dựng. Khát vọng vươn tầm ảnh 4

MAI KIỀU LIÊN,
Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vinamilk

Nhưng điều khiến bà Liên trăn trở nhất không phải doanh thu hay sản lượng của Vinamilk, mà là làm thế nào chủ động được nguồn nguyên liệu sữa nội địa để doanh nghiệp, người nông dân và cả người tiêu dùng trong nước cùng có lợi.

"Chúng tôi xác định, cách duy nhất để chủ động nguồn nguyên liệu sữa trong nước là vừa hỗ trợ, đồng hành cùng người nông dân chăn nuôi bò sữa, vừa đầu tư phát triển đàn bò sữa trong nước"- bà Liên bày tỏ. Từ năm 1990, bà Liên cùng cộng sự bắt đầu biến "giấc mơ trắng" của mình thành hiện thực trên những đồng cỏ xanh.

Bà kể: “Khi ấy chúng tôi bắt đầu xây dựng vùng nguyên liệu bằng việc đồng hành với người nông dân chăn nuôi bò sữa, như ký hợp đồng thu mua sữa trực tiếp với nông dân, hỗ trợ nông dân xây dựng chuồng trại, chi phí thú y, thuốc men, mua và gieo tinh bò... Chiến lược này đã góp phần đẩy nhanh sự phát triển đàn bò sữa trong dân.

Bên cạnh đó, từ 5 năm trước Vinamilk đã đầu tư trang trại chăn nuôi bò sữa theo quy mô công nghiệp, hiện đại. Những giống bò sữa tốt nhất được Vinamilk lựa chọn từ nhiều quốc gia, đã đánh thức tiềm năng của những miền đồng cỏ đang ngủ yên. Đến nay, Vinamilk đã đầu tư 500 tỷ đồng xây dựng 5 trang trại tại các tỉnh Tuyên Quang, Thanh Hóa, Nghệ An, Bình Định và Lâm Đồng với đàn bò khoảng 10.000 con.  Hiện Vinamilk cũng đang tiếp tục phát triển đàn bò tại các tỉnh Hòa Bình, Đắk Nông, Tây Ninh.

Những trang trại này là hạt nhân để phát triển nguồn sữa trong vùng. Vinamilk hỗ trợ con gống, hướng dẫn kỹ thuật sau đó thu mua lại sữa nguyên liệu cho các hộ dân chăn nuôi bò. Với phương thức này, tôi tin tưởng đến năm 2015 thu mua ít nhất được hơn 1 tỷ lít/năm và đến năm 2020 Vinamilk hoàn toàn tự túc được nguyên liệu”.

Tác động tích cực của các trang trại bò sữa Vinamilk đối với đời sống kinh tế của người nông dân quanh vùng cũng là điều dễ nhận thấy. Ông Lê Văn Bàn (sinh năm 1955), người dân xóm Đông, xã Đông Hiếu (Thái Hòa, Nghệ An), nơi có một trang trại bò sữa của Vinamilk, cho biết từ khi có trại bò sữa (năm 2008), ông đầu tư 200 triệu đồng mua chiếc xe đầu kéo để chuyên chở cỏ, bắp thuê cung cấp cho trại bò sữa của Vinamilk.

Mỗi ngày bình quân chở 5 chuyến cho thu nhập 100.000 đồng sau khi đã trừ các chi phí. Từ ngày có trang trại, nhiều người dân quanh vùng có công ăn việc làm, có thu nhập khá ổn định và tốt hơn trước. Hiện tại nhiều người dân trong vùng đang chuẩn bị để sẵn sàng chuyển sang nuôi bò sữa khi có sự hỗ trợ của Vinamilk về con giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

"Tôi cũng như nhiều người dân vùng này tin rằng chăn nuôi bò sữa sẽ giúp cho kinh tế phát triển tốt hơn nhiều so với nuôi trồng cây, con khác"- ông Hiếu nói.

Viễn cảnh về một nguồn sữa Việt ngọt lành, thơm mát trên những thảo nguyên xanh và khát vọng về một thương hiệu sữa Việt có sức sống toàn cầu của bà Mai Kiều Liên là vậy.

Hàng năm, Vinamilk dành hàng chục tỷ đồng cho công tác xã hội, từ thiện và các hoạt động phát triển cộng đồng. Vinamilk luôn có mặt trong và ngay sau những trận thiên tai để ủng hộ người bị nạn. Từ năm 2008 đến nay, Vinamilk là nhà bảo trợ duy nhất cho Quỹ sữa "Vươn cao Việt Nam". Từ 1 triệu ly sữa năm đầu tiên, quỹ này đã nâng số ly sữa miễn phí cho trẻ em nghèo lên 3 triệu ly, rồi 6 triệu ly, 8 triệu ly... Năm 2012, dù kinh tế hết sức khó khăn, nhưng Vinamilk cũng đã dành 7 tỷ đồng cho 16.000 trẻ em nghèo ở 40 tỉnh, thành được uống sữa miễn phí trong thời gian 2 tháng, mỗi ngày 2 ly.

Đại Dương

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất