Ngành sản xuất công nghệ cao

Hướng đến “thung lũng Silicon” Việt Nam

10 năm với Khu Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) và 8 năm với Khu Công nghệ cao TPHCM (SHTP) là khoảng thời gian còn khiêm tốn. Song những thành tựu QTSC và shtp đạt được đã minh chứng cho hướng đi đúng đắn của Việt Nam trên con đường chinh phục khoa học, công nghệ.

Dấu ấn 10 năm

Thành lập năm 2001, QTSC là một trong những dự án trọng điểm cho kế hoạch phát triển của TPHCM, nhằm đưa ngành công nghệ thông tin (CNTT) Việt Nam lên tầm cao mới. Nói như ông Chu Tiến Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH một thành viên phát triển QTSC,  khu CNTT tập trung sẽ thu hút đầu tư của các công ty trong nước và quốc tế có quy mô lớn, thiết lập mạng lưới giữa các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu, giáo dục.

QTSC là công viên phần mềm đầu tiên và thành công nhất của cả nước, hội tụ 4 điểm nhất cần thiết: Lao động kỹ thuật cao nhiều nhất, doanh thu cao nhất, tốc độ phát triển bền vững nhất và nguồn lực CNTT nhiều nhất.

Ông Lê Doãn Hợp, Bộ trưởng Bộ Thông tin - Truyền thông

10 năm qua, QTSC đã triển khai đầu tư và thu hút đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, văn phòng làm việc, phân xưởng sản xuất phần mềm và các công trình dịch vụ phúc lợi tiện ích với tổng số vốn đã thực hiện trên 1.806 tỷ đồng; trong đó vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước 214,65 tỷ đồng (chiếm 12%), vốn thu hút đầu tư và huy động từ xã hội khoảng 1.592 tỷ đồng (chiếm 88%).

Nhiều dự án đầu tư khác đang tiếp tục triển khai với tổng vốn đăng ký trên 4.000 tỷ đồng. Đến nay, QTSC đã thu hút được 101 doanh nghiệp CNTT đến đầu tư và làm việc, gồm 43 doanh nghiệp nước ngoài (châu Âu: 18, châu Mỹ: 7, Nhật Bản: 9, châu Á: 9) và 58 doanh nghiệp trong nước.

Lực lượng lao động tham gia học tập và làm việc tại QTSC là 23.859 người; trong đó kỹ sư và chuyên viên CNTT 4.752  người; tổng vốn đăng ký kinh doanh trên 90 triệu USD; doanh thu của các doanh nghiệp hàng năm tăng 20-30%. Trong hơn 100 đơn vị đang hoạt động tại QTSC có 13 doanh nghiệp nằm trong danh sách 40 doanh nghiệp sản xuất phần mềm và dịch vụ hàng đầu cả nước. Một số tập đoàn CNTT hàng đầu thế giới đã tín nhiệm và triển khai đầu tư tại QTSC như HP, IBM…

Mơ ước về sự hình thành và phát triển của một thung lũng Silicon ở Việt Nam so với thực tế còn khá xa. Tuy nhiên, với những kết quả QTSC cũng như một số khu CNTT khác như Trung tâm giao dịch CNTT Hà Nội, Trung tâm công nghệ phần mềm TPHCM, E-Town, Công viên Phần mềm Đà Nẵng... đạt được, chúng ta có thể tin giấc mơ này sẽ trở thành hiện thực.

Mục tiêu đến năm 2020, CNTT phải trở thành nền kinh tế mũi nhọn, đóng góp 8-10% GDP và nằm trong số 10 nước mạnh về cung cấp dịch vụ gia công phần mềm, nội dung số, cũng như nằm trong nhóm dẫn đầu về chính phủ điện tử. Có một điểm lưu ý khá quan trọng trong kế hoạch là các khu CNTT phải hấp dẫn doanh nghiệp CNTT lớn trong nước và trên thế giới.

Muốn vậy, các khu CNTT phải tạo được uy tín trên trường quốc tế. Và việc QTSC được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Liên minh phần mềm châu Á và châu Đại Dương là một minh chứng đáng tự hào cho Việt Nam. Đó thực sự là điều kiện tốt để QTSC tiếp cận các doanh nghiệp CNTT đa quốc gia, từ đó tìm kiếm cơ hội mời gọi đầu tư vào Việt Nam và QTSC. Song song với sự phát triển của CNTT nói chung và ngành phần mềm nói riêng, sự lớn mạnh của các khu công nghệ cao đã đưa Việt Nam lên một tầm cao mới.

Nâng tầm phát triển công nghệ

50 nhà đầu tư với tổng vốn đầu tư 1,949 tỷ USD, trong đó có 24 doanh nghiệp đi vào hoạt động; tổng giá trị xuất khẩu năm 2010 hơn 500 triệu USD; giá trị xuất khẩu lũy kế đạt 964 triệu USD; thu hút trên 11.000 lao động; nộp ngân sách năm 2010 5,3 triệu USD… là những thành tựu mà SHTP đạt được.

Chính sách phát triển kinh tế nước ta là hướng tới một nền kinh tế phát triển bền vững; trong đó ưu tiên phát triển các khu công nghệ cao. Nhà nước sẽ tạo những điều kiện thuận lợi nhất cho các dự án phát triển khu công nghệ cao. Tuy nhiên, song hành với sự phát triển luôn là những thách thức, nếu không cố gắng để vượt qua chúng ta khó đạt các mục tiêu đề ra.

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết

Thành lập vào ngày 24-10-2002, tọa lạc tại quận 9, SHTP là một trong 3 khu công nghệ cao quốc gia do Chính phủ thành lập với tổng diện tích 913ha, bao gồm 2 giai đoạn (giai đoạn 1: 300ha; giai đoạn 2: 613ha). Đến nay, SHTP đã có mặt nhiều tên tuổi lớn như Intel (Hoa Kỳ), Nidec (Nhật Bản), Datalogic Scanning (Hoa Kỳ), Sonion (Đan Mạch) và các công ty công nghệ cao hàng đầu của Việt Nam như FPT, Vingame, Nanogen, CMC… Rick Howarth, Giám đốc điều hành của Intel Products Vietnam, chia sẻ: "Sau khi tìm kiếm trên quy mô rộng lớn, Intel quyết định chọn SHTP để xây dựng nhà máy, vì nơi đây có cơ sở hạ tầng tốt, có lực lượng lao động sẵn sàng".

Hiện nay rất nhiều tỉnh, thành phố muốn thành lập khu công nghệ cao. Đây được coi là một trong những giải pháp đột phá, nhằm nâng cao năng lực công nghệ nội sinh của quốc gia, giúp Việt Nam “đi tắt, đón đầu” rút ngắn khoảng cách về kinh tế, khoa học công nghệ với các nước trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời làm đòn bẩy góp phần phát triển kinh tế, đưa đất nước hội nhập sâu nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên trong chiến lược phát triển ngành CNTT, trước mắt cần tập trung tại các thành phố lớn như TPHCM, Hà Nội và Đà Nẵng. Về điều này, có thể lấy SHTP như một điển hình. Song song với hoạt động thu hút đầu tư về công nghệ cao, nơi đây đã triển khai hoạt động của 3 đơn vị trực thuộc: Trung tâm R&D (năm 2004), Trung tâm đào tạo (năm 2005) và Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ cao (năm 2006).

Hoạt động của các đơn vị này đã đạt được những kết quả bước đầu: Chuyển giao ý tưởng công nghệ carbon nano tube và pin nhiên liệu; thực hiện hợp đồng chuyển giao công nghệ than nano lỏng, mực in laser cho doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ nano từ trong bộ kit chẩn đoán bệnh; nghiên cứu chế tạo chip sinh học, chip cảm biến áp suất, chip laser phát sáng UV; sản xuất đèn LED công suất cao…

Theo chương trình quốc gia về phát triển công nghệ cao giai đoạn 2015-2020, đến năm 2015 việc ứng dụng công nghệ cao nhằm tăng giá trị sản xuất công nghiệp công nghệ cao khoảng 30% tổng giá trị sản xuất công nghiệp; nâng cao chất lượng các dịch vụ; tăng nhanh giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao…

Đến năm 2020 ứng dụng công nghệ cao nhằm tăng giá trị sản xuất công nghiệp công nghệ cao khoảng 40% tổng giá trị sản xuất công nghiệp, tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp tăng gấp đôi so với năm 2015. Việc có mặt những tên tuổi lớn của thế giới tại các khu công nghệ cao TPHCM là tín hiệu lạc quan cho thấy sự phát triển công nghệ cao Việt Nam.

Còn nhiều thách thức

Thách thức lớn nhất hiện nay của ngành sản xuất công nghệ cao và CNTT là nguồn nhân lực. Sự đòi hỏi thỏa mãn nhu cầu về nguồn nhân lực vừa phải đa dạng vừa phải chuyên nghiệp, chuyên sâu theo từng yêu cầu riêng của doanh nghiệp, đang đặt các khu công nghệ cao, khu phần mềm trước những bài toán cần nhanh chóng có lời giải đáp.

Hướng đến “thung lũng Silicon” Việt Nam ảnh 1

Một góc Công viên phần mềm Quang Trung. Ảnh: THÁI BẰNG

Bên cạnh đó, việc giải phóng mặt bằng với diện tích lớn, tiền vốn đầu tư hạ tầng cao, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức, quản lý một thành phố khoa học, cơ chế, chính sách chưa thực sự thông thoáng… đang là những khó khăn không nhỏ cho sự phát triển ngành sản xuất công nghệ cao và CNTT nước ta.

Để giải quyết những khó khăn này, mỗi nơi đều tìm cho mình những hướng đi riêng. Ban Quản lý SHTP cho biết sẽ thúc đẩy tiến độ các dự án hạ tầng để sẵn sàng về đất và hạ tầng kỹ thuật; nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ cơ sở hạ tầng thiết yếu như điện, nước, viễn thông… đồng bộ trong và ngoài khu công nghệ cao.

Cải thiện thể chế, nhất là đơn giản thủ tục hành chính, cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đầu tư vào công nghệ mới. Sẵn sàng nguồn nhân lực bằng cách đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu, đào tạo; thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, doanh nhân là kiều bào trên cơ sở vận dụng tốt chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài của.

Tương tự, mục tiêu của QTSC trong những năm tới đã được xác định khá rõ ràng: Tập trung hoàn thiện về mọi mặt (chất lượng dịch vụ, quản lý, hạ tầng kỹ thuật…); nâng cao hiệu quả, hiệu suất đầu tư và sử dụng tài nguyên. QTSC đang hướng tới mục tiêu xây dựng mô hình một thành phố kinh tế tri thức tiêu biểu của cả nước và khu vực với nhiều doanh nghiệp thương hiệu nổi tiếng thế giới, có nhiều sản phẩm và dịch vụ phần mềm đóng góp giá trị gia tăng cao cho kinh tế thành phố và đất nước.

Việt Nam đang từng bước phát triển và khẳng định hướng đi đúng của mình trên con đường chinh phục đỉnh cao khoa học - công nghệ, góp phần tích cực cho sự thành công công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.

THANH DUNG - ĐỨC MẠNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất